Ахмет Байтұрсыновтың мысалдарын «Скрайбинг» тәсілі арқылы оқыту

Астана қаласы
№ 60 мектеп-лицейінің
қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі
Шахарова Алия Балгашовна

Ахмет Байтұрсынов – қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, ағартушы, ақын, тілші ғалым. Оның әдеби мұрасы, әсіресе мысал жанрындағы шығармалары, оқушылардың тәрбиесі мен дүниетанымын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Байтұрсыновтың мысалдары қысқа әрі тәрбиелік мәні терең болғандықтан, оларды оқытуда жаңа педагогикалық әдістерді қолдану тиімді. Солардың бірі – «Скрайбинг» тәсілі. Бұл тәсіл оқушылардың қызығушылығын арттырып, олардың шығармашылық ойлау қабілетін дамытуға көмектеседі. Скрайбинг – оқушылардың немесе мұғалімнің белсенді қатысуымен ақпарат қабылдау әрекетін жеңілдету үрдісі. Скрайбинг – білім алушыларға психотреапия және психологиялық жәрдем ретінде пайдаланылады. Бұл әдісті қолдану барысында ақпаратты қабылдау толық іске асады. Скрайбинг – қарапайым суреттермен күрделі мағынаны визуализациялау процесі, онда ақпарат беру суреттер көмегімен жасалады.
Күрделі ақпаратты берудің өзге әдістерімен салыстырғанда, скрайбинг ерекшелігі – бір уақытта адамның есту, көру және қиялы белсенді жұмыс жасайды. Қарапайым суреттердің көмегімен алынған ақпаратты бала жақсы түсініп қана қоймай, ұзақ мерзімді жадында сақтайды.
Ахмет Байтұрсыновтың мысалдары көбінесе шағын әрі мағыналы оқиғалардан тұрады. Оларды скрайбинг тәсілі арқылы оқыту келесі кезеңдерден тұрады:
Мысалды талдау:
o Мысал мәтіні оқылып, негізгі идеясы талқыланады.
o Мысалдағы кейіпкерлер мен олардың әрекеттері анықталады.
Визуалды жоспар құру:
o Мысалдың мазмұнына сәйкес сызбалар мен суреттер ойластырылады.
o Әрбір маңызды оқиға қарапайым символдар мен иллюстрациялар арқылы белгіленеді.
Скрайбинг жасау:
o Оқушылар мысалды бейнелейтін қысқа видео немесе суреттермен презентация жасайды.
o Графикалық элементтер мен қарапайым анимациялар қосылады.
o Оқушылар өз жұмыстарын таныстырып, мысалдың мағынасын ашады.
o Талқылау арқылы мысалдан алынған негізгі ой тұжырымдалады.
Скрайбинг тәсілінің артықшылықтары
✅ Оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамытады.
✅ Көрнекілік арқылы мысалдың мазмұнын тез әрі терең түсінуге көмектеседі.
✅ Шығармашылық дағдыларды жетілдіреді.
✅ Оқушылардың белсенділігін арттырады.

Ахмет Байтұрсыновтың мысалдарын оқытуда скрайбинг әдісі тиімді тәсілдердің бірі болып табылады. Бұл әдіс оқушыларға шығарманың мәнін тереңірек түсінуге, оны визуалды түрде елестетуге және есте сақтауға көмектеседі. Сонымен қатар, оқушылардың ойлау, шығармашылық және коммуникативтік қабілеттерін дамытады. Сондықтан, қазіргі білім беру процесінде скрайбингті пайдалану – заман талабына сай әдістемелік қадамдардың бірі.