ЗАМАНАУИ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖӘНЕ ИНТЕРНЕТ ҚЫЗМЕТІНІ Ң ТӘЖІРИБЕДЕГІ МӘНІ

ЗАМАНАУИ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖӘНЕ ИНТЕРНЕТ ҚЫЗМЕТІНІҢ ТӘЖІРИБЕДЕГІ МӘНІ

Жамбыл облысы,Тараз қаласы, «Білім» кәсіби гуманитарлық-техникалық колледжінің арнайы пәндер оқытушысы Қыдырбаева Индира Алпысқызы

ХХІ ғасырдың бейбітшіліктің, тұрақтылық пен гүлденудің ғасыры болатынына сенім білдірген Елбасы Қазақстан халқын жарқын болашаққа жол бастайтын адамзат баласының мәңгілік құндылықтары – ерік-жігер мен еңбексүйгіштік, мақсаткерлік қасиеттерді бойға сіңіруге шақырады. Елбасы белгіліп берген «Қазақстан-2050» жаңа саяси стратегиясының даму бағыты Қазақстандықтарды жаңа белестерді бағындыруға жетелейтін және ортақ саясатқа топтастыратын тарихи құжат болып табылады. Елбасының жыл сайынғы Жолдауларының өн бойынан әлеуметтік салаға үлкен мән берілетінін білеміз. Ал, биылғы Жолдауда Президент ұсынған 10 бағыттың көпшілігі осы салаға арналып отыр деуге болады. Елбасының сапалы білім беруді жақсарту, ғылыми-инновациялық жұмыстардың өндіріспен байланысын жандандыра түсу, жастардың жайлы баспанаға қол жетімділігін арттыру және тұрақты жұмыспен қамтамасыз етілуі білім беру ісіндегі тәрбиенің рөлі жайлы айтқандары бәріміздің көңілімізден шығады. Кәсіптік тәжірибені жаңғыртуда оқыту үдерісіне озық әдістеме мен технологияларды енгізу арқылы әлемдік білім кеңістігіне еркін енуге болатындығын көрсетіп отыр. Ендеше, Елбасымыз айтқандай халықаралық стандарттарға сай Назарбаев университеті мен интеллектуалды мектептердегі озық тәжірибелерді Қазақстандық білім беру жүйесіне кеңінен таратып, барлық білім беру мекемелерін солардың деңгейіне жеткізу төңірегінде терең ойланғанымыз жөн. «Іс тетігін кадрлар шешеді» деген қанатты сөз әлі де өзінің өзектілігін жоғалтқан жоқ. Жоғары оқу орындарында білім беру бар да, сондай- ақ өмірлік тәжірибемен ұштасқан сапалы маман бар. Міне, осы екі нәрсенің ара-жігін ажырату үшін біліктілік мәселесі бой көрсетеді. Биылғы жолдауда университетті тәмамдаған түлектердің ертең жұмыс орнына орналасу үшін біліктілікті растайтын тәуелсіз жүйе құру қажеттілігі қойылады. Бұл дегеніміз әрбір жоғары оқу орны өзінің бітіруші түлегіне белгілі бір мамандық бойынша білім алғанын растайтын құжат береді де, ал оның келешек мамандығын меңгеру мүмкіндігін айқындайтын қоғамдық ұйымдар, ата-аналар комитеті, қамқоршылар кеңесі және жұмыс берушілер ұйымының өкілдерінен құралған тәуелсіз комиссия бітірушінің мамандығына сәйкес немесе сәйкес еместігі туралы шешім қабылдап, біліктілігін бекітетін болады. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасында: «Жоғарғы білімді дамытудың негізгі үрдісі мамандар даярлау сапасын арттыру, қарқынды ғылыми-зерттеу қызметімен ықпалдастырылған инновациялық білімді дамыту, білім беру мен ақпараттық технологияларды жетілдіру болып табылады»,- деп атап көрсетілген. Бұл мәселе жалпы білім беретін оқу орындарына байланысты айтылып тұрғандығы белгілі. Сол оқу орындарына толыққанды сапалы білім алған, оның бағдарламасын толық меңгерген ұрпағымыздан, болашақта жақсы маман, білімді азамат шығары анық. Ғылым мен техниканың жедел дамыған, ақпараттық мәліметтер ағыны күшейген заманда ақыл-ой мүмкіндігін қалыптастырып, адамның қабілетін, талантын дамыту білім беру мекемелерінің басты міндеті болып отыр. Ол бүгінгі білім беру кеңістігіндегі ауадай қажет жаңару оқытушының қажымас ізденімпаздығы мен шығармашылық жемісімен келмек. Қазіргі кезде егемен елімізде білім берудің жаңа жүйесі жасалып, Қазақстан әлемдік білім беру кеңістігіне енуге бағыт алуда. Бұл оқу-тәрбие үрдісіндегі елеулі өзгерістерге байланысты болып отыр. Себебі, білім беру парадигмасы өзгерді, білім берудің мазмұны жаңарып, жаңа көзқарас, жаңаша қарым-қатынас пайда болуда. Білім беру саласында болып жатқан ауқымды өзгерістер түрлі ынталы бастамалар мен түрлендірулерге кеңінен жол ашуда. Осы тұрғыдан алғанда ұрпақ тәрбиесімен айналысатын әлеуметтік-педагогикалық қызметтің тиімділігін арттыру, оны жаңа сапада ұйымдастыру қажеттігі туындайды. Бұл үшін оқытушылардың инновациялық іс-әрекеттің ғылыми-педагогикалық негіздерін меңгеруі мақсат етіледі. Ал жаңа технологияны пайдалану міндетті деңгейдегі білімді қадыптастыра отырып мүмкіндік деңгейге жеткізеді. Сондықтан оқытушының біліктілігін көтеру мен шығармашылық педагогикалық әрекетін ұйымдастыруда қазіргі педагогикалық технологияларды меңгерудің маңызы зор.Ақпараттық технология – экономиканың және бүкіл қоғам мен мемлекеттің “ілгерілеуінің” белгісі. Біздің өркениетті дамуымыздың барлық маңызды өмірлік салалары бүгінде ақпараттық технологиялармен және жасалымдармен тікелей байланысты десек, асыра айтқанымыз емес. Осы заманғы экономикалық өсімнің басты факторлары микроэлектроника, сандық және ақпараттық жүйелер, бағдарламалық қамтамасыз ету, байланыс және коммуникация т. б. салалардағы инновациялық технологиялар болып отырғаны баршаға белгілі. Заманауиақпараттыққоғамныңқалыптасуымендамуынажаһандықтелефония, Интернетжелісінеқолжеткізудіңспутниктікжүйелері, тікелейсандықтележәнерадиохабартарату, шұғылкорпоративтікжәнекеңжолақтыбайланыс, навигацияжәрдемдесіпотырғаныжасырынемес. Қазіргікездегішапшаңжүріпжатқанжаһандануүрдісіәлемдікбәсекелестіктікүшейтетүсуде. Кезкелгенелдіңэкономикалыққуаты, халқыныңөмірсүрудеңгейініңжоғарылығы, дүниежүзілікқауымдастықтағыорныменсалмағысолелдіңтехнологиялықдамудеңгейіменанықталады. Жалпықоғамдамуыменжаңатехнологияныенгізусапалылығыосыелдегібілімберуісініңжолғақойылғандығыменосысаланыақпараттандырудеңгейінекеліптіреледі. Албілімберусаласындағытехнологиялықидеяларбұдан 400 жылбұрынпайдаболған. Бұлкүндеоқытутехнологиясыүлкенөзгеріскеұшырапотыр. Оқытушыларменстуденттергеәртүрлідидактикалықматериалдарменқосаоқытудыңтехникалыққұралдарыжәрдемгекеледі. Білімберудегікәсіптікіс-тәжірибеніақпараттандыру – бұлақпараттық-коммуникациялықтехнологияныңқұралдарынбілімберусаласынақолданудыңметодологиялықжәнетәжірибелікқұндылықтарынзерттеп, оқытументәрбиелеудіңпсихологиялықжәнепедагогикалықмақсаттарынабағыттапқамтамасызетупроцесі. Бұлпроцессмынабағыттарбойыншажетілдіріледі: – тәжірибеніңбасқарумеханизміндегіғылыми-педагогикалықақпараттарменақпараттық-әдістемелікматериалдардыавтоматтандыруарқылыоныңқолданылуаясынжетілдіружәнебасқаруісінекоммуникациялықжелілердіқолдану; – ақпараттыққоғамжағдайындаіс-тәжірибеніңдамубағыттарыныңміндеттеріннегізгеалаотырып, оқытудыңмазмұнын, әдістеріменоныұйымдастыруформаларынтаңдауменоныңметодологиясынжетілдіру; – білімгерлердіңинтеллектуалдыққабілетіндамытуға, өздігіненбілімалуға, түрліақпараттардыөздігіненөңдеусияқтыәрекеттергебағытталғаноқытудыңәдістемелікжүйесінақпараттық-коммуникациялықтехнологияарқылықұру; – білімгерлердіңіс-тәжірибедежинақтағанбілімдеңгейінбағалауменбақылауәдістерінталдаубағытындакомпьютерліктестілеудіқұруменонықолдану. Кәсіптікақпараттық-коммуникациялықтехнологиянықалыптастырудыкелесібөліктергебөлугеболады: – Интернет – ресурстардытәжірибепроцесінеқолдануарқылықосымшаақпараттардыіздеуменоныталдау; – түрлікомпьютерлікқұралдардықолдануарқылыбілімдікақпараттардытүрлендіру; – өздерініңкәсіптікдеңгейінкөтерумақсатындабілімгерлердіжелілікбірлестікжұмысынажәнеинтернет-конференцияғақатыстыру; – ақпараттықкомпьютерлікүйретупрограммаларынқұружәнестандарттыққосымшаларменқолданбалыжүйелердіпайдалануарқылыақпараттардытүрлендіру; – стандарттықосымшаларменарнайыпрограммалардықолдануарқылыкомпьютерліктестілердіжасақтау; – стандарттыққосымшалардықолдануарқылыоқушылардыңбілімініңрейтингілікбағалаужүйесінжасақтау; – стандарттықосымшаларменарнайыпрограммалардықолдануарқылыүйретубағытындағыдеректербазасынқұру; – өзіндікинтернет-ресурстарынқұружәнестандарттықосымшаларменарнайыпрограммаларыарқылымультимедиялықэлектрондықоқу-әдістемеліккешендерінжасақтау; – дайынмультимедиялықжасақтамалардыоқытументәрбиелеумақсаттарынақолдану; – стандарттықосымшаларменарнайыпрограммалардықолдануарқылыоқу-тәрбиепроцесінавтоматтандырудыұйымдастыру. Қазіргізамандакәсіптіктәжірибеәлеуметтікқұрылымныңмаңыздыэлементтерініңбірінеайналды. Адамныңболашағыоныңқазіргіалғанбілімніңсапасына, көлеміне, ойлаудеңгейінебайланысты. Жаңаұрпақтыңжаңашаойлауына, олардыңбіртұтасдүниетанымыныңқалыптасуына, әлемдіксападеңгейіндегі, білікнегіздерінмеңгеруінеықпалететінжаңашабіліммазмұнынкөру – жалпыкәсіптіктәжірибеніңөзектімәселелерініңбірі.
Жаңатехнологиялардыкәсіптіктәжірибеүрдісіндепайдалану, оқытудыңмақсатынажетудіңтиімдіжолыекендігінөміртәжірибесікөрсетіпотыр.
Білімберудебілімгердібілімақпаратыменқамтамасызетіпқанақоймай, олардыңбойындабағдарламалықдағдыларменикемдердідеқалыптастырып, шығармашылықпенжұмысістеугеүйретуіміздекерек. Сондайтиімдіәдістердіңбірі – электрондықоқулықтарменжұмысістеу. Компьютерменөткізілгенәрбірсабақтансоңоқушытест, бақылаужұмысыарқылыөзбілімдерінбекітеді. Білімгерөзбілімінөзітексереалады, өзбетіншеоқуғақызығады. Өзбілімінкөтеругеұмтылады. Компьютергетест, бақылаужұмыстарын, тәжірибеліктапсырмаларәзірлеудәстүргеайналды. Компьютер – бұлсабақтаоқытуқұралыменсабақберудіңбұрынғыәдіс-тәсілдерінтолықтырушыретіндеқызметатқарады. Графикалық (сызба, кесте) диаграммалардыпайдалану, сурет, кино, геометриялықфигуралардыкөрсетумүмкіндіктерімол.
Кәсіптіктәжірибедеақпараттықтехнологиялардыпайдалану – білімментәрбиеніңсапасынарттырудыңтиімдіжолы. Оқытушыныңжетекшірөліазайып, білімгердіңөзбетіншеоқыпүйреніп, тапсырмалардыорындаудадербестігіменізденісіартады.Тәжірибедетехнологиянықолдануоқытушыменбілімгерқарым – қатынасыныңбұрынғықалыптасқанжүйесiн, олардың iс-әрекеттерiнiңмазмұнын, құрылымынүлкенөзгерістергеұшыратады. Қалыптыбiлiмберужүйесіндеоқытушы – білімгер – оқулықтүріндеқұрылғанүшжақтыбайланысбұзылып, оқытушы – білімгер – компьютер – оқулықжүйесіпайдаболды. Мұндайжүйедебiлiмберутәжірибепроцесіндекомпьютердіқолданубiлiмменбiлiктiлiккеқоятынталаптардықайтақарап, жетiлдiрiп, жүйелеудi талапетедi. АқпараттандырудатехнологияныңнегізгібағытыХХІғасырдыңталаптарынасәйкесқоғамдыдамытудыңжоғарытиімділіктітехнологияларынасүйенгенжаңабілімстратегиясынакөшуболыптабылады. Осығансәйкесқазіргікәсіптіктәжірибеніңерекшеліктеріне – оныңіргелілігі, алдыналусипатыжәнеоларғақолжеткізумүмкіндіктеріжатады.
Қазіргіоқутәжірибебарысындақолданылыпжүргенкөптегентехнологияларжекетұлғаныңжетілуіне, оқытудыңтиімділігініңнегізінқұруғабағытталған.
Интерактивтітақтаменоқытудыңәдіс-тәсілдеріноқутәжірибесабақтарындапайдаланғанөтетиімді. Білімгерлероқутәжірибесіндеқұрал-жабдықтардыпайдаланаотырып, міндеттітүрдежаттығужұмыстарынорындаукерек. Жаттығужұмыстарынорындаумақсатыбілімгердіңтанымдықжәнешығармашылыққабілеттеріндамыту, жұмысістеушеберліктеріноданәрішыңдау.
Оқытушықолданатын технологиялыққұралдарғақарамастан, сабақтынәтижеліөткізудіңнегіздерібірдей. Еңалдыменсабақтыңбелгілібірмақсатқажәненәтижегежеткізетіннақтыжоспары, құрылымыболуыкерек. Интерактивтітақтанықолдану – оқытушығажаңаматериалдыөтеқызықты, қарқынды, көзгекөрінетінвизуальдыресурс, жаңаойларынтартымдыетіпкөрсетуүшінтаптырмасқұрал. Бұлтақтадажұмысжасауматериалдардықарапайым, бірақшығармашылықтүспенқолданудықарастырады.
Интерактивтітақтакөмегіменоқытудың, теккомпьютерменжәнепроекторменоқытуғақарағандаайтарлықтайүлесізор, ой-өрісікеңқұрал, оныңбірнешеартықтұстарыбар:
– көпуақыттышығындамай-ақбейнекөріністерді, сабақбарысындажасалғанкез келгенжазулардысақтауға, оныбасыпшығаруғаболады;
– ұжымдықжұмысқаараласуүшінүлкенмүмкіндіктертуғызып, дағдыларынқалыптастырады;
– өтілгенматериалдардықайталауүшін, файлдардысақтауғамүмкіндікбереді.
Кезкелгенбілімбарысыныңназарындаоқытушыжәнебілімгежетелейтінбілімгер тұр. Егердебілімгер «керек» дегенынтадан«мағанқызық, меніңбілгімкеледі» дегенынтағакелсе, ондабұлжолдыңжемістінәтижебергені.
Тағыбірескерілетінмәселе: ол – білімберужүйесіндегітәжірибеніақпараттандырудыңнегізгімақсатыбілімгерлердіңақпараттықмәдениетінқалыптастыру.
Ақпараттықмәдениет – бұләңгімелесебілу, теледидар, хабардыталғамдытүрдеқарау, алғанмәліметтіойелегіненөткізіп, талдайбілу. Ақпараттықмәдениеттi дамытуқазiргi педагогтыңақпараттыққұзырлығынақойылатынталаптарынасайанықталады: – қазiргi бiлiмберужүйесiндегi ақпараттықкеңiстiктуралыбiртұтастүсiнiктi қалыптастыру (бүкiләлемдiкақпараттықресурстарғабағдарлау, ақпараттарды iздеуалгоритмi менақпараттардыаналитикалық-синтетикалықтұрғыданөңдеуәдiстерiнмеңгерту). – ақпараттық (дербесжағдайда, компьютерлiк) сауаттылық: оқу-әдiстемелiк, озықтәжiрибелердi зерттеу, ғылыми-зерттеунәтижелерiнтүрлендiрументехнологиялардықолдануәдiстерiнмеңгерту; қолданбалыпрограммалыққұралдардымеңгерту; жаңапрограммалыққұралдардымеңгерту. – өзқызметтерiнжаңаақпараттықтехнологияныңмүмкiндiктерiнпайдалану: жаңаақпараттықтехнологияныңмүмкiндiктерi туралыбiлiм; коммуникациялыққызметтердi пайдаланудағдысы; бiлiмберупроцесiнiңерекшелiктерiнескереотырып, педагогикалықпрограммалыққұралдардықолданужәнеолардыөзқызметтерiмiзгесәйкесбейiмдеппайдалану. Адамзаттыңқолыжеткенеңүлкентабыстарыныңбірі – осыақпарат. Бірақонышектентысашыққолданаберсе, жастарсанасынулайтынданәрсегеайналыпкетуімүмкін. Бұлақпараттыңпассивтітүрдепайдаланылатынбөлігініңартуынабайланыстыболыпотыр. Интернеттіңкеңтаралуынаорайақпараттаратудыңбақылауғакөнбейтінкеріпроцесініңкүннен-күнгеартыпбаражатқаныбайқалады.
Тәжірибедекомпьютерліктехнологияныңбарлықмүмкіндіктерінинтеграциялаубілімгерлердіңөзінежәнеөзбілімінеқатыстытанымдыққызметін, шығармашылықталабын, белсендібағыттарын ынталандыруғакөмектеседі.

Пайдаланылғанәдебиеттертізімі:

1.ҚазақстанРеспубликасыПрезиденті – Н.А.НазарбаевтыңҚазақстанхалқынаЖолдауы. Анатілі.№52 21.12.212-4.01.2013

2.ҚазақстанРеспубликасыныңбілімберужүйесін 2015 жылғадейіндамытутұжырымдамасы

3.ЖаримбетоваГ. Интерактивтітақтадажұмысжасаумүмкіндіктері. Мектептегітехнология № 9, 2008 ж. 3-4 б.
4.З.ҚиябаеваИнтерактивтітақтаменжұмысәдістемесі. «Арман-ПВ» баспасы, 2011
3. Р.Е. Игембекова Жобаныорындауәдістемесі. Мектептегітехнология № 6, 2006 ж. 10-11 б.
5.“Информатиканегіздері” журналы №5, 2006 ж., №1, 2007 ж., №6, 2008 ж., №3, 2009 ж.