Қожақова Ұлмекен Асылбекқызы
Атырау қаласы ЖШС «Жас Батыр Атырау» балабақшасының
тәрбиешісі Қожақова Ұлмекен Асылбекқызы
Тақырыбы: «Алтын күз әсем айналам, еліме береке сыйлаған» Ертеңгілік
Мақсаты: Күз мезгілінің ерекшеліктерін ұғындыру. Күз өнімдерімен таныстыру, олардың ағзаға пайдасын түсіндіру. Мерекелік көңіл – күй орнату. Балаларды ән салуға, би билеуге, түрлі іс – әрекеттерге тарту, бейімділіктерін арттыру. Шығармашылық ой – қиялдарының дамуына ықпал ету. Ата – аналар қауымымен тығыз қарым – қатынас қалыптастыру.
Барысы: Зал мерекеге сай безендірілген.
Жүргізуші: Құрметті қонақтар, ата-аналар! Мінекей өлкемізге алуан түсті жапырақтарымен айналаны сары алтынға бөлеп күзде келді. Күздің келуін бәріміщ асыға күттік. Ал күз бізге өзінің мол өнімін сыйға тартуда. Ендеше Алтын күзге арналған ертеңгілігімізді бастаймыз.
Қуаныштың ағайын,
Қоңырауын қағайын.
Қуандырып біздерді,
Өлкемізге күз келді!
Ендеше не тұрыс,
Болмасын жан қалыс,
Тойлайық, күлейік.
Қуанып бір билейік!
Би “Жапырақтар”
Би аяқтала бергенде Сержан әлсірей құлайды.
Тоқтаңдар, тоқтаңдар!
Бойымнан әл құрып
Көздерім бұлдырап
Басым айналып барады!
(Басқа балалар көмектесіп, демейді)
Раяна: Енді, енді не етеміз?!
(Құлаған баланың атын атайды) қалай көмектесеміз?
Самира: Сабыр сақта, саспайық, уайымдамаңыз…
Дәрігер шақырайық!
Сержан: Жо – жоқ! Дәрігер керек емес!
Қазір өзім тұрамын тез!
Малика: Онда дәрі ішіп ал,
Менде міне, көп дәрі бар!
Балнұр: Ауырмау үшін суық суға шомылу керек
Бұл – дәлелденген рецепт!
Сержан: Ах!
Бәрі бірге: Дәрігер, дәрігер! (“Жедел жәрдем” машинасының дыбысы естіледі. Дәрігер киімін киген Аягөз келеді)
Дәрігер: Мені неге шақырдыңдар,
Қандай шағым, арыздар бар?
Бәрі бірге: (Сержан ауырып қалды соған сізден) дәрігерлік көмек керек!
Дәрігер: Қазір қарап шығайын,
Неден ауырғанын ұғайын… (Фонендоскоппен кеудесін тыңдайды)
Дәрігер: – А – а – а – деп қане, аузыңды ашшы…… (Тексереді)
Тістерің орнында, тамағың іспеген.
Қол – аяғың әлсізденген,
Қызуың ыссы екен.
Білдім, неден ауырғаныңды…!
Жеткілікті мөлшерде ағзаға.
Дәрумендер жетіспеген.
Дәрігер: Дәрумендер табиғи болғаны дұрыс,
Көп – көп көкөніс, жемістер жеуге тырыс!..
Мейірім: Қазір күз мезгілі түсті ғой,
Жемістер де, көкөністер де пісті ғой!
Қоймаға қоңырау шалайық
Күз өнімдерін осында алдырайық!
Жүргізуші: Дұрыс айтасың! (Қалта телефонымен қоңырау шалады)
– Алло, алло! Қойма ма?
Бізге жемістер мен көкөністер керек
Машинаға тиеп жіберіңіз
Мүмкін болса тезірек!
(Машинаның дыбысы естіліп, руль ұстаған жүргізуші бала жемістер мен көкөністерді «тиеп» алып келеді)
Ата: Альмира : Өнім биыл тамаша,
Көз тоймайды қараса.
Сәбіз, шие, баялды, қарбыз, алмұрт, қияр, шалқан, қырыққабатты қарашы.
Қалай піскен егінім,
Еңбегіммен тергенім…
Шие:Самира
Мен тәп-тәттішиемін,
Мен емеспінмақтанар.
Барлық-барлықадама,
Тиерменіңкөппайдам.
Бос айтыстықояйық,
Дауласудытоқататайық,
Бәріміз тату болайық
Нұрәли:Қарбыз
Көрсеңегербақшада,
Допекендепқалмағың.
Шөлқандырарқарбызбын,
Ертеүзіпалмағың.
Арсен: Алмұрт
Мен алмұртпын, алмұртпын,
Күздежинапалатын.
Балбырағанбіреумін,
Жесеңтойыпқалатын.
Дәулет:Қияр
Дәмімтілдіүйірген,
Мен тұздалғанкүйімде.
Жаңапіскенкезімде,
Жейдібәрісүйсіне.
Айсұлтан:Шалқан
Кімбілмейдішалқанды,
Талаймағантаңқалды.
Бәрінесыйлыболамын,
Тауыпкөрменендарханды.
Нұрдәулет:Қырыққабат
Мақтанғаннан не пайда?
Менсіздәмді щи қайда.
Меніқоссасамсаға,
Жейдібәрітамсана.
Баялды: Батырлан
Көкөністер, жемістер,
Денсаулыққапайдалы.
Мұныжатқабіліңдер,
Баялдымені де жақсыкөріңдер…
Сәбіз: Ирфаад
Көкөнісбұлқалаулы,
Жасамасонсызпалауды.
Кім бар сәбізшырынын,
Жасайтынынішпеген?
Меніжегенадамдар.
Кем болмайдыкүшкеде.
Сұлтан: Алма
Апорт дегеналма бар,
Жержаратынатағы,
Ондайалмақайда бар.
Алматы оның ОТАНЫ.
Ауладағыбау-бақшада,
Алмаағашынбаптадым.
Майдандағыағама,
Сегізалмасақтадым.
Жүргізуші: Бойғақуатнәрі.
Таптырмайтындәрі,
Өнімдердіортаға ала отырып,
Тойлайықендішаттана бүгінгі мерекені!
Өнер десе жайнаймыз,
Сандуғаштай сайраймыз.
Алтын күзге арналған,
Әнімізді шырқаймыз.
Ән «Кап-кап!»
Бүгінгі мерекеге арналған балалардың жыр шумақтарын қарсы алыңыздар:
Малика: 1.Ән салыңдар күліңдер,
Жайнап гүлдей жүріңдер.
Күздің тойын тойлайық,
Би-билейік, ойнайық.
Күздің қазан айында,
Алма,алмұрт піседі.
Жапырақтар сарғайып,
Сыбдыр-сыбдыр етеді.
Әлихан: 2.Күн суытып,
Жапырақтар түседі,
Астық-жеміс жиылды,
Камбамызға құйылды.
Қуандырып біздері,
Кел жемісті алтын күз.
Өлкемізге күз келді,
Кемелденсін халқымыз.
Раяна: 3. Қарашы күз келді, күз келді,
Жапырақ жауыпты іздерді.
Құс біткен керуен тізеді,
Қара бұлт қабағын түйеді.
Алтын сары, қызыл, көк,
Алуан-алуан жапырақ,
Күзгі бақта күлімдеп.
Көз тартады атырап.
Сержан: 4. Алтын нұрдай тамшылап,
Жапырақтар төгілді.
Біздің өмір таң шуақ,
Біздің өмір көңілді.
Әмина: 5. Сарғайды тоғай, сап-сары маңай,
Соңғы әнін айтып, құс кетті қайтып.
Жапырақ ұшты,
Суықта түсті.
Сондада бізге,
Қызық көп күзде.
Аниса 6. Өнім үйіп тастадық,
Оқуды да бастадық.
Берекелі алтын күз,
Ашық болсын аспаның.
Күз ханшайымы қонаққа келеді: Тапсырмалар береді балаларға…
- Жұмбақ жасырады;
- Қазір жылдың қай мезгілі;
- Күз мезгілінің ай аттарын атаңыздар;
- Күз мезгілінде қандай өзгерістер болады?
Тәрбиеші: Алтын күз, жаңбырлы күз, жомарт күз, суығы шыңдайтын, сұлулығы арбайтын мәрт күздің тойында біз…
– шаршауды білмеуге!…….. (Балалар қайталайды)
– көңілді би билеуге!……. (Балалар қайталайды)
– әсем сазды ән салып, (Балалар қайталайды)
– бір – бірімізге жақсы тілек тілеуге ант етейік!
Балалар: Ант етеміз, ант етеміз, ант етеміз!
Тәрбиеші: Қане онда…..
Қызықтайықбірге, сүйінелік,
Көкөністер мен жемістербиінееріп!
Би: «Көкөністер мен жемістер!»
Ай аттары қонаққа келеді…Балнұр және Мейірім мен Аягөз…
Мейірім: Қыркүйек айы; Бір-біріне жер аспан,
Мейіріммен қарасқан.
Ұстаз шәкірт жүздескен,
Қош келіпсіз күн дескен. 1-Қыркүйек білімге бастадым. Мал мен аң жүр билеп, құс шарлап аспанды.
Аягөз Қазан айы; Қазан айы болыпты,
Камбага астық толыпты.
Сары даланы сәндетіп,
Думандатып әндетіп.
Жаңбырлы ғажап айы,
Бұл мен қазан айы.
Балнұр:Қараша айы; Мол байлық тергені,
Шаттығы қаншалық.
Қараша өрледі, қараша ән салып.
Күн суытып барады, малдар қолға қарады,
Қараша ауыл даламыз.
Қысқа дайын боламыз.
Ойын: «Дәмінен ажырат!»
Шарты: балалардың көзін байлап, ауыздарына жеміс-көкөністерден салады. Яғни бала дәм сезу анализаторы арқылы өзінің қандай жеміс пен көкөніс жегендігін айтады.
Тақпақтар:
Даяна: Листопад
Лес, точно терем расписной,
Лиловый, золотой, багряный,
Веселой пестрою стеной
Стойт над светлою резьбой.
Блестят в лазури голубой.
Как вышки, елочкой темнеют,
И между кленами синеют.
То там , то здесь , в листве сквозной.
Альмира
Просветы в небо, что оконца.
Лес пахнет дубом и сосной,
За лето высох он от солнца…
Сегодня на пустой поляне.
Среди широкого двора
Воздушной паутины ткани
Блестят , как сеть из серебра.
Дана
Скучная картина!
Тучи без конца,
Дождик так и льется.
Лужи у крыльца…
Чахлая рябина,
Мокнет под оконом.
Смотрит деревушка,
Сереньким пиятном.
Что ты рано в гости,
Осень к нам пришла?
Еще простит сердце
Света и тепла!
Травка на лугах,
Только зеленеет.
Озим на полях,
Туча небо крает.
Солнце не блестит,
Ветер в поле воеть.
Дождик моросит,
Воды зашумели.
Быстрого ручья,
Птички улетели.
В теплые края.
Арұлан
Осень наступила,
Высохли цвети,
И глядят уныло.
Голые кусти,
Выянет и желтеет.
Би:«Көкөністер мен жемістер»
Қимылды ойын : «Қолшатыр кімге тиеді?»
Шарты: қолшатыр ортада тұрады, ойынға қатысушы балалар музыка әуені арқылы қолшатырды айнала билейді, әуен тоқтаған кезде бірінші болып қолшатырды жоғары көтеруі керек. Ойын осылай жалғаса береді. Қолшатыр ала алмаған бала ойыннан шығып кетеді.
Тәрбиеші: Қызыл, жасыл, сары алтындай,
Жапырақтар күздің көркі.
Ойланайық, толғанайық,
Күз туралы әнге елтіп!
Ән «Күз тамаша!»
Тәрбиеші: Тыңдаңыздар, тыңдаңыздар, тыңдаңыздар….
Жарнамаға құлақ түріңіздер,
Жаңалықтарды біле жүріңіздер…
– Әп – сәтте, ақ қағазға күзгі табиғатты, күз кереметтерін бейнелейтін суретші әкелерді ортаға шақырамыз. Асығыңыздар, асығыңыздар, асығыңыздар! (Бірнеше әкелер мальбертте сурет сала береді)
Тәрбиеші: Енді бір сәт назар сап,
Мақтауға лайық суретші әкелердің,
Сурет өнерін тамашалайық!
(Күз тақырыбына сурет салған әкелер ортаға шығып өз туындыларын қорғайды)
Тәрбиеші: Өнерлеріңізге ризамыз,
Суретші екенсіздер нағыз.
Өнеріміз сіздер үшін!
(Күз тақырыбына дайындалған жапсыру, картина, жұмсақ ойыншық түрінде жасалған жеміс немесе көкөніс т. б. сыйға тартылады)
Тәрбиеші: Әсем әнсіз той бола ма?
Ән арнайық күзге жаңа!
Жеке ән : «Алтын күз!» Балнұр мен Айсұлтан және Мөлдір…
Ағылшынша тақпақтар: Асылхан, Мөлдір, Ажар, Назир …
Ойын: «Кім жылдам!»
Шарты: бұл ойынға аналар қатыса алады. Арнайы банка қойылады үстел үстіне яғни жеміс пен көкөніс және жидектерді ажыратып күзгі өнімнен банкаға жабасыздар.
(Күз тақырыбына дайындалған жапсыру, картина, жұмсақ ойыншық түрінде жасалған жеміс немесе көкөніс т. б. сыйға тартылады)
Күз тойын осыменен тамамдайық,Тағы да жомарт күзге ән арнайық!Ән: «Күз жомарт »