Омыртқалы жануарлардың ас қорыту жүйесі және он да астың қорытылуы

Сабақтың тақырыбы: Омыртқалы жануарлардың ас қорыту жүйесі

және онда астың қорытылуы

Сабақтың мақсаты:1. Омыртқалы жануарларды ас қорыту жүйесі және

онда астың қорытлуы жайлы толық мағұлмат беру.

2.Есте сақтау және өз ойларын тиянақты жеткізе

білуге тәрбиелеу.

3. Оқушының пәнге деген қызығушылығын

арттыру, танымдық ой-өрісін дамыту

Әдісі: сұрақ-жауап, сызба нұсқа

Түрі: аралас сабақ

Көрнекілігі: инетерактивті тақта, кесте, сызбанұсқалар, суреттер,

INSERT стратегиялық бағалау парағы

Сабақтың барысы:

1. Ұйымдастыру кезеңі:

а/ амандасу б/ сыныпты түгендеу в/ зейіндерін сабаққа аудару

2. Үй тапсырмасын сұрау:

Тест

1. Атпа жасушалар қандай жәндікте болады?

а/ шұбалшаң б/ ақ сұлама в/ гидра

2. Көмірсулар жануар жасушасында неге пайыз болады?

а/ 1-5 % б/ 5 % көпв/ 10 %

3. Гидра жемтігін қалай ұстайды?

а/ атпа жасушалары арқылы

б/ қармалауыштары арқылы

в/жүйке жасушалары арқылы

4. Гидрада ас қорытуға дененің қай қабатындағы жасушалары қатысады?

а/ ішкі, эктодерма б/ сыртқы, энтодерма в/ атпа жасушалары

5. Ауыз – жұтқыншақ – ішек. Бұл сызба қай жәндікке тән?

а/гидра б/ ақ сұлама в/ зауза қоңызы

6. Гидрада эпетелий ұлпасы қандай затты бөліп шығарады?

а/ қанды б/ ас қорыту сөлін в/ майды

7. Гидрадағы эктодерма қабатындағы жасушалар тобы?

а/тері-бұлшықет, атпа б/ жүйке, аралық в/ бәрі дұрыс жауаптар

8. Жануарларда бұлшықет ұлпасы қандай қызмет атқарады?

а/ас қорыту сөлін түзеді

б/ қимыл-қозғалысын қамтамасыз етеді

в/ ағзаға оттегін тасымалдайды

9. Гидра қандай ортада тіршілік етеді?

а/ ауада б/ топырақта в/ суда

Биологиялық диктант

Көп нүктенің орнына тиісті жауаптың нөмірін жазыңдар

Суреттеме

Жауаптар

1.Дененің белгілі бір бөлігінде үйлесімді қызмет атқаратын жасушалар тобын … дейді. 2.Жүйке ұлпасы … деп аталатын жасушалардан тұрады. 3.Гидра денесі жасушалардың сыртқы …, ішкі… қабаттарынан тұрады. 4.Ауыз қуысы- жұтқыншақ-қарын- ішек .. болады. 5. Органикалық заттар үздіксіз ыдырағанда үнемі … бөліп шығарады. 6. Нейронның ұзын өсіндісін – … дейді. 7.Қысқа өсінділері… деп аталады. 8. … – ағзадағы негізгі қуат көзі. 9. Ауыз тесігі – ішек қуысы- ас қорыту вакуолі … болады. 10. … ұлпасы тірек қызметін атқарады.

1. Шұбалшаң 2. Дендрит 3. Аксон 4. Қуат 5.Нейрон 6.Ұлпа 7. Эктодерма, энтодерма 8. Сүйек 9. Гидра 10. Көмірсулар

3. Жаңа сабақ

Омыртқалы жануарлардың ас қорыту жүйесі және онда астың қорытылуы

Құстар

Сүтқоректілер

Балықтар

Жұтқыншақ

Өңеш /қарынға өткенше, ас өзгеріске ұшырамайды/

Қарын

Ішек

Аналь тесігі

Балықтар,

Қосмекенділер,

Жорғалаушылар

Ауыз қуысы /жақ сүйектері, тістері және тілі жемін ұстап жұтқыншаққа жылжытып өткізу қызметін атқарады./

Бауырдан өт бөлініп, ас ақырына дейін қорытылып, ішек қабырғасы арқылы сіңіріледі.

Сүтқоректілер

Ауыз қуысы:

1. күрек тістер
2. сойдақ тістер
3. азу тістер

Жұтқыншақ

Өңеш

Қатпаршақ қарын, ұлтабар

Аш ішек

Тоқ ішек

Бүйен

Аналь тесігі

Қарын 4 бөліктен тұрады:

1. таз қарын

2.жұмыршақ

3.жалбыршақ /қатпаршақ қарын/

4.Ұлтабар

Жұмыршақ

Бауырдан өт бөлініп, ас ақырына дейін қорытылып, ішек қабырғасы арқылы сіңіріледі.

Құстар

Ауыз қуысы /мүйізденген тұмсық, тістері болмайды/

Жемсау /бунақдене қоректі құстарда жемсау болмайды./

Қарын

Безді қарын

Бұлшық етті қарын

4. Жаңа сабақты пысықтау сұрақтары:

1. Балықтардың ас қорыту жүйесінің ерекшелігі жайлы не білеміз?
2. Құстардың тіршілік етуіне байланысты ас қорыту жүйесінде қандай ерекшеліктері болады?
3. Құстарда қарын неше бөліктен тұрады?
4. Сүтқоректілердің тістері қанша түрлі болады?
5. Сүтқоректілердің қарындары қоректену тәсіліне байланысты қанша бөлімді болады?
6. Қарындағы ортаның температурасы нешеге тең болып тұрады?
7. Ұйқы безінің сөлі ұлтабарда сілтілік орта жасап, ағзада қандай зат бөледі?
8. Сүтқоректілерде аш ішек пен тоқ ішек тоғысқан жерде қандай мүше тармақталып тұрады?
9. Бауырдағы бөлінетін сөл не деп аталады?

10.Органикалық заттар ағзаға не арқылы тарайды?

5. Жаңа сабақты бекіту /СТО,INSERT/

V білемін	+ мен үшін жаңа ақпарат
– білмеймін	? мені таң қалдырды

1. Бағалау парағы

Оқушының аты, жөні

Тест

Биологиялық диктант

Жаңа сабаққа қатысуы

INSERT

Бағалау

7. Үйге тапсырма &37 82,83,84,85- суреттер