«Қышқылдар,олардың жіктелуі,алынуы, қасиеттері »

Кушенова Лида Орынбасаровна

Жоғарғы санатты химия пәні мұғалімі

Бесікті орта мектебі

Атырау қаласы, Бесікті селосы

Сабақтың тақырыбы: «Қышқылдар,олардың жіктелуі,алынуы,

қасиеттері»

Сабақтың мақсаты:білімділігі: Қышқылдардың жіктелуін ,алынуын, физикалық, химиялық қасиеттерін қолданылуын білу.

Дамытушылығы: Қышқылдардың жіктелуін, алынуын және қасиеттерін қолданып, өмірмен байланысты оқытудың технологияларын пайдаланып, тақырып мазмұнын талдауға бағытталған.

Тәрбиелілігі: Қышқылдардың жұмыс жасағанда сақтық, тазалық, оның қосылыстарының пайда зиянын айыра білуге насихаттау, оқушыларды жеке және бірлесе жұмыс жасап, мақсатқа жетуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Жаңа сабақты жаңа әдістермен жеткізу.

Сабақтың әдіс-тәсілдері: Сатылай кешенді талдай оқыту, деңгейлік тапсырмалар, тірек сызбалар арқылы оқыту, түсіндіре әңгімелеу, сұрақ-жауап, топтастыру,қызығушылықты ояту, ой шақыру стратегиясы.

Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, электронды кітап, дидактикалық карточкалар.

I.Ұйымдастыру (сыныпты топқа бөлу) Қышқыл,Негіз

II.Үйге берілген тапсырманы сұрау кезеңі (деңгейлік тапсырмалар беру)

«Қышқылдар» тобы

«А» деңгейі

а) ауызша сұрақтар

1.Негіз деген не?

2.Негіздің физикалық қасиеттері қандай?

ә) жазбаша

Негіздің химиялық қасиеттерін жазу.

«В» деңгейі

Есеп шығару

«Негіздер» тобы

«А» деңгейі

а) ауызша сұрақтар

1.Негіздің жіктелуі қалай?

2.Негіздер қайда қолданылады?

ә)жазбаша

Негіздің алыну реакция теңдеулерін жазу.

«В» деңгейі

Есеп шығару

III.Жаңа тақырыпты меңгертуге дайындау кезеңі.

Сұрақ: Сутектен қышқыл қалдығынан туратын зат.

Ы

Ш

Қ

Қ

Л

Ы

Бұл әріптерді дұрыс қойса бір күрделі заттың аты шығады?

IV.Жаңа сабақты меңгерту кезеңі

(сатылай кешенді талдау технологиясымен)

«Қышқылдар» тақырыбы сызбанұсқасы.

Дидактикалық кезең.Тірек сызба.

Тақырып

Анықтамасы

Құрылымдық формуласы

Құрамы сандық

сапалық

Жіктелуі

Алынуы

Қасиеттері физикалық

химиялық

Қолданылуы

Дидактикалық кезең(дидактикалық карточкамен жұмыс,оқушыларға үлестіру)

Қышқылдардың жіктелуі

Оттапываппл

Рр

Қышқылдардың құрылымдық формулалары:

H-O O H-O

C=O H-O-P H-O P=O

H-O O H-O

Қышқылдардың алынуы:

Қышқылдық оксидтерден алу тәжрибесін қарастырайық.

Суы бар стақанға қатты фосфор оксидінің түйірін салса,реакция жылу бөле отырып жүреді.Нәтижесінде, фосфор қышқылы түзеді:

P2O5+3H2O=2H3PO4

Күкірт оксиді сумен әрекеттескенде,күкірт қышқылы алынады:

SO3+H2O=H2SO4

Лабораторияда кейбір қышқылдарды алу үшін (HNO36HCl) қатты тұзға концентрациялы күкірт қышқылымен әсер етеді:

NaNO3+H2SO4=NaHSO4+HNO3

қатты конц

NaCl+H2SO4=NaHSO4+HCl

Оттексіз қышқылдардың кейбіреуін сутекпен бейметалды тікелей әрекеттестіріп алады:

H2+Cl2=2HCl

H2+S=H2S

Қышқылдардың жалпы химиялық қасиеттері:

1.Сутекке дейін орналасқан металдар қышқылдармен әрекеттескенде,сутек газын бөліп шығаратынын өткен тақырыптарда әлденеше рет кездестіріңдер:

Fe+2HCl=FeCl2+H2

2.Қышқылдар негіздік оксидтермен әрекеттескенде,мысалы,суда ерімейтін темір (II) оксидіне тұз қышқылын құйғанда тұз және су түзеді:

Fe+2HCl=FeCl2+H2O

1. Қышқылдар мен негіздердің қасиеттерінде байқалатын қарама-қарсы қасиет олардың бір-бірінен негізгі айырмашылықтарын көрсетеді. Сондықтан да олар өзара әрекеттесіп,бірін-бірі бейтараптап,нәтижесінде жаңа өнімдер тұз бен су түзеді:

Ca (OH)2+2HNO3=Ca(NO3)2+2H2O

4.Қышқылдар тұздармен алмасу реакциясына түседі. Мысалы, тұрақсыз қышқылдар тұздарының бірі карбонаттар басқа қышқылдармен өзара реакцияға түскенде жаңа тұз, су және газ түзіледі:

Na2CO3+2HCl=2NaCl+H2O+CO2 газ

Қышқылдарға тән ортақ қасиеттер:

Металл = +

= +

=

+

= + +

V.Жаңа тақырыпты пысықтау.

а) «Топтастыру» стратегиясы

ә) Электронды кітаппен жұмыс.

б) Есеп шығару (әр топқа)

VI. Жаңа тақырыпты бекіту кезеңі.

«Ой шақыру» стратегиясы (сұраққа жауап беру)

1.Қышқыл деген не?

2.Қышқыл қалай жіктеледі?

3.Қышқылдың физикалық қасиеттері қандай?

VII. Үйге тапсырма. Бағалау.