«Табиғат құбылыстары» тақырыбына қорытынды-қай талау ашық сабағы
Ақтөбе қаласы
Үш тілде оқытатын №21 орта мектеп-гимназиясы
Биология-химия пәні мұғалімі: Танжарова Жайсұлу Итемгенқызы
5 сынып
«Табиғат құбылыстары» тақырыбына қорытынды-қайталау ашық сабағы
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: «Табиғат құбылыстары» тарауын қайталау, жинақтап қорытындылау.
Дамытушылық: оқушылардың танымдық белсенділіктерін арттыру, ойлау қабілеттерін
дамыту.
Тәрбиелілік: табиғатты сүюге, пәнге деген қызығушылығын арттыруға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: қорытынды сабақ.
Сабақтың әдісі: сайыс .
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру.
Оқушыларды түгендеу. Класты топқа бөлу.
ІІ.Табиғат құбылыстарына ассоциация құру ( активстудио программасы арқылы орындалады).
ІІІ. Почта ойыны (активстудио программасы арқылы орындалады).
Әр топ өзіне белгіленген почта жәшіктеріне тиісті хаттарды салуы керек. Дұрыс жауапқа жетон беріледі.
«Жылу» почтасы: судың булануы; сүттің іруі; желдің гуілі.
«Жарық» почтасы: қара түс жарықты шағылыстырады; жарықтың түсі күрделі;
табиғи жарық көзі- электр шамы.
«Дыбыс» почтасы: тұқымның өнуі; темірдің тот басуы; құстардың сайрауы.
«Электро-магнит» почтасы: желдің гуілі; найзағай; сүттің іруі.
«Метеорология» почтасы: сағаттың соғуы; желдің соғуы; судың қатуы.
«Химия» почтасы: жанармайдың жануы; тұқымның өнуі; құстардың сайрауы.
IV. Сандар сөйлейді. (активстудио программасы арқылы орындалады).
Сүйекше ( активстудио программасы арқылы сүйекше-костик таңдалады) лақтыру арқылы жасырылған сан таңдалады да сол санның нені анықтайтындығы айтылуы керек. Дұрыс жауапқа жетон беріледі.Тапсырма әр топтағы екі оқушыға беріледі.
Жиілігі 16 Гц-тен төмен дыбыс инфрадыбыс деп аталады.
Жиілігі 20 кГц-тен жоғары дыбыс ультрадыбыс деп аталады.
Жарықтың таралу жылдамдығы секундына 300 000 м\с.
Алғашқы дыбыс пен шағылған дыбыстың ара қашықтығы 0,1 секундтан кем болмағанда жаңғырық болып естіледі.
Су 1000 С –та қайнайды.
Атмосфералық қысым 760 мм сынап бағанасына тең.
V. Кім тапқыр? (активстудио программасы арқылы орындалады).
Терминдердің ғылыми анықтамаларын айту. Кім бірінші қол көтереді, сол оқушыдан сұралады.
Термометр-жылуды өлшейтін құрал
Герц- дыбыстың жиілігінің өлшем бірлігі. Яғни 1 секундта қанша рет тербелетінін білдіреді.
Децибел– дыбыстың қаттылығының өлшем бірлігі.
Барометр-қысымды өлшейтін құрал.
Паскаль-қысымның өлшем бірлігі. Француз ғалымы Блез Паскаль тәжірибе жүзінде
(1663-1662) атмосфералық қысымның бар екенін дәлелдеген.
Дисперсия– жарықтың үш жақты призмадан өткенде жеті түске жіктелуі.
VI. Құпия ұяшықтар .
4 категорияда 4 сұрақтан 16 ұяшық беріледі. Әр ұяшықта бір сұрақ бар. Оқушы таңдаған ұяшықты ашып жауап бере алады.
«Жарық құбылысы» категориясы:
1.Алау, шам, электр лампасының жарығы- жасанды жарық.
2. Күннің, кейбір жануарлардың жарық шығаруы- табиғи жарық.
3. Жарықтың түсінің күрделі екенін дәлелдеген ғалым– И.Ньютон.
4. Көлеңкенің пайда болу себебі- кейбір денелер сәулені өткізбейді.Сол кезде қарама-қарсы жағынан көлеңке пайда болады.
«Жылу құбылысы» категориясы:
- Судың сұйық күйден газ тәрізді күйге өтуі- булану.
- Судың газ тәрізді күйден сұйық күйге өтуі- конденсация.
- Су қандай темпертурада қатады? 00 С
- Ағаш жылуды қалайөткізеді? Нашар
«Дыбыс құбылысы» категориясы:
1.Құлағымызбен ести алатын дыбыстардың жиілігі –16 Гц пен 20 кГц аралығы.
2.Музыкалық дыбыс деген не?- Гармоникалық тербеліс жасайтын денелердің шығаратын дыбыстары.
3.Медицинада қолданылытын дыбыс- ультрадыбыс.
4.Домбыраның шанағы қандай қызмет атқарады? Резонатор-күшейткіш.
VII. Жұмбақ шешу.
Әр топқа бір жұмбақтан беріледі. Оқушыжұмбақтың шешуін үш тілде айтуы керек.
1. Көк жүзінде көп жолақ
Қойды екен оны кім бояп? ( кемпірқосақ-радуга- rainbow)
2. Ұйықтайды ұл түнде, күндіз қызы,
Жүргенде білінбейді басқан ізі. ( күн мен ай –солнце и луна- the Sun and Moon)
3. Түбі тесік шелектен
Су тамшылап тұрғандай.
Басталып еді ол еппен
Ақтарылды түк қалмай. ( жаңбыр- дождь- rain)
VIII. Кім жылдам?
Топ басшылары берілген 1 мин. ішінде жауап қайтарған жағдайда ғана есептеледі.
- Табиғатта болатын барлық процесстер?
- Тербелістің ауада таралуы.
- Спектр деген не?
- Электрлену құбылысын зерттеген ғалым?
- Балқу деген не?
- Жасанды магнитті қалай алады?
IX. Бағалау. Жетондар саналады.
Х. Қорытындылау.
12- наурыз 2012 жыл.