Әл-Фараби, Қ.А.Ясауи, Ж.Баласағұн, М.Қашқари, А.Қайғы, Ш.Уәлиханов, Ы.Алтынсарин,А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердіұлының философиялық-ағартушылық және діни көзқарастары

Ақтөбе қаласы № 30 қазақ орта мектебі
Зайырлылық және дінтану негіздері пәні
мұғалімі Сабырова Шынаргул Амангаликызы

Сабақ тақырыбы: Әл-Фараби, Қ.А.Ясауи,
Ж.Баласағұн, М.Қашқари, А.Қайғы,
Ш.Уәлиханов, Ы.Алтынсарин,А.Құнанбаев,
Ш.Құдайбердіұлының философиялық-
ағартушылық және діни көзқарастары.

Білімділік: Қазақ топырағынан шыққан
әйгілі дін ғұламаларының философиялық-
ағартушылық және діни көзқарастары туралы
түсінділік.
Дамытушылық: Ислам діні тарихына,діни
мұраларына деген қызығушылықтарын оята
от ырып,оқушылардың бойында
ізденгіштік,шығармашылық,танымдық
қабілетін дамыту.
Тәрбиелік: Ұжымшылдыққа,достық пен
дінаралық татулыққа тәрбиелеу,дін тарихы
мен мәдени-рухани мұраларға деген
сүйіспеншілігін арттыру.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдісі: түсіндіру,сұрақ-
жауап,баяндау,кестемен жұмыс.
Көрнекілігі: Интер .тақта,кестелер.

Сабақтың барысы:
І Ұйымдастыру бөлімі:
Оқушылармен амандасу.
Класты түгелдеу.
ІІ Үй тапсырмасын сұрау
1тапсырма. Интер. тақтаға ү
тапсырмасына байланысты сұрақтар шығады.
Оқушылар сұраққа жауап береді.
1.Ислам діні қазақ даласына қандай
жақсылықтар әкелді?
2.Ортағасырлық және одан кейінгі
ғасырларда өмір сүрген мұсылман
ғұламаларына тән ерекшелік?
3.Ж.Баласағұнның “Құтты Білік”
шығармасының маңызы неде?
4.Түркі халқының мәдениетінде өзіндік орны
бар тұлға – Әл-Фараби туралы не білесің.
5.Қазақстандағы Ислам архитектурасының
ескерткіштері?
6.ХІХ ғ. ІІ-жартысынан бастап қазақ
жеріндегі Ис лам діні жағдайы?
7.Ислам дінінің қазақ жеріне алғашқы келу
тарихы.
8.ХІІІ-ХІҮ ғ.ғ. Ислам дінінің таралу
ерекшеліктері.
2тапсырма.
ІІІ жаңа сабақ жоспары:
1. ІХ-ХІІ ҒАСЫРЛАРДАҒЫ ҒҰЛАМАЛАРДЫҢ
ДІНИ КӨЗҚАРАСТАРЫ, МҰРАЛАРЫ.
2. ХІХ-ХХ ҒАСЫРЛАРДАҒЫ АҚЫН
ЖАЗУШЫЛАРДЫҢ ДІНИ МҰРАЛАРЫ.-
Жаңа тақырыпты түсіндіру.
ӘБУ НАСЫР ӘЛ- ФАРАБИ 870-950 жж.
ИГЕРГЕН САЛАЛАРЫ: ТІЛ БІЛІМІ,ФИЛОСОФИЯ,
МУЗЫКА, МАТЕМАТИКА, АСТРОНОМИЯ,, ДІН ЖӘНЕ
Т.Б.
ЕҢБЕГІ:“ҚАЙЫРЫМДЫ ҚАЛА ТҰРҒЫНДАРЫНЫҢ
КӨ ЗҚАРАСЫ”
(“ізгі қала” ойымен мұсыламан қоғамын
сипаттаған)
Ж. БАЛАСАҒҰН ХІ ғ
ЕҢБЕГІ: “ҚҰТТЫ БІЛІК” (1069ж)
(Құран аяттары мен хадистерді қолдана
отырып,адамгершілік, имандылық қасиеттерін
түсіндіре отырып,мұсылман қоғамын
дәріптейді.ақыл мен ерікті дамытудың
,алладан берілетін құттың маңыздылығы
туралы қарастырады).
М. ҚАШҒАРИ ХІ ғ
ЕҢБЕГІ: “ДИУАНИ ЛҰҒАТ АТ-ТҮРІК”
(көне дәуірдегі түркі тайпаларымен олардың
тілдері, әдебиеті мен әлеуметтік өмірі
,діни нанымдары мен ойын сауықтары,әйел
тұрмысы,үйлену жо лдары, ауыз әдебиеті,
дәрігерлік тәсілдері т.б.)
Қ.А.ЯСАУИ 1194-1166 жж.
ЕҢБЕГІ: “ДИУАНИ ХИКМЕТ”, “ПАҚЫРНАМА”,
“МИРАТУЛ-КУЛУБ”
Жаратушыға деген ғашықтықтың
маңыздылығы,ислам заңдары,құран
аятарындағы “кемел адам” мәселесін,
адамның жаны туралы т.б. Діни
құндылықтарды түсіндіреді
А.ҚҰНАНБАЕВ 1845-1904 жж.
Еңбегі: “ҚАРА СӨЗДЕР”
(иман шарттары туралы ашықтап, Құранның
рухани мәнін, адамзат қоғамындағы орнын
түсінуде ондағы адам мәселесі туралы
түсіндіреді.
Ш.ҚҰДАЙБЕРДІҰДЫ 1858-1931
ЕҢБЕГІ:
“МҰСЫЛМАНДЫҚ ШАР Ы” (1911 ж).
Ы.АЛТЫНСАРИН 1841- 1889 жж.
ЕҢБЕГІ: 1.“ҚАЗАҚ ХРЕСТОМАТИЯСЫ”
(1879 ж), (“МӘКТУБАТ” 1896 ж)
2. “ШАРИЯТУЛ-ИСЛАМ” (1884 ж)
Ш.УӘЛИХАНОВ 1835-1865 жж.
Игерген салалары:
Тіл білімі ,география, тарих, дін және т.
б.
Еңбектері:
“Қырғыздар туралы жазбалар”, “Ыстықкөл
сапарының күнделіктері”, “Жоңғария
очерктері” және т.б.
3-тапсырма. Кестені толтыр
Ақын жазушы аттары
Бұрынғы білетінім
Жаңа қыры

4- тапсырма. Жаңа сабақты пысықтау.
1. Ислам ғұламаларының еңбектерінің
маңыздылығы неде?
2. Х-ХҮ ғасыр мен ХҮ-ХХ ғасырлардағ ы ғылым
салаларындағы айырмашылық туралы не
білесіз?

Ү.Үйге тапсырма
&12.2 оқу. Қазақ топырағынан шыққан
әйгілі дін ғұламаларының философиялық-
ағартушылық және діни көзқарастары

Қорытынды
Құм астындағы тарихты сілкіп тастап
өткеннен сыр шертер уақыт жеткелі
қашан,міне сол ата-бабаның тарихын ашып
зерттеп,зерделеу жас ұрпақ сенің
қолыңда,елің үшін еңбек ет.Іск е сәт!