Қазақ хандығының құрылуы
Гимназия сыныптары бар
№16 жалпы білім беру орта
мектебінің тарих пәнінің мұғалімі
Жумгалиева Алмагуль
Асылгайновна
Қазақ хандығының құрылуы
Сабақтың мақсаты;
Білімділік; Қазақ хандығының құрылу процесін талдау, қазақ жеріндегі тұңғыш дербес мемлекеттің мемлекеттік құрылымын анықтау;
Дамытушылық; Оқушылардың тарихи оқиғаларды оқып үйренуге, шапшаңдыққа баулу, арқылы қортынды жасай алу арқылы ойлау қаблетін дамыту, алған білімін наұтылай білуге үйрету.
Тәрбиелік;Оқушыларды еліміздің өткен тарихына құрметпен қарауға, отансүйгіштікке, үлкеге-құрмет, кішіге ізеткөрсетуге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі; Аралас сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілдері; топпен жұмыс ”Алтын қақпа” ойыны.
Сабақтың көрнекілігі; карта сызба, нұсқалар.
I-ші Ұйымдастыру кезеңі.Сыныпты 2-топқа бөлу
I топ ”Хандар”
II топ ”Батырлар”
II-ші Үй тапсырмасын сұрау”Алтын қақпа” ойыны
| Тас қақпаның сұрағы | Күміс қақпа | Алтын қақпа | |
| “Хандар” тобына | Сәулет өнері деген қандай өнер? | Рухани мәдениет деп қандай мәдениетті айтамыз? | Қазақстанда қазақ хандығының құрылуы қарсаңындағы саяси жағдай қандай дәрежеде еді? |
| “Батырлар”тобына | Алаш хан кесенесі қай жерде? Кесененің өзіне тән қандай ерекшелігі бар? | Қазақ халқы қашан қалыптаса бастады? | Қазақ хандығының құрылуына экономикалық дамуы қалай әсер етті? |
Әбілқайыр хандығы Әбілқайыр ханның
өмір сүрген жері билік құрған жылы
|
|
|
III-Жаңа сабақ:
Жоспары:
1.Хандықтың негізін қалаушы Жәнібек пен Керей.
2 Қазақ хандығының аумағы.
3 Халқының этникалық құрамы.
4 Көрші елдер мен қарым қатынасы.
Қазақ халқының құрылуы және оның жүздерінің айқындалуы, әлеуметтік қатынастардың нығаюы,Қазақ мемлекеттігін қалыптастырған басты себептер еді.Қазақ халқыныңсаяси бытыраңқылығын жойып, мемлекет етіп құру Ақ Орданың билеушісі Ұрыс ханның ұрпақтақтарымен ары Керей мен Жәнібек сұлтандардың үлесіне тиді.Жәнібек пен Керей сұлтандардың билік жүргізу үшін Шыңғысханның ұрптарымен күресу ру ақсақалдарымен бірге, қатардағы малшылар мен егіншілердің әр түрлі әлеуметтік топтарының да мүддесімен сай келді. Бұл жағдай тайпалардың дербес өзмемлекетін,қазақ хандығын құруға деген ұмтылысын айқын бейнелеп берді.Қазақ хандығынғң дербес мемлекет болып қалыптасуына түрткі болған алғышарттардың бірі елдегі бей-берекетсіздік еді. Керей мен Жәнібек өздерін қолдайтын ру-тайпалармен Жетісуға қарай ойысуды көздеді. Ондағы мақсаты жетісу жеріндегі тайпалармен бірігу еді. Сүлтандар Батыс Жетісуды құтты мекен ете отырып, 1465-1466 жылдары Қозыбасыда Қазақ хандығын құрды.
XIV-XV ғасырларда Қазақстан жерін мекендейтін қазақ тайпалары Ертістен Жайыққа, Алтайдан Каспиймен Аралға дейінгі кең-байтақ, жазық даланы қоныстанған еді. Қазақ даласының негізгі тұлғалары үйсін,қаңлы,қоңырат, қыпшақ,найман,керей,маңғыт,тағы басқа көптеген тайпалар болды. Ол тайпалар түркі дәуірінен кейін қазақ жеріндегі түрік тілдес тайпалармен бірігіп тілі,ділі,наным-сенімі жағынан бір-бірімен араласып кетті. Қазақ хандығының алғашқы қарым-қатынас жасаған елі Моғол хандығы еді. Жәнібек пен Керей хандар қырғыз халқымен де өзара тату қарым-қатынас орнатты. Міне, жаңа құрылған Қазақ хандығының алғашқы кезеңіндегіи өзімен көрші жатқан басқа елдермен қарым-қатынастарының дамуы осындай дәрежеде еді.
Әбілқайыр хандығындағы Хан ұрпақтарының
ру тайпалардың саяси жағдайы билікке таласуы
Қазақ Хандығының
құрылу себептері
Жәнібек пен Керей Моғолстан билеушісі мен
сұлтандардың Қазақ Қазақ сұлтандарының
хандығын құруға ұмтылуы келісімге келуі
IV Бекіту кезеңінің сұрақтары.
I-топ “Хандар”
Қазақ хандығының құрылуын түсіндір
II-топ “Батырлар”
Қазақ хандығының аумағы мен халқы
I-топ ”Хандар”
Моғолстан ханы кім еді
II-топ ”Батырлар”
Қазақ хандығының құрылуы туралы қай тарихшы жазды
V Математикалық ойын.
1) 400х3+148= (Шағатай ұрпағы он алты жасар Тоғылық-Темірді қай жылы Моғолстан ханы етіп сайлайды)
2) 2800+105-1500= (Әмір темірдің қайтыс болған жылы)
3) 200х4+665= (Қозыбасыда Қазақ хандығының құрылған жылы)
4)345х2+767= (Керей мен Жәнібек сұлтандар Шу бойына келіп орналасқан жылы)
5) 160х6+468= (Әбілқайырды хан сайланған жылы)
6) 305х5-155= (Әмір Темірдің Мауараннахрдағы билікті басып алған жылы)
7) 3800\2+91= (Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алңан күні)
VI Қорытындылау.Біз үшін қай заманғы тарихымыз болмасын қымбат, бабаларымыз құрметті, әсіресе қазақ хандығының құрылуы тарихтағы маңызды оқиғалар. Қазір өзіміз өмір сүріп жатқан Отанымыздың ірге тасы. ”Өз тарихын білмеген халық, өзін де сыйламайды” деп Елбасымыз айтқандай тарихты білу баршамыздың парызымыз.
Кереи мен Жәнібек хандар. Қазақ мемлекетінің негізін қалаушылар болды.
VII Үйге тапсырма беру.
I-топ”Хандар”
1. Қазақ хандығының құрылу прцесін сызбаға түсіру.
2. Керей мен Жәнібек туралы реферат жазу.
II-топ”Батырлар”
1. Қазақ хандығының шаңырақ көтеруі туралы тарих дәптерлеріңе жазып келу.
2. Алғашқы Қазақ хандығының көрші жатқан елдермен қарым-қатынасы туралы айтыңдар
VIII Бағалау.