ӨЗІҢДІ ОҚУ – ӨМІРДЕГІ ЕҢ ҚИЫН КІТАПТЫ ОҚУ

ӨЗІҢДІ ОҚУ – ӨМІРДЕГІ ЕҢ ҚИЫН КІТАПТЫ ОҚУ

Адам баласы өмір бойы біреулерді оқумен келеді. Біреудің жүзінен көңіл күйін аңғарады, сөзінен мінезін таниды, әрекетінен ниетін іздейді. Біреудің қателігін байқаса, түзеткісі келеді. Біреудің кемшілігін көрсе, түсіндіруге асығады. Тіпті кейде өзгенің өміріне төрелік айтып, қалай өмір сүру керектігін үйретуге де дайын тұрады. Бірақ осының бәрінен бір нәрсе назардан тыс қалып жатады: адам өз ішіндегі адамды қаншалықты жақсы таниды?

Бір күні университетте ұзақ жылдар дәріс оқыған қарт ұстаз бұрынғы шәкірттерінің басын қосты. Кездесу шағын ғана кітапханада өтті. Үстел үстінде әртүрлі кітаптар жатты. Бірі философия, бірі психология, енді бірі көркем әдебиет туралы еді.

Шәкірттерінің бірі:

— Ұстаз, осы уақытқа дейін мыңдаған кітап оқыдық. Бірақ қай кітап адамға көбірек пайда береді? — деп сұрады.

Қарт ұстаз бірден жауап бермеді. Сөрелерге көз жүгіртіп, сосын терезе алдындағы орындыққа жайғасты.

— Сендер кітапты көп оқыған шығарсыңдар. Бірақ өздеріңді оқып көрдіңдер ме? — деді ол.

Бөлме іші тына қалды.

— Өзгенің мінезін зерттеу оңай. Біреудің ашуын көріп, сабырсыз дейсің. Біреудің үнсіздігін көріп, тәкаппар дейсің. Біреудің жетістігін көріп, жолы болды дейсің. Ал өз ашуыңның себебін іздедің бе? Өз үнсіздігіңнің астарында не жатқанын түсіндің бе? Өзгенің табысына неге іштей қиналатыныңды байқап көрдің бе?

Шәкірттер бір-біріне қарады. Ешкім жауап бермеді. Ұстаз үстел үстіндегі кітаптардың бірін қолына алды да, парақтарын асықпай аударды.

— Адамның ең үлкен жаңылысы – өзін танып болғандай сезінуі. Ол өз есімін біледі, жасын біледі, қайда туғанын, қайда жұмыс істейтінін біледі. Бірақ бұлардың бәрі адамның сыртқы өміріне қатысты мәліметтер ғана. Ал оның ішінде қандай қорқыныш бар, қандай арман көмулі жатыр, нені қызғанады, неден қашады, кімге ренжулі, кімді кешіре алмай жүр – мұның бәрін біле бермейді.

Сол күні шәкірттер үйіне әдеттегіден үнсіздеу тарады.

ӨЗГЕНІ ОҚУ ОҢАЙ, ӨЗІҢДІ ОҚУ ҚИЫН

Адам өзгелерді оқуға келгенде аса ынталы. Біреудің әлеуметтік желідегі жазбасын оқиды, пікірін саралайды, сөзінен мін іздейді. Біреудің өмірін өз өлшемімен бағалайды. Тіпті таныс емес адамның тағдыры туралы да кесімді пікір айтуға дайын.

Бірақ өзіне келгенде асығыс. Өзінің біреуді ренжіткенін ұмытады, ал өзіне айтылған ауыр сөзді жылдар бойы сақтайды. Өзгенің қателігін кешіру қиын, өзінің қателігіне ақтау табу оңай.

Біреудің бойындағы тәкаппарлықты байқайды, бірақ өз менмендігін байқамайды. Өзгенің сараңдығын сынайды, бірақ өзінің біреуге жасаған жақсылығын міндетсінетінін аңғармайды.

Біз көбіне өзімізді ниетімізбен ақтаймыз да, өзгелерді әрекетімен айыптаймыз.

Өзін оқу дегеніміз – осы әділетсіз өлшемнен бас тарту. Бұл өзіңді жамандау да, өзіңді кінәлай беру де емес. Бұл – өзіңе сырт көзбен қарай алу, ішкі дүниеңе өтірік айтпау.

Өзін оқи алмаған адам өмір бойы өзгенің кітабын ақтарумен жүреді. Біреудің қатесін түзетемін деп жүріп, өзінің кемшілігін өсіреді. Біреуге жол көрсетемін деп жүріп, өз жолынан жаңылады.

ІШІМІЗДЕГІ АШЫЛМАҒАН КІТАП

Адамның ішінде көзге көрінбейтін бір кітап бар. Оның беттеріне балалық шағындағы қорқыныштар, айтылмай қалған сөздер, орындалмаған армандар, жасалған жақсылықтар мен жіберілген қателіктер жазылған. Кейбір беттері әлі ашылмаған. Кейбірін адам өзі де оқуға қорқады.

Біреу өзін батыл санайды, бірақ шын мәнінде сәтсіздіктен қорқып, тәуекелге бармайды. Біреу өзін жомарт санайды, бірақ мақтау күтпеген жақсылығы сирек. Біреу өзін сабырлы санайды, алайда оның үнсіздігі кейде өзгеге деген немқұрайдылықтан туған.

Мұндай шындықты қабылдау оңай емес. Өйткені адам өзінің жақсы бейнесін жақсы көреді. Сол бейнені бұзатын кез келген шындыққа қарсы тұрады.

Алайда адам өз кемшілігін мойындаған сәтте ғана өзгере бастайды.

Өзін таныған сайын адам өзгелерді де жақсырақ түсіне бастайды. Өз әлсіздігін көрген жан өзгенің әлсіздігіне қатал қарамайды. Өзінің қателесетінін білген адам өзгеге үкім шығаруға асықпайды. Өз ішіндегі күресті таныған адам басқа адамның да көзге көрінбейтін күресі бар екенін сезеді.

БҮГІН ӨЗІҢДІ ОҚЫП КӨР

Бүгін бір ерекшелік жасайық. Өзгені сынауға асықпайық. Біреудің мінезін талдамай тұрып, өз мінезімізге үңілейік. Біреудің кемшілігін айтпас бұрын, өз бойымыздағы соған ұқсас қасиетті іздейік.

Күннің соңында өзімізге бірнеше сұрақ қояйық: Бүгін кімнің көңіліне қаяу түсірдім? Қандай сөзді айтпауым керек еді? Қандай жақсы істі мақтау күтпей жасадым? Қай жерде өзіме өтірік айттым? Нені өзгертсем, ертеңгі күнім бүгінгіден жақсырақ болар еді?

Бұл сұрақтарға жауап беру үшін ешқандай арнайы білім қажет емес. Тек шынайылық керек.

Өзіңді оқу – бір күндік жұмыс емес. Ол өмір бойы жалғасатын таным. Өйткені адам өзгерген сайын оның ішкі кітабына жаңа беттер қосылады. Кеше түсінбеген нәрсесін бүгін түсінеді, бүгін мойындамаған қатесін ертең қабылдайды.

Сондықтан бүгін өзгелерді оқуға асықпайық. Біреудің өмірін талдауға, мінезін бағалауға, кемшілігін түгендеуге жұмсайтын уақытымыздың аз ғана бөлігін өзімізге арнайық.

Дүниедегі ең қиын кітап – адамның өзі. Оны оқу үшін ақыл ғана емес, адалдық та қажет. Ал ең үлкен жаңалық – өзің туралы бұрын білмеген шындықты өзіңнен табу.

Бәлкім, біз өмір бойы іздеп жүрген өзгеріс өзгенің бойынан емес, өз ішімізден басталуы керек шығар…

ІЗГІЛІК НАҒИ

Пікір қалдыру

Электрондық поштаңыз жарияланбайды.

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте, как обрабатываются ваши данные комментариев.