Темір және түсті металл кендері

Даулетбаева К.Ж.

Көптеген оқушылар: түсті металлдан не жасалатынын біледі, олардың қандай пайдасы бар екенін біледі

Кейбір оқушылар: қандай кендер өндірілетінін, олар қалай өндіретінін, қайда жіберетінін біледі.

• пайдалы қазбалар туралы біледі
• темір және оның қосылыстарының ерекшелігін біледі

газ, мұнай, көмір, темір, алюминий, мыс, алтын, күміс, никель, қорғасын, ас тұзы, гранит, әктас, құм, сазбалшық, мәрмәр.

• шығармашылық және сын тұрғысынан ойлау;
• қарым-қатынас жасау қабілеті;
• денсаулық, достық және айналадағыларға қамқорлық көрсету.

7. мин

Кенді пайдалы қазбалар түрлері бойынша топқа бөлу.

Топтық тапсырма беру: Ι-топ Темір. ΙΙ-топ Алюминий.

ІІІ – топ. Мыс. ІХ – топ Алтын. Х – топ. Күміс.

Ассоциация жасау.

Темір Алюминий Мыс Алтын Күміс

1. Пайдалы қазба деп нені айтады?

2. Қолданылуына қарай пайдалы қазбалар қандай топтарға бөлінеді?

3. Кен деп нені айтады? Кеннің қандай түрлерін білесің?

4. Темір кенін қандай әдіспен өндіреді?

5. Болатты қалай қорытып алады?

Металлдардың шартты белгілері.

8-10 мин

Темір рудасы – магниттік қасиетке ие, ауыр, қатты тас. Егер оған құбылнаманы жақындатсаң, оның магнит тілі темір кені бар жерге қарай бұрылады.

Қазақстанда темір рудасының қоры өте көп. Картада ол қара үшбұрышпен белгіленген.

І – топ. Темір кен орындары.

ІІ – топ. Түсті металл кен орны.

ІІІ – топ. Темір рудасы.

ІХ – топ. Алюминий металы.

Х – топ. Қорғасын, мырыш.

Қара металл мен түсті металдың ұқсастығы мен айырмашылығы айта отыра венн диаграммасын жасау.

1. Түсті металдар қандай қасиеттерге ие?
2. Түсті металдардың адамдарға қандай пайдасы бар?

Топ басшысы өз топтарының мүшесін бағалайды

Үйге тапсырма: мәтінді түсініп оқу,кескін картамен жұмыс, қосымша іздену

Сергіту сәті

Аспанға қарап ай көрдік,

Төменге қарап жер көрдік

Оңға, солға бұрылып

Қазбаға бай ел көрдік.

7-8 минут

Үйге тапсырма

2. Мыс электр тоғын жақсы өткізбейді (жоқ)

3. Мыс телефон , телеграф байланысына кеңінен қолданылады.(иә)

4. Мыс басқа металдармен қосылып, қорытылмайды. (жоқ)

5. Жез алюминий мен мырыштың қосындысы (жоқ)

6. Мыстың қалайы, алюминий, никель және басқа металдармен қоспалары қола деп аталады.(иә)

7. Ежелгі дәуірде қоланы қару – жарақ жасауға пайдаланды.(иә)

8. Сондықтан ол кезең мыс дәуірі деп аталды. (жоқ)

9. Жезқазған, Қоңырат мыс кен орындары дүние жүзіне әйгілі (иә)

10.Алюминий – қара түсті ауыр металл (жоқ)

11. Алюминий бокситтен алынады. (иә)

12. Боксит Жезқазғаннан өндіріледі (жоқ)

13. Қорғасын – қоңыр түсті, өте жеңіл металл (жоқ)

14. Мырыш – сұрғылт түсті металл (жоқ)

15. Мырыш күнделікті тұрмыста қолданылмайды (жоқ)

16. Мырыш пен қорғасын қосылып, полиметалл кенін құрайды. (иә)

17. Полиметалл кенінде алтын, күмістің қоспасы жоқ (жоқ)

18. Полиметалл кені Алтай өлкесінде мол.(иә)