ӘЛЕМНІҢ ҮНСІЗ МАХАББАТЫ

ӘЛЕМНІҢ ҮНСІЗ МАХАББАТЫ

Түн ортасы ауған шақ. Қала шамдары бірінен соң бірі сөніп, көше бойындағы тіршілік саябырсыған. Аспан ғана ұйықтамайтын сияқты. Күміс сәулесін жерге төккен Ай биікте қалқып, айналасына шашылған жұлдыздармен әлдебір құпия әңгіме айтып тұрғандай еді. Теңіз жағасында жалғыз отырған жігіт сол көрініске ұзақ қарады. Оның көңіліне әлдене жетпей жүрген. Нені жоғалтқанын білмейді, бірақ бір нәрсені іздейтінін анық сезетін.

— Қызық, — деді ол өзіне-өзі. — Осынша үлкен әлемнің ішінде неге адам өзін кейде жалғыз сезінеді?

Толқындар жағалауға келіп соғылып, кейін ақ көбікке айналып кері шегінді. Жігіт теңіздің үнін тыңдады. Бірде ол әлдебір мұңды әуенге ұқсайды, бірде алыстан естілген адамның күрсінісіндей сезіледі. Аспандағы жұлдыздар да үнсіз емес секілді. Әрқайсысы өз орнында жанып, қараңғылықтың төсіне кішкентай үміт шырағын орнатып қойған.

Ол орнынан тұрып, жағалаумен жүре бастады. Аяғының астындағы құм сықырлайды. Жағаға соғылған толқындар бірде баяу сыбырлап, бірде көтеріліп келіп, тасқа соғылғанда қаттырақ үн шығарады. Бұрын мұндай дыбыстар оған жай ғана табиғаттың кездейсоқ шуылы болып көрінетін. Бүгін бәрі басқаша еді.

Жел ағаш жапырақтарын тербеп, бір-біріне сыбырласқандай. Алыстағы құстар қанаттарын қағып, түнгі тыныштықты бұзады. Жаңбырдың алғашқы тамшылары жерге түсіп, терезе әйнегін саусақпен тықылдатқандай дыбыс шығара бастады. Ал найзағай аспанды қақ жарып өткенде, бүкіл әлем бір сәтке жарыққа толып, артынша қайтадан қараңғылыққа оранды.

Жігіт тоқтады. Бұрын ол найзағайдың күркіреген дауысынан шошитын. Қатты жел соқса, терезені жауып, жаңбыр жауса, күннің ашылуын күтетін. Табиғаттың әрбір тосын құбылысын тыныштықтың бұзылуы деп қабылдайтын. Ал енді сол дыбыстардың арасынан бір үйлесімділік сезілгендей болды.

— Біз табиғатты тыңдамайды екенбіз ғой, — деді ол ақырын. — Тек өзімізге ұнаған дыбыстарды ғана естиді екенбіз.

Осы кезде жанынан қолшатыр ұстаған бір қыз өтіп бара жатты. Жаңбыр тамшылары оның шашына қонып, иығындағы жеңіл пальтосын дымқылдатып жіберген. Қыз жігіттің теңізге қарап тұрғанын байқап, сәл аялдады.

— Сіз де жаңбырдан қашпайтын адамдардансыз ба? — деді ол жымиып.

Жігіт бұрылды.

— Жоқ, бұрын қашатынмын. Бүгін ғана оның даусын тыңдап көріп тұрмын.

— Қандай дауыс екен?

— Әр тамшысы әртүрлі сөйлейді екен. Бірі терезені қағады, бірі жерге сіңеді, енді бірі теңізге барып жоғалады.

Қыз күліп жіберді.

— Сіз табиғатпен сөйлеседі екенсіз ғой.

— Мүмкін, табиғат баяғыдан сөйлеп жүрген шығар. Тек біз оған жауап беруге асықпаған шығармыз.

Қыз қолшатырын сәл көтеріп, теңізге қарады. Екеуі біраз үнсіз тұрды. Жаңбыр жиілей түсті. Алыстағы толқындар қараңғылықпен арпалысып жатқандай, ал аспандағы жұлдыздар бұлт арасынан анда-санда сығалап көрінеді.

— Білесіз бе, — деді қыз, — мен кішкентай кезімде жаңбыр жауса, әжемнің үйіне тығылатынмын. Ол кісі терезені ашып қойып, жаңбырдың дыбысын тыңдайтын. «Әр дыбыстың өз әңгімесі бар, балам. Адам соны түсінуге үйренсе, жалғыз қалмайды», — дейтін.

Жігіт қызға қарады. Оның сөзінен әлдебір таныс жылылық сезілді. Өзі іздеп жүрген жауапты осы бейтаныс адамның аузынан естігендей болды.

— Әжеңіз дұрыс айтқан екен.

— Иә. Бірақ мен ол сөздің мағынасын кеш түсіндім.

Жаңбыр астында екеуі қатар жүрді. Қолшатырдың астына сыйған екі адамның арасында әлі айтылмаған талай әңгіме жатқандай еді. Кейде жақындық үшін ұзақ таныстықтың қажеті жоқ. Бір ғана ортақ сезім екі бейтанысты бір-біріне жақындатып жібереді.

Олар жағалаудағы ескі орындыққа келіп отырды. Жаңбырдың иісі теңіздің тұзды ауасымен араласып, айналаны ерекше бір хош иіске бөлеген. Қыз алақанын жаңбырға тосып, тамшылардың саусақтарының арасынан сырғып өткенін бақылап отырды.

— Адамдар неге табиғаттың үнінен қорқады деп ойлайсыз? — деді ол.

— Өйткені олар тыныштықты үнсіздікпен шатастырады. Ал тыныштық дегеніміз — дыбыстың болмауы емес, ішкі дүниенің үйлесім табуы шығар.

Қыз жауап қатпады. Бірақ оның жүзіндегі күлкі сәл тереңдей түсті. Сол сәтте аспанның бір шетінен күн күркіреді. Қыз еріксіз селк ете қалды. Жігіт оның қолына қарады. Саусақтары сәл дірілдеп тұр екен.

— Қорықтыңыз ба?

— Аздап.

— Бірақ әдемі емес пе?

— Әдеміліктің бәрі бірдей қорқынышсыз болмайды ғой.

Жігіт оның жүзіне қарады. Қыздың бұл сөзі жаңбырдан да терең бір сезімді қозғағандай болды. Расында, адам кейде махаббаттан да қорқады. Себебі біреуді жақсы көру — өзіңді қорғап тұрған қабырғалардың бір бөлігін алып тастау деген сөз. Біреуге жүрегіңді ашсаң, оның ішіндегі қуанышпен бірге мұңды да көруге тура келеді.

Теңіз толқындары қайтадан жағалауға ұрды. Құм үстінде қалған ұсақ тастар бір-біріне соғылып, сыңғырлағандай дыбыс шығарды. Жаңбыр саябырлап, бұлт арасынан Ай көрінді. Оның сәулесі су бетіне ұзын күміс жолақ түсірді.

Жігіт сол жолаққа қарап: — Қараңызшы, теңіз Айдың жарығын өзіне сыйдырып алғандай, — деді.

— Бірақ Ай теңізге түскен жоқ қой.

— Иә. Кейде біреудің жарығын қабылдау үшін оның қасыңа келуі міндетті емес екен.

Қыз оған бұрылып қарады. Екеуінің көздері түйісті. Сол мезетте артық сөздің қажеті қалмағандай еді.

Түн біртіндеп тереңдей берді. Қала алыстағы шамдарын жағып, тіршілігін жалғастырып жатты. Аспанда жұлдыздар, жерде адамдар, ал олардың арасында көзге көрінбейтін мыңдаған байланыс бар. Бірі желмен тербеледі, бірі жаңбырмен жылайды, бірі толқынмен күледі, енді бірі жүрекке сезім болып жетеді.

Жігіт сол түні бір нәрсені түсінді: әлем ешқашан үнсіз болмаған екен. Үнсіздік деп жүргені — өзінің естімеуі ғана. Табиғаттың әрбір құбылысы өз тілінде сөйлейді. Жапырақтың сыбдыры, құстың қанат қағысы, жаңбырдың тырсылы, теңіздің гүрілі — бәрі де өмірдің үздіксіз әуенінің бір бөлшегі.

Адам да сол әуеннің ішінде өмір сүреді. Бірақ кейде өз ойының шуынан айналасындағы әсемдікті естімей қалады.

Таңға жуық олар қоштасты. Қыз қолшатырын жинап, көшенің арғы бетіне өтті. Жігіт оның алыстап бара жатқан сұлбасына қарап тұрып қалды. Артынан шақырғысы келді. Бірақ бір нәрсе тоқтатты. Мүмкін, кейбір кездесулердің қадірі олардың ұзақтығында емес, жүректе қалдырған ізінде шығар.

Қыз бұрылып: — Келесі жаңбырда тағы кездесерміз, — деді.

— Кездесерміз.

Ол кетіп бара жатты. Жігіт теңізге қайта қарады. Көкжиектің ар жағынан таңның алғашқы жарығы білінді. Түнгі дауылдан кейін ауа тазарып, теңіз беті баяу тынышталып келе жатты.

Сол сәтте ол әлемнің ең әдемі құпиясын ұққандай болды: жұлдыздар адамға алыстан қарайды, теңіз адамға жақыннан сыр шертеді, ал жаңбыр кейде жүректің ішіндегі айтылмаған сөздерді жуып кетеді.

Біз табиғаттың үнін тыңдауды үйренсек, жалғыздықтың да өз әуені барын түсінер едік. Тек сол әуенді еститін жүрек керек.

Өйткені әлем — үнсіз кеңістік емес, бір-бірімен тілдескен тіршіліктердің шексіз симфониясы. Ал махаббат — сол симфонияның адам жүрегінде оянған ең нәзік әуені.

Автор: ІЗГІЛІК НАҒИ

Пікір қалдыру

Электрондық поштаңыз жарияланбайды.

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте, как обрабатываются ваши данные комментариев.