«БОЛАШАҚТЫ БІРГЕ ЖАСАЙМЫЗ» КОНКУРСЫ

Аспаптық орындауда оқушы шығармашылығын қалып тастыру

«Болашақты бірге жасаймыз» конкурсына

Оңтүстік Қазақстан облысы, Арыс қалалық Ж.Байғұттиева атындағы
өнер мектебінің домбыра бөлімінің ұстазы
Құдасбекова Забира Өміртайқызы

Кез келген өнер өздігінен дамымайды. Музыкада алғашқы баспалдағынан басталып, өріс алады. Аспаптық орындауда қара домбыраның құдіретін сезіндіру, қос ішектің үніне елтіп, әр бір дыбыстарды ұғыну үлкен тағат пен төзімді талап етеді. Оқушыны жеке тұлға ретінде дамыту үшін әрбір ұстаз өзінше еңбек етеді. Шәкіртті зерттей білу үшін, оны түсіну қажет.

2.Шәкірттің жеке тұлға болып қалыптасуына ықпал жасау. Ұстаз шәкіртке өзінің

іс-әрекетімен үлгі болу және ықпал ету керек. Сөйлеу шеберлігі бай, өзінің саласына баланы қызықтыра білу. Ұстаздың әрдайым ізденіс үстінде болуы басты шарт деп білемін. Қазақтың қасиетті қара домбырасын сөйлетіп, осы аспапты қастерлеп үйретуге деген жас жеткіншектердің құмарлығын оятып, қызықтыра білу үшін, домбыра аспабын үйрету 3 сала бойынша жүргізіледі.

1.Құйма құлақ — бұл дәстүр арқылы күйлеріміз сонау ерте заманнан қазіргі заманға дейін жетті. Құма –құлақ дегеніміз яғни айнытпай қайталап беру.

2.Сан жүйесімен үйрету жолы, яғни төте жол.

3.Кәсіби нота сауаты арқылы домбыра аспабын үйрету үшін, оқушының орындықта дұрыс отыруы, сол қол, оң қолдың өз жұмысын дұрыс атқарылуын қадағалау қажет. Мұғалім әрдайым оқушының жас ерекшелігіне, дене бітіміне, қабілетіне, ынтасына қарай әрекет ету керек.

Оқушының аспаппен, нотамен, пернедегі ноталармен, танысқаннан кейін мұғалім баланың оң қол, сол қолына арнап жаттығу береді. Жаттығуды әрдайым үздіксіз жасау керек. Оқушыда жиі кездесетін кемшіліктерді болдырмау үшін оны уақытысында байқау керек. Жиі кездесетін кемшіліктерге: қолдың білезік буынын қатайтып алу, перненің алдына қарау, сол қолдың алақанын пернеге жапсырып үстау, шынтақты көтеру, сұқ саусақтың әлсізденуі, төмен, жоғары қағыстардың тепе-теңдігінің болмауы, саусақпен пернені нық баспау яғни дыбыстың таза естілмеуі, сол иықты көтеру.т.б. жатады.

Оқушының аспапты меңгеруде кездесетін кемшілігін көріп, оны болдырмау, сөзді баланың тілімен яғни түсінікті етіп мысалдап жеткізе білу керек. Сондай-ақ оқушыға күйді ойнап беру, бірге қосылып орындау, күй табақ тыңдау, үйге берілген тапсырманы баланың шамасына қарай беру,баланың өз бетімен нота жүргізіп оқуына ықпал жасау болса, ұстаз оқушының қабілетіне, өзіндік ерекшелігіне қарап дамытады. Біздің салада сабақ әрбір оқушымен жеке өтілетіндіктен, әр шәкіртке оның қабілетіне, ынтасына байланысты жеке бағдарлама жасалады. Ұстаз педагогика, психология, арнаулы аспапта үйрету тәсілімен жетекшілік ету бағытын жүйелі жоспарлайды.

Шәкірт өз бетімен үйде тапсырманы орындау үшін, оған сыныпта берілген тапсырманы түсіндіріп, өз қатесін өзі жөндеуге, нотаға жиі қарауды талап етеміз. Ал қиын шығарманы бөліп-бөліп жаттап, техникалық күрделі жерлерін меңгеру үшін жаттықтырып, тек содан кейін ғана аяғына дейін орындағаны жөн. Ары қарай шығарманың көркемдік жағына екпініне, стиліне мән беріп, автордың ойын жеткізе алуға күш саламын. Мұғалім оқушының шығарманы түсініп, ырғақ пен әуенін бұзбау, саусақтардың дұрыс қойылуын позицияны бөле білуін, дыбыстың тазалығын орындау әдісін, шығарманың толыққанды орындалуын балаға түсііндіріп, оған көмектесе отырып талап ету керек. Баланы сахнаға шығарып үйрету үшін өзіне деген сенімділігін қалыптастыру керек. Концерттерде жиі өз өнерін көрсеткен оқушы сахнаға бейімделе бастайды. Екі мектепті қатар үлгеру үшін, балаға үлкен жауапкершілік, ата-аналар тарапынан қолдау, түсіністік қажет. Дұрыс тәрбиеленген шәкірт үлкен жетістіктерге жетеді. Сеніміміз ақталып жатса, бұл ұстаз үшін үлкен жетістік.

1994 жылы аудандық Темірлан елді мекенінде өткен жас музыканттар байқауынан оқушысы Каленова Мадина І -ші орын иегері атанды . Шәкірті Әміреев Айдар Украйнада өткен халықаралық «Восточный базар» атты байқауда ІІ-орын иеленді.

Аудандық мұғалімдер конференциясында 2009 жылы қатысып І-ші орынды ,тіл мерекесіне байланысты термешілер байқауынан ІІ-орынды иеленді. Облыстық ІІІ «Маханбет оқулары» байқауында күй жанры бойынша шәкірті Жандар Фариза ІІ-орын иеленді. Облыстық «Ұрпақтар сабақтастығы-дәстүр жалғастығы» байқауында шәкірті Дәрібаева Маржан І-орын иеленіп, қаржылай көлемде қомақты сыйақы алды. Халықаралық ІХ –ші «Күншуақ» байқауында дәстүрлі ән жанры бойынша шәкірті Баяш Гүлмира Гран-приді иеленіп, ұстазы дипломмен марапатталды. Осы байқауда шәкірті Дәрібаева Маржан І-орынды иеленіп ұстазы арнайы дипломмен марапатталды.Шымкент қаласында өткен

І-ші Республикалық «Жұлдызға жол» атты конкурста шәкірті дәстүрлі ән жанры бойынша Игібай Зарина І-орынды иеленді.

Ұстазы мен «Үлгілі ұстаз» дипломымен және алғыс хатпен марапатталдым.

Алматы қаласында өткен бесінші халықаралық, Республикалық «Ғұмырдария» байқауына оқушы дайындағаным үшін алғыс хат берді.

Шәкірттерім Жұмабай Тоғжан, аспаптық орындау бойынша ІІ-орынды, Әділбек Шынар дәстүрлі ән бойынша ІІІ-орынды иемденді. Халықаралық Х-Күншуақ байқауынан шәкіртім Әділбек Шынарға І-орын бұйырды.

Алматы қаласында өткен ІІ- Республикалық «Жаз мереке» атты байқауда Абдысалы Аружан дәстүрлі ән жанры бойынша ІІ-орын иеленді. Ұстазы мен шәкірті арнайы дипломмен марапатталды. Осыншама жетістік өздігінен келе салған жоқ. Тынымсыз төккен тердің өтеуі. Шәкіртің жетістігі-ұстаздың еңбегі.

Өз еңбегіңнің дәмі шәкірттің жеңісінде ғана байқалады.

Wed, 30 Apr 2014 22:39:01 +0400 от izgilik19@mail.ru <izgilik19@mail.ru>:

Сәлем. Хатыңыз Республикалық 45minut.kz басылымы редакторы Ізгілік Байдрахманұлы Нағиевтің почтасына жеткізілді. Хат тақырыбына сай тиісті жауап хат жазылады. Ескерту: Хат және материалды қандай тақырып бойынша жібергеніңізді анықтап жазып жіберіңіз. Редактор почтасына такырыбы түсініксіз болып келген хаттар өшіріледі. Редакция бойынша ресми ақпараттар www.45minut.org сайтында....

Добавить комментарий

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте, как обрабатываются ваши данные комментариев.