Ең алғашқы калькуляторды кім ойлап тапты?

Ең алғашқы калькуляторды кім ойлап тапты?

Әшімбекова Нургул-№164мектептің мұғалімі

Серіктегі Аңсар-№164мектептің 9сынып оқушысы

Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Құттықожа ауылы

Күнделікті өмірімізде калькуляторды қолдану тиімді шешім. Әлбетте, кейбір амалдарды ойша орындаудың еш қиындығы жоқ, бірақ үш не төрт, не одан да көп таңбалы сандарды қосып, көбейту үшін біраз уақыт керек. Бұл мәселені шешуде бізге адам баласының ойлап тапқан техникалық құралы – калькулятор көмектеседі. Егер осыдан он жыл бұрын калькулятордың түрі қазіргі пернетақталарға ұқсаған болса, бүгінгі күннің калькуляторы – компьютердің операционды жүйесіне орнатылған бағдарлама болып табылады. Ал алғашқы калькулятордың түрі қандай болды? Ол неге ұқсайтын? Бұл сұрақтардың шешімін мына материалдан табасыз.

Адам баласына есептеулерді жүргізуге ертеректе “абак” көмектесетін. “Абак” дегеніміз қазіргіэлектрондыесептеуішмашиналардыңарғытегі – есепшот. Тарихидеректергесүйенетінболсақ, есепшоттыңжасы 2000-5000 жылдаршамасында, алпайдаболғанжерінеҚытай, неЕгипет. ЕсепшоттыгректерменБатыс-Еуропалықтар «абак» деп, қытайлықтар «суан-пан», жапондықтар «серобян» депатады. Осықарапайымқұралменесептеулероныңшұңғылтақтадаорналасқантастарынжылжытуарқылыжүргізілген. Есепшоттағытастарпілсүйегінен, шынылардан, қоламенбасқаметаллдарданжасалғанСенесізбе, бұлқұрылғыныәлікүнгедейінкейбірмемлекеттерпайдаланыпкеледі.

Заманауикалькуляторлардыңэволюциясы XVII ғасырда шотландиялықматематик ДжонНеперлогарифмдердіойлаптапқанкездебасталды. Олкөбейтуменбөлуамалдарынқосуменалудыңбірнешеоперацияларыарқылыөрнектеген. Непердіңеңбектері 1622 жылылогарифмдіксызғыштыңпайдаболуынатүрткіболды (Англия, 1622), алекіжылданкейінВильгельмШиккардтың (Германия) механикалықкалькуляторыпайдаболды.

Шиккардтың “есептегіші” барлықтөртамалдыорындағанымен, оныңқұрылғысытезарадаұмытылыпкетті. Бірақ, күндердіңбіркүнінденемістарихшысыФранцХаммер 1935 жылыолтуралыжазбалардымұрағаттантауыпалып, онықалыңжұртқажарияқылады. Шиккардың қағаздары 1957 жылы жарияланып, оны әлемдегі алғашқы механикалық калькуляторды ойлап тапқан адам деп таниды. Бірақ, бұл атақ 300 жыл бұрын Блез Паскальға берілген болатын.

Алғашқы механикалық

КалькуляторАлғашқы электронды

калькуляторлардың бірі

Тағы бір француз Шарль Ксавье Тома де Кольмар коммерциялық жағдайда өте тиімді калькуляторды 1820 жылы шығарған болатын. Бұдан кейін үстел калькуляторлары мен соммалаушы машиналардың бірнеше түрі пайда болғанымен, олар қолданысқа тиімсіз, қымбат әрі ауыр болғандықтан, логарифмдік сызғыштың орнын баса алмайтын. Тіпті Жапония елінде құрастырылған алғашқы транзисторлы калькулятордың салмағы 25 келі болды.

Калькуляторлар дамуының ең қызықты кезеңі 1958 жылы басталды. Сол кезде АҚШ тұрғыны Джек Килби алғашқы микрочипті ойлап тауып, оны калькуляторлар мен есептеуіш машиналарында қолдануға болатынына назар аударды. «Тексас Инструмент» компаниясының екі инженерімен бірлесе отырып, Джек Килби 1962 жылы алғашқы электронды калькуляторды құрастырды. Үш жылдан кейін, калькулятор бұрынғысынан да жеңілдеп, арзанға түсті. Осылайша, сатылымға алғашқы «Покетроник» атты калькулятор шықты.

Пайдаланған әдебиеттер:

А.Скатеини «Қалькулятормен жұмыс»

Ғаламтор материалдары