Қазақстан жеріндегі ғұн тайпалары. Аттила (Еділ) – жахангер

Дамытушылық: сын тұрғысынан ойлауға, ой шақыра білуге үйрету, топ болып жұмыс істеу дағдыларын одан әрі дамыту

Тәрбиелік: іздемпаздыққа, шығармашылыққа үйрету, Отанды сүюге,қорғауға, патриоттыққа тәрбиелеу

-Шаруашылық өмірі мен тұрмысы туралы біле алады

1.Сақтар кімдер?

2.Хаома, тарихи деректер,киіз үй, питекантроп,жауынгер, антропология,Бехистун,еуропоид,от, шежіре аң стилі,түйе,балық

Атасу, археология,

3. «уақыт құдайының сақинасы»

3. Картаға сақ тайпаларын орналастыр

1.Сақ қоғамының мүшесі? жауынгер

2.Сақ қоғамының табынушысы?жылқы

3.«Тарих атасы» Герадот сақтарды қалай атады?скиф

4.Абыздардың киімінің түсі?ақ

5.Шошақ бөрікті сақтар?тиграхауда 4.Абыздардың киімінің түсі?

6.б.з.б І мың жылдықта Жетісудан және Түркістаннан Қара теңіз бойына, Алтай тауларынан Хорезмге дейін мекендеген тайпа?сақ

5.Шошақ бөрікті сақтар?

Дайлар, массагеттер, исседондар, тиграхауда, парадарайа

6.б.з.б І мың жылдықта Жетісудан және Түркістаннан Қара теңіз

(20 мин)

Зерттеу шеберханасында (постер қорғайды)

2.Суреттер сөйлейді

3.Графикалық тестке орналастыр

Қытайлар оны «Хунну» деп атаған.еуропалық тарих ғылымында ғұндардың батысқа жорығын «Халықтардың ұлы қоныс аударуы»деп атаған,қытай деректерінде ғұндардың алғашқы билеуші титулы «Шуньвей», қазақ таласақ «Шоң би», негізі шаньюй

2-тапсырма:Ғұн мемлекетінің негізін салушы шаньюй Тұман болған.ол өзінің баласы Мөдені мұрагерлігінен айырып, көрші Юечжі еліне аманатқа береді. «Аманат» деген екі елдің арасындағы кепілдікті білдіреді. Бірақ Тұман уәдені бұзып юечжі еліне шабуыл жасап, Мөдені алып қайтады,Сосын Мөденің құрамына әскер беріп, соғысқа жіберіп, билікті қолына береді.

Б.з.б. ІІІ ғ Мөде Қытаймен соғысып жеңіп, -шаньюй атағын алады, Ол шексіз билікке – «Аспан ұлы» деген атаққа ие болады.

3-тапсырма:Мөде билікке келгеннен соң жерін үлкейту үшін көрші тайпаларға жорық жасайды.батыста үйсіндерді, қаңлыларды,солтүстікте Саян-Алтай тайпаларын бағындырды.

Б.з.б.188ж ғұндар мен Қытайдың Хань әулетінің арасында соғыс болып,ғұндар жеңеді. Жеңілген Хань әулеті ғұндарға салық төлеп тұрады, қытай ханшасын Мөдеге әйелдікке береді

Кореядан бастап, Моңголия жеріне дейінгі жерлерді жаулап алды.Ғұн империясында б.з.б. 71 ж дағдарыс болып, б.з.б. 55 ж ғұндар 2-ге бөлінеді

Оңтүстік Солтүстік

Хань империясына чжи-чжи басқарып,тәуелсіздікті

бағынды сақтап тұрды.

4-тапсырма: ғұндарда атты әскер жаксы дамыған,садақ пен найзамен қаруланды,соғыста жеңіп әкелген тұтқындарын құлға айналды.Құлды мал бағуға,үй малайлары қылып жұмсады.

Үйлері: киіз үй

Киімдері: теріден,жүннен,жібек матадан тоқылған киімдер киген.

Ғұндарда қолөнер дамыған, темір мен қоладан ыдыстар жасаған. Ғұндар сақ тайпаларының мәдениетін жалғастырды. Ғұндарға қамал қорғанды бұзу үшін техникасы (ысқырғыш жебе арқылы) жақсы дамып, барған жерінде жеңіспен оралады.

Шаруашылығы: Мал шаруашылығы

Ғұндардың тастағы суреттерінде бұқа, бұғы,аққу бейнелері салынған.

Бұқа-күш пен билік,бұғы –бақыт пен жақсылық,аққу-үй ошағын сақтаушы

Ғұндардың бейнелеу өнері сақтардың көркемдік (аңдық стиль) дәстүрімен байланысты.

Берілген суреттермен жұмыс жасайды (ауызша журнал)

Түмен-10 000 әскер

Мыңдық – 1000 әскер

Жүздік – 100 әскер

Ондық-10 әскер

(7мин)

(3 мин)

Б.з.б. І м.ж.

Б.з.б.ІІІ ғ

Б.з.б. 188ж

Б.з.б.71ж

Б.з.б.55ж