Теңдеу. Теңдеудің түбірі. Теңдеуді шешу. (1-сабақ)

Мектеп : Жаңажол орта жалпы білім беретін мектебі

Күні: 13.09.17ж Мұғалімнің аты жөні: Хитарова Мариям Сафиоллина

Сынып: 5 Қатысқандар – Қатыспағандар – жоқ

5.2.2.2 Теңдеудің шығарылуының дұрыстығын тексеру тәсілдерін қолдану;

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Күрделі мәтіндегі теңдеуді ықшамдайды, теңдеулердің шешу жолдарымен танысады және дұрыстығын тексереді.

Кейбір оқушылар істей алады:Күрделі мәселе есептерге теңдеуді құрып, шешімін табады.

• Арифметикалық амалдардың белгісіз компоненттерін табу ережесін пайдалана отырып теңдеулерді шешеді.
• Күрделі мәтіндегі теңдеуді ықшамдайды, теңдеулердің шешу жолдарымен танысады және дұрыстығына көз жеткізеді.
• Күрделі мәселе есептерге теңдеуді құрады, шешімін табады және жауабын жазады.

1. Пәндік мақсат:Білім алушылар теңдеу тақырыбы бойынша негізгі ұғымдарды, терминдерді, шешу жолдарын білетін болады.
2. Тілдік мақсат: Теңдеу, теңдеу түбірі және оларды шешу туралы түсініктерін сипаттай алады, теңдеудің шығарылуының дұрыс шешімін ұсынады және түсіндіре алады.
3. Пәнге тән лексика мен терминология: Теңдеу, теңдеудің түбірі, түбір, белгісіз шама.теңдеудің шешімі
4. Диалогқа қажетті тіркестер:

• Қандай теңдік теңдеу деп аталады?
• Теңдеудің түбірі деп нені айтамыз?
• Теңдеуді шешу дегеніміз не?
• Белгісіз шама дегеніміз не?

5 мин

3 мин

1. Ұйымдастыру кезеңі.

-оқушылармен амандасу;

-жоқ оқушыларды белгілеу;

Көңіл күйін анықтау мақсатында білім алушыларға смайликтер үйлестіріліп, сол смайликтер арқылы оқушылардың көңіл күйі сұралады.

Мақсаты: Жағымды психалогиялық ахуал қалыптастыру.

2. Топқа бөлу. Оқушыларға жеңіл, стикерлерге жазылған санды өрнектер, әріпті өрнектер, арифметикалық амалдар жазылған стикерлер үлестіріледі. Оқушылар сол сәтте әрқайсысысын ажыратып, үш топқа бөлініп отырады.

CТО технологиясының «Шатасқан баулар» стратегиясы бойынша топтарға ортақ ауызша есеп беріледі.

Мақсаты: өткен тақырыпты еске түсіру.

1. Бірнеше санды қосу кезінде қосылғыштардың орындарын ауыстырып, қалауымызша жақшаларға алуға болады. (ақиқат)
2. а саны мен нөлдің қосындысының мәні нөлге тең. (жалған)
3. 640-625= 25 шығады. (ақиқат)
4. Қандайда бір сан мен нөлдің айырымы сол санның өзіне тең (ақиқат)
5. Қандай да бір саннан сол санға тең санды азайтса, айырымынің мәні нөлге тең болады.(ақиқат)
6. 0,1,2,3 т.с.с сандар натурал сандар (жалған)
7. санды нөлге бөлгенде сол санның өзі шығады.(жалған)
8. өрнекті ықшамдап жазу үшін математикада сан мен әріп немесе әріптер арасында көбейту таңбасы жазылмайды.(ақиқат)

Мұғалімнің мадақтауы (Өте жақсы! Жарайсыңдар! Сендер таптыңдар! Керемет!… )

слайд

7 мин

8 мин

2 мин

8 мин

Оқушыларға тақырып бойынша «Ой қозғау» сұрақтары беріледі.

І топқа

• Қандай теңдік теңдеу деп аталады, теңдеуге қарапайым мысал келтір мысал, жауабын қалай тексереміз?

Анықтама: Мәні анықтауды қажет ететін теңдік теңдеудеп аталады, Мысалы, 5 + х = 12, 12 – z = 5 – теңдеулер.

22 + х = 27 теңдеуiнiң шешiмi 5 саны, өйткенi теңдеудегi х-тiң орнына 5-тi қойсақ, 22 + 5 = 27 дұ рыс теңдiгiн аламыз.

ҚБ: «Шапалақ»

ІІ топқа

• Теңдеудің түбірі деп нені айтамыз,теңдеудің әр уақытта түбірі болама мысал арқылы түсіндір?

•Анықтама: Теңдеудегі әріптің орнына қойғанда оны дұрыс санды теңдікке айналдыратын сан теңдеудің түбірі деп аталады. Мысалы, 5 + х = 12 теңдеуінің шешімі 7 саны, себебі 5 + 7 = 12.

Теңдеудiң бiрнеше түбiрi болуы немесе түбiрi болмауы мүмкiн. Мысалы, (х – 12) · (х – 13) = 0 теңдеуiнiң 12 және 13 сан дары болатын екi түбiрi бар, ал х · 0 = 15 теңдеуiнiң түбiрi жоқ.

ҚБ: «Бағдаршам»

ІІІ топқа

• Теңдеуді шешу дегеніміз не және теңдеуді қалай тексереміз мысал арқылы түсіндір?

•Анықтама:Теңдеуді шешу дегеніміз теңдеудің барлық түбірлерін табу немесе түбірлері жоқ екенін көрсету.

Мысал -2: Шешуі:

72 : (х + 12) = 4 Берілген теңдеуде х + 12 бөлгіші

х + 12 = 72 : 4 белгісіз. Белгісіз бөлгішті табу

х + 12 = 18 үшін бөлінгішті бөліндіге бөлу к\к

Енді х + 12 = 18 теңдеуін шешеміз.Мұнда

х = 18 – 12 қосылғыш белгісіз. Белгісіз

х = 6 қосылғышты табу үшін

қосындыдан белгілі қосындыны

азайту керек.

Тексеру: 72 : (х + 12) = 4

72 : (6+ 12) = 4

72 : 18 = 4

ҚБ: «Басбармақ»

І.Топтық жұмыс. «Ойлан-жұптас-бөліс» әдісі.

Шарты: 3 топқа А3 формат, стикерлер мен маркерлер таратылады. Топ мүшелері постерлерін қорғайды.

1 топқа: Үш құрылыс бригадасында барлығы 103 адам бар. Екінші бригадағы адамдар саны біріншідегіден 3 есе артық, ал үшінші бригадада екіншіге қарағанда 12-ге артық. Әрбір бригадада қанша адам бар?

2 топқа: Кәмпит орайтын бір автомат минутына 440 кәмпит орайды, ал екіншісі минутына одан 120 кәмпит артық орайды. 12000 кәмпитті екі автомат бірге жұмыс істегенде қанша минутта орайды?

3 топқа:Бір станок сағатына 57 тетік, ал екіншісі одан сағатына 14 тетік кем жасайды. Екеуі бірге жұмыс істегенде 800 тетікті қаншы сағатта бітіреді?

ҚБ: Әр топтың тапсырмасы постерге жазылып, тақтаға ілінеді де, интербелсенді тақтадағы дұрыс жауабы арқылы «Әткеншек (карусель)» әдісімен басқа топтар дискрипторларды қаперге ала отырып тексереді.

• Сергіту сәті: «Көңілді жаттығулар» ия десе орнынан тұрады, жок десе аяқ тарсылдатады.

• Мәнін анықтауды қажет ететін теңдік теңдеудеп аталады \ия\
• 22 + х = 27 теңдеуiнiң шешiмi 5 саны болады \ия\.
• Теңдеудегі әріптің орнына қойғанда оны дұрыс санды теңдікке айналдыратын сан теңдеудің тексеру деп аталады \жок\ \теңдеудің түбірі\
• Теңдеудiң бiрнеше түбiрi болуы немесе түбiрi болмауы мүмкiн. \ия\
• Теңдеудің барлық түбірлерін табу немесе түбірлері жоқ екенін көрсету теңдеу деп аталады. жоқ \Теңдеуді шешу дегеніміз

Жеке жұмыс:

Қалыптастырушы бағалау тапсырмалары:

Ойлау дағдыларының деңгейі:

Білу, түсіну, қолдану.

Бағалау критерийі: Білім алушы:

-арифметикалық амалдардың белгісіз компоненттерін табу ережесін пайдалана отырып, теңдеу шешімдерін айнымалыны түбірмен алмастыру әдісімен шығарады;

-теңдеу шешімдерін кері амалдар әдісімен тексереді;

-мәселе есеп мазмұнымен танысып, теңдеу құрады, теңдеу шешімін дәлелдейді.

1-тапсырма. Теңдеуді шешіңіз.

а) 324 : y = 36.

б) 4) (y + 96) – 73 = 515.

Дескриптор: Білім алушы:

-белгісіз көбейткішті табу ережесін пайдалана отырып, теңдеулерді шешеді;

-белгісіз бөлінгішті табу ережесін пайдалана отырып, теңдеуді шешеді.

– шыққан мәнін белгісіз айнымаллының орнына қойып тексереді.

2-тапсырма. Теңдеудің түбірін табыңыз.

(12m–5m) · 4=252

Дескриптор: Білім алушы:

-айнымалыны түбірмен алмастыру әдісін пайдаланады;

-кері амалдар әдісін қолданады.

А.Е. Әбілқасымова, Т.П.Кучер, З.Ә. Жұмағұлова

Алматы «Мектеп» 2017

А3 форматты қағаздар, стикерлер, маркерлер

Таратпа материал

слайд

3мин

Кері байланыс. «Сенім ағашы».

Тақырыпты меңгердім деген оқушылар сабақ басында берілген фигураларын жоғарға орналастырады, ал сабақты дұрыс түсінбедім, өзіне сенімсіз оқушылар ағаштың төмен жағына орналастырады. Фигуралардың арт жағына есімдерін жазады.

«Ой қозғау» сұрақтарын беріп білімдерін тиянақтайды. «Ойлан, жұптас, бөліс» әр топқа тапсырмалар беріледі,

• Оқушылардың партада түзу отыруын қадағалаймын;

-Денсаулық сақтау үшін «Көңілді жаттығулар» сергіту сәтін;

-АКТ-ны уақытында қосып, сөндіруді қадағалаймын.