Сыйхымбаева Мансия Сембековна

Тараз қаласы

Ю.Гагарин атындағы №29 орта мектеп

-Қышқылдардың жіктелуін біледі.

Қасиеттері мен алынуын біледі.

Есеп шығара алады.

тірек – сызбанұсқалары, қышқылдар формуласы, қышқыл үлгілері, құрамында табиғи қышқылдары бар тағам үлгілері: алма, лимон, сірке суы, аскорбин қышқылының таблеткалары, индикаторлар (әмбебап, метилоранж, фенолфталейн), Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер:

Қышқылдардың химиялық қасиеттерімен (ортофосфор қышқылының

Формулаларды мысалдар келтіру арқылы дәлелдеу.

Есептер шығарады,

10 мин

Амандасу. Түгелдеу.

Психологиялық ахуал туғызу.

«Көңіл – күй неге ұқсас» ауа-райы арқылы айту.

(how are you feeling today? i’m sunny)

Топқа бөлу:

Оқушылар «Сандар» әдісі арқылы топтарға бірігеді. Түрлі – түсті гүлдерде 1,2,3 сандары жазылған. Бірдей сандар топтасып топ құрады.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Өткен білімді еске түсіру

Оксидтер тақырыбы бойынша сұрақтарға жауап беру.

«Кім жылдам?»

Бірінші қол көтерген оқушыдан сұралады. Әр дұрыс жауапқа фишка беріледі. Көп фишка жинаған оқушы марапатталады.

1. Оксидтер дегеніміз не?
2. Төменде берілген қосылыстардың ішінен оксидтерді атаңыз: NaOH, CaO , Na2O, ZnO, BaSO4, CO2, NO H2O, CaCO3 ,NaCl Al2O3, Ba(OH)2
3. Оксидтердің типтерін атаңыз
4. Үш қышқылдық оксидті атаңыз
5. Үш екідайлы оксидті атаңыз?
6. Қышқылдық оксидке сілті қосса не түзіледі?
7. Әдетте металдар қандай оксидтер түзеді?
8. Қышқылдық оксидтер сумен әрекеттесіп не түзеді?
9. Тұз түзбейтін оксидтерді атаңыз?
10. Сілтілік оксидтер сумен әрекеттесіп не түзеді?

Презентация

Оқушылар бұл заттарға ортақ қасиет – олардың дәмінің қышқыл болып келуінде екенін айтады. Жетелеуші сұрақтар қою арқылы жаңа сабақ тақырыбын ашуға бағыттау. Жаңа сабақ тақырыбы мен оқу мақсаттарымен оқушыларды таныстыру.

Жаңа тақырыпқа түсінік

Қышқыл дегеніміз – құрамында металл атомдарымен орын алмастыруға бейім сутек атомынан және қышқыл қалдықтарынан тұратын күрделі зат. Мысалы H2SO4, HNO3, HCl.

Қышқылдардың жіктелуі:

1. құрамындағы сутек атомына байланысты:
   

   Қышқылдар
   Бір негізді	Екі негізді	Үш негізді
   НСl HNO3 HBr	H2SO4 H2CO3 H2SiO3	H3PO4

2. Құрамында оттек атомының болу болмауына байланысты:

Термин сөздер:

acid – қышқыл / кислота;

strong – күшті/сильный

weak – әлсіз/слабый

Топтық жұмыс«Джигсо» әдісі. Әдіс бойынша топ мүшелері берілген мәліметті акт және термин сөздерді пайдалану арқылы аударып, басқа топтарға түсіндіреді.

І-топ

Acids are one of the most important classes of compounds in

chemistry. They are so common that we face them every day.

The sourness of lemonade, fizzy drinks and specific taste of

vinegar all come from acids. Car batteries use sulfuric acid, and

many cleaning materials contain hydrochloric acid. We eat

lemons containing citric acid and drink coke containing

carbonic and phosphoric acids.

ІІ-топ

Acids have a sour taste. Most acids are soluble in water. At

normal conditions, many acids are liquid ,while some of them are solid. Some volatileacids have a characteristic odour.

Acids are corrosive substances. Sulfuric acid, nitric acid and

hydrochloric acid are the mostdangerous. They can corrode paper, wood, organic tissueAcids can be classified according to strength: strong andweak. According to the number of H+ ions, acids are classified asmonoprotic, diprotic and triprotic.

ІІІ-топ

Since acids are chemically active,interacts with other compounds

Acids change the indicator color to red(litmus and methylange may be red, while phenolphthalein is colorless). With acid base

form salt and water. This reaction is called neutral reactions

Acids are very active in hydrogeninteracts with salts and gaseous hydrogen

ІҮ – топ

Facts.Gastric juice is a digestive fluid, formed in the stomach. It is

composed of hydrochloric acid (HCl) potassium chloride (KCl),

sodium chloride (NaCl) and different bacteria and enzymes.Science in context.Acids which are used in daily life:

– H2SO4 – in car batteries;

– H2SiO3 – silicone glue;

– H3PO4 – against plant diseases, fungicide;

– CH3COOH (vinegar) – food preparation.

Сұрақтар

1.Tell 2 characteristic property of acids.

2. Tell the mostdangerous acids

3.Which one of the fruits is the most acidic?

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағалау

«Дискриптор

• Термин сөздерді білу
• Қышқылдардың түрлерін ажырта білу

«Қызықты тәжірибе». Тәжірибе көрсету.

1. ТҚ қайталау
2. Тәжірибемен таныстыру.
3. Оқушылар қорытынды жасайды

Тапсырма Жұптық жұмыс «Сәйкесін тап» индикатор түсін анықтайды.

«Смайлик» әдісі арқылы бағалау

«Дискриптор

• Қышқылдардың қасиетін білу
• Қышқылдар индикаторда түсін қалай өзгертетінін білу

Слайд

Слайд

https://www.youtube.com/watch?v=9dXPupttCbs

Топтық жұмыс:Олар осыған дейін алған білімдерін қолдана отырып, қышқылдар туралы «ақыл картасын» (mind map) құрастыру керек. Оқушыларға алдын ала керекті тірек сөздер беріледі. Әр топ өз беттерінше қышқыл сөзінің айналасына керек сөздерді топтастырып, жіктейді:

«ақыл картасының» сызбасы

Тірек сөздер: қышқыл: рН,тазалығы, оттекті, оттексіз, қойылтылған, күшті, сұйылтылған, әлсіз, бір негізі, екі негізді, үш негізді, HCl, HNO3, H2SO4, HBr, HI, HClO4, HСlO3, H3PO4, H2CO3, H2SiO3, сірке қышқылы, құмырсқа қышқылы, лимон қышқылы, сүт қышқылы. (бір формуланы бірнеше рет қолдануға болады)

Әр топ «ақыл картасын» жасап болғаннан соң, неге олай топтастырғандығын сұрау. Оқушылардың берген жауаптарын толықтырып, керек кезінде түзете отырып, мұғалім слайд презентация арқылы қышқылдар туралы ақпарат береді.

Бағалау «Шапалақ» әдісі.

«Дискриптор

• Қышқыл анықтамасын білу
• Қышқылдың бір,екі,үшнегізді түрлерін ажырата білу
• Қышқылдардың оттекті,оттексіз түрлерін білу

Жеке жұмыс «Біліміңді шыңда» әдісі арқылы оқушыларға карточкамен өз деңгейіндегі тапсырмалар беріледі.

І-деңгей Берілген қосылыстардың ішінен қышқылдарды теріп жазыңдар: HCl,H2O, KCl, H2SO4 , Ba(OH) 2 , H3PO4 , NaCl.

ІІ-деңгей Химиялық реакциялар теңдеуін аяқтаңдар және түзілген заттарды атаңдар.

Ba(OH)2 + H2CO3 = Li + H2SO3 = ZnO + H3PO4 =

ІІІ-деңгей Массасы 240 грамм күкірттің оксиді (VI) реакцияға түссе, күкірт қышқылының қанша массасы түзіледі.

«Комментарий» әдісі арқылы бағалау (Жарайсың,жақсы,талпын)

«Дискриптор

• Қышқылдарды ажырата білу
• Реакция теңдеуін толық жазып,теңестіре білу.
• Молекулалық массаларды тауып, масса және зат мөлшерінің формуласын білу керек

Кері байланыс «Тазалық» әдісі.

Рефлексия «Ғаламтор желісі».

Оқушылар мұғалімге ғаламтор желісімен (вк,инста,ватсап, телеграмм) смс арқылы бүгінгі сабақтан алған әсерлерін жазады.

Слайд

Карточкалар

18-жаттығу №3

Формулаларды жаттау

• Салыстырмалы атомдық масса ұғымын біледі.
• Салыстырмалы молекулалық масса ұғымын біледі.
• Бинарлы қосылыстардың салыстырмалы молекулалық массасын есептейді.
• 3 элементтен тұратын қосылыстардың салыстырмалы атомдық массасын есептей алады.

Екі немесе одан да көп элементтерден тұратын қосылыстардың құрамын осы қосылыстағы элементтер қатынасы туралы білімдеріне сүйене сипаттай алу керек.

Формула, салыстырмалы атомдық масса, изотоптар, хлор, қосылыстар, орташа мән, (тұрақты) қатынас,

құрамында болу, есептеу, аудару, көрсету, мысалы, мынадан тұрады.

Су сутек пен оттектен тұрады

Сутектің екі атомы су түзу үшін оттектің бір атомымен бірігеді

x -тың y-ке қатынасы … тең

Формула түрінде көрсетілген x қосылысы … болып табылады.

дарыту

Үштілділік: слайд

Денсаулық: сабақ барысы

Құрмет: қарым – қатынас дағдылары

Жауапкершілік – қалыптастырушы бағалау тапсырмаларын орындау

Жаһандық азаматтылық

0-5 мин

Оқушыларды түгелдеу.

Топқа бөлу

Психологиялық ахуал қалыптастыру: 3 минут

«Балалық шақтан қызықты оқиға»

Мақсаты: эмпатияны дамыту.

Нұсқаулық: «Сіздердің алдыызда қорапша тұр. Сол қорапшадан билет суыруларыңыз қажет. Ол билеттерде «Балалық шақ», «Балалық шақтан қызықты оқиға» билеті түссе, сол мұғалім өзінің балалық шақтан бастан өткізген қызықты оқиғасын айтып береді.

Талдау:

Өздеріңізді қалай сезінудесіз?

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

Өткен сабақты қайталауға арналған сұрақтар.

1. Вычислите во сколько раз масса атома меди тяжелее массы атома кислорода, серы и водорода.

2. Почему атомную массу называют относительной? Ответ потвердите математическим способом.

3. Магний атомыныңмассасыкөміртегіатомыныңмассасынаннешеесеартық?

4. Оттегі атомы массасынансалыстырмалыатомдықмассасыкөпболатынүшэлементті (Д.И.Менделеевтіңпериодтықжүйесітаблицасынан) көрсетіңіз.

5. Therelativeatomicmassofsodium?

6. Therelativeatomicmassofpotassium?

Төмендегі 3 суретке қарап, сабақтың тақырыбын табыңыз.

Сабақтың мақсатын айқындау.

5-15 минут

15-25 минут

25-37 минут

Топтық жұмыс

«Жариялау» әдісі

І – топ: кальций карбонатының салыстырмалы атомдық массасын есептеңіз(CaCO3).

ІІ– топ: мыс сульфатының салыстырмалы молекулалық массасын есептеңіз(CuSO4).

ІІІ – топ: кальций нитратының салыстырмалы молекулалық массасын есептеңіз(Ca(NO3)2).

Тотптар бірін-бірі «Басбармақ» әдісімен бағалау.

Жұптық жұмыс:

«Тыңдап отырған үштік» әдісі

Әр жұп тапсырмаларды анықтап, бір-біріне көмектеседі

І нұсқа: H2, MgO, Al2O3, HCl, P2O5,

ІІ нұсқа: SiH4, Na2O, BaO, Ag2O, H2O,

ІІІ нұсқа: N2O5, NH3, MnO2, ZnO, N2O,

Жұптық жұмысты «Бағдаршам»әдісі арқылы бағалау

Жеке жұмыс:

Карточкамен жұмыс.

Карточкада берілген тапсырмаларды оқушылар жеке орындайды

Бағалау парағы

Карточка

37-40 минут

Үйге тапсырма

«Нені үйрендім» KWLәдісі

Үйге тапсырма

Тест

1.Салыстырмалы атомдық массасы 16 тең элемент.

A) Оттек(O2)

B) Күкірт(S)

C) Сутек(H2)

D) Темір(Fe)

2.Ортафосфор (H3PO4) қышқылының салыстырмалы молекулалық массасы.

A) 100

B) 92

C) 98

D) 56

3.Салыстырмалы молекулалық массасы 44 тең зат.

A) кальций карбонаты(CaCO3)

B) натрий хлориді(NaCl)

C) барий сульфаты(BaSO4)

D) көмірқышқыл газ(CO2)

4.Сылыстырмалы молекулалық массасы 32 тең зат .

A) Оттек(O2)

B) Күміс(Ag)

C) Сутек(H2)

D) Темір(Fe)

5.Судың (H2O)салыстырмалы молекулалық массасы.

A) 20

B) 12

C) 16

D) 18

Химиялық формулалар.Заттардың формуласы бойынша салыстырмалы молекулалық массасын есептеу .

18-жаттығу №3

Формулаларды жаттау

Үй тапсырмасын жазып алады.