Омыртқалы жануарлардың тыныс алу жүйесінің құры лысы
Атырау облысы, Махамбет ауданындағы
О. Шонаев орта мектебінің биология пәні
мұғалімі Ғұмар Айгүл
Тақырыбы: Омыртқалы жануарлардың тыныс алу жүйесінің құрылысы.
Мақсаты:
білімділігі: оқушыларға омыртқалы жануарлардың тыныс алу жүйесі туралы ұғым қалыптастыру, мәлімет беру;
дамытушылығы: омыртқалы жануарлардың тыныс алу жұйесінің құрылысын үйретіп, білімдерін дамыту;
тәрбиелігі: оқушыларға жануарларды қорғауға тәрбиелеу;
Түрі: Дәстүрлі сабақ
Әдісі: Түсіндіру, топтық жұмыстар, талдау.
Көрнекілігі: омыртқалы жануарлардың суреттері, плакаттар, слайдтар.
Пәнаралық байланыс: Омыртқалы Зоология
Пайдаланылған әдебиет: «Биология мектепте 5/2004»
Сабақтың жүру барысы:
І. Ұйымдастыру бөлімі.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.
§ 38. Көпжасушалы жануарлардың тыныс алуы
Сәйкестендіру.
Әр жәндіктің газалмасатын ең негізгі құрылымын ( мүшесін) анықтап, сан мен сәйкес әріпті сәйкестендір.
1. Гидра А) Демтүтікшелер
2.Бақұлу Ә) Бүкіл денесі
3.Шұбалшан Б) Тері жабыны
4 Қоңыз (қиқоңыз) В) Ауа қапшығы
5.Шаршылы өрмекші Г) Шапанша қалтасы
ІІІ. Жаңа сабақ
Омыртқалы жануарлардың тынысалу жүйесінің құрылысы
Балық желбезегі 3-4 жұп желбезек доғаларынан құралады. Әр доғаның бір жағында желбезек жапырақшалары, екінші жағында желбезек талшықтары болады. Оны сыртынан желбезек қақпасы жабады.
Суда тіршілік ететін жануарлардың көпшілігінде тынысалу жүйесінің негізгі мүшесі- желбезек.
Балық желбезегі 3-4 жұп желбезек доғаларынан құралады. Әр доғаның бір жағында желбезек жапырақшалары, екінші жағында желбезек талшықтары болады. Оны сыртынан желбезек қақпасы жабады
Хордалылардың тыныс алу жүйесінің тыныс жолына сәйкес келетін мүшелер реті:
Таңау тесігі- көмекей- кеңірдек –өкпе
Әр топқа Тапсырмалар орындату.
1- Топ. Қосмекенділердің тыныс алуы.
2- Топ. Жорғалаушылардың тыныс алуы.
3- Топ. Құстардың тыныс алуы.
IV.Бекіту тапсырмалары.
1. Берілген ақпараттың қатесін анықта.
Балықтардың тыныс алу мүшесі өкпе.
Сүтқоректілердің өкпесі қанды оттегімен
жақсы қамтамасыз етеді.
3. Құстардың өкпесі нашар дамыған.
4. Қосмекенділердің жұп өкпесі сопақша пішінді,
сондай-ақ қапшық тәрізді.
6. Жорғалаушылардың терісі жұмсақ,шырыштанған.
7. Жорғалаушылар тері арқылы тыныс алмайды.
8. Ауа қапшықтардың көлемі өкпенің жалпы көлемінен
5 есе артық.
9. Сүтқоректілердің көмекейінде дыбыс сіңірлері жақсы дамыған.
Биологиялық диктант
Балық желбезегі 3-4 жұп … құралады.
2. Қосмекенділердің терісі -… .
3. Құстардың өкпесі …,тығыз … Өкпенің ішіне … тарамдалған.
4. Сүтқоректілердің өкпесінде … таралып, оның төменгі ұштары … аяқталады.
5.Бақа суда да, құрлықта да … арқылы тыныс алады.
6.Хордалыларда газ алмасатын негізгі мүше- …
«Ойлан, тап»
“С”-дан бастасаң. “М”-дан бастасаң,
Балықтың аты. Қаныңды сорады.
Ал “Қ”-дан бастасан М-ны алып тастасаң,
Үйдің заты. “Же” деген сөз болады.
(сазан-қазан) (маса-аса)
Ұшып жүрген гүл көрдім,
қонғанда ұстап үлгермедім.
Аяқтары қолдай, Сопақша көк өңі бар,
Мақұлық бар ондай. Пайдалы, мөлдір сөлі бар
Өзі балпақ. Піскен кезде жияр,
Басы жалпақ. Оның аты …
Тұздықпен жүреді, Дәні алтын,
Жауабын кім береді. Асырайды халқын.
Суретпен жұмыс слаайд 17
Оқушылар интерактивті тақтада көрсетілген тыныс мүшелерін ажыратады.
VІ.Үйге тапсырма
Омыртқалы жануарлардың
тынысалу жүйесінің құрылысы.
Деңгейлік тапсырмалар.
( А,В,С)