Жаңа сабақтар

Оттек, су және көмірқышқыл газының адам өмірінд егі мәні

ОҚО, Шымкент қаласы № 127 жалпы орта мектебінің

химия пәнінің мұғалімі Саурбаева Макпал Жахангеровна

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: Мектеп: №127 Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Саурбаева Макпал Жахангеровна

Сынып: 8Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы: Оттек, су және көмірқышқыл газының адам өміріндегі мәні.
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары: (оқу бағдарламасына сәйкес) Адам ағзасындағы көптеген элементтерді ажыратабілу.
Ойлау дағдысының деңгейі: Білу, сыни ойлау.
Күтілетін нәтиже: Оқушылар: адам ағзасындағы қосылыстар немесе элементтердің атауларын оқи және атай біледі.
Тілдік мақсаттар: Оқушылар түсінгендіктерін көрсету үшін, тиісті үлгіде жаңа лексиканы дұрыс пайдалана алады.

Пәнге қатысты лексика мен терминология:

Оттек, көміртек, сутек, азот, кальций, фосфат, калий, күкірт, хлор, магний.

-дан жасалған, -дан тұрады, -дың … пайызын құрайды.

Диалог пен жазуға арналған сөздердің пайдалы жинағы:

х –дан жасалған

Адам ағзасының басым бөлігі …- дан жасалған

Адам ағзасында x кг y бар

Адам ағзасы n пайызға көміртегінен/күкірттен және т.б. тұрады.

Пәнаралық байланыс: Биология, физика.
Алдыңғы білім: Қарапайым химиялық реакциялар. Ауада жану – тотығу.
Сабақтың жоспарланған кезеңдері Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері Дереккөздер, ресурстар
Сабақтың басы

5 минут

Оқушылардың көңіл күйлерін сұрап, жалпы барлық адамзатқа ішкі жағымды энергиясымен жақсылық тілеуді сұрау. «Іштей айтылған тілек» әрқашан орындалады, егер ол өзге жандарға арналса деген қағиданы ескерту керек.
Сабақтың ортасы

10 минут

10 мин

10 мин

Үй тапсырмасын сұрау (сұрақ- жауап).

  1. Коррозия дегеніміз не?
  2. Тотығу, жану, коррозия процесстерінің ерекшеліктері.
  3. Коррозияны туындатушы факторлар.
  4. Коррозиядан металдарды қалай қорғауға болады?

Оқушылар әр түрлі суреттердің қиындыларын жинау арқылы үш топқа бөлінеді.

1 тапсырма

Барлық топқа бірдей мәтін беріледі және адам ағзасының мүсіні беріледі. Топ оқушылары мәтінді оқу арқылы адамның мүшесінде кездесетін элементтерді теріп, дұрыс орналастырып, тапқан элементті үш тілде атау ұсынылады.

Мәтінмен жұмыс.

Элементтер тірі ағзалардағы орташа мөлшеріне қарай үш топқа бөледі.

1. Макроэлементтердің (оттек, сутек, көміртек, азот, фосфор, күкірт, кальций, магний, натрий және хлор) ағзадағы мөлшері 10 пайыздан жоғары болады.

2.Микроэлементердің (йод, мыс, мышьяк, фтор, бром, стронций, барий, кобальт) ағзадағы мөлшері 10-15 пайыз.

3.Ультрамикроэлементтер сынап, алтын, уран, торий, радий жәнет.б. Олардыңағзадағымөлшері 15 пайыздан төмен.

Адам ағзаларыхимиялықэлементтердіәртүрліконцентрлейді, яғни, микро және макро элементтермүшелер мен ұлпалардаәркелкітаралады. Микроэлементтердіңкөпшілігі бауырда, сүйекжәнебұлшықетұлпаларындажиналады. Бұлұлпаларкөптегенмикроэлементтердіңнегізгіқоры. Элементтеркейбірмүшелергетәнболыптабыладыжәнеондаконцентрациясыжоғарыболады. Мысалы: мырышқарынастыбезінде, йод қалқаншабезінде, фтор тіскіреукесінде, алюминий, мышьяк, ванадий шашта, кадмий, сынап, молибден бүйректе, қалайыішекұлпаларында, стронций қуықбезінде, сүйекұлпасында, барий көздіңпигменттіқабатында, бром, марганец, хром гипофиздежәнетағыбасқалардажиналады.

Ағзадамикроэлементтербайланысқанжәне бос иондытүріндекездеседі. Кремний, алюминий, мыс және титан бас миыұлпаларынданәруыздармен комплекс түрінде, ал марганец ион түріндекездеседі. Сутекжәне оттек макроэлементтері су молекуласынтүзетінібелгілі, ал, ересекадамағзасыныңшамамен 65 пайызы су болыпкеледі. Су маңыздыеріткішжәнеоладамныңмүшелерінде, ұлпаларында, биологиялықсұйықтықтардаәркелкітараған, асқазансұйығының, сілекейдің, қанплазмасының, лимфаның 99,5 пайыздан 90 пайызғадейінгіаралығынқұрайды.

Фосфор тістіңқаттыұлпаларындаконцентрленеді, ал табиғатта кальций, хлор, фтор элементтеріменқосылыстартүрінде, фторапиттерқұрамындакездесетіндігібелгілі. Кальций де негізіненсүйекжәнетісұлпаларындаконцентрленеді. Натрий және хлор жасушааралық, ал калий және магний жасушаішіндегісұйықтықтардакездеседі. Натрий және калий фторид түріндесүйекжәнетісұлпаларында, магний фосфат түріндетістіңқаттыұлпаларындаболады.

Микроэлементтерқанжасалу, тотығу-тотықсыздану, тамырлар мен ұлпалардыңөткізгіштігінебелсендіәсеретушілер. Макро жәнемикроэлементтер — кальций, фосфор, фтор, йод, алюминий және кремний, сүйекжәнетісұлпаларыныңтүзілуінқамтамасызетушілер. Әртүрлімикроэлементтердіңжетіспеушілігіннемесеартуынабайланыстыкөптеген аурулар туындайды.

Фтордыңжетіспеушілігінентісжегісі, йодтыңжетіспеушілігінен зоб, молибденніңартықмөлшерінен подагра пайдаболады.

Адам ағзасындағыбиогендіэлементтерконцентрациясыөмірсүрудің тепе-теңдігінсақтайды (химиялық гомеостаз). Бұл баланс элементтіңжетіспеушілігіненемесеартықболуынабайланыстыбұзыладыжәнеәртүрліаурулартуады.

Фтор, стронций адамтісініңмықтыболуынаәсеретеді.

2 тапсырма Бір оқушы шығып айнаға үрлеу арқылы ағзада судың бар екенін дәлелдейді

Екінші оқушы әк суына лайланып кеткенше үрлеп, ағзада көмірқышқыл газының бар екенін дәлелдейді.

3 тапсырма Зерттеу жұмысы. Әр топ «дәрігер қабылдауында» тақырыбымен сурақтар жазылған кеспелерді стол үстінен суырады да, дәрігерге келіп отырған аурудың шағымын оқып, оның ағзасында қандай элемент жетіспейтіндігін және ауруға қандай тағамдар жеуді т. б ұсынатындығын әр топ өзара ақылдасып жауап береді. Бір топтың жауабына екінші топ баға береді.

1топқа. Дәрігер қабылдауына келіп отырған ауру А тісі туралы шағымданады. Тіпті оған соңғы жарты жылда 3рет тіс дәрігеріне қаралуға тура келген. Сонымен қатар оның эндокриндік жүйесінде де шағымдар пайда бола бастаған…..

2 топқа Дәрігер қабылдауына келген ауру В тәбетінің нашарлап кеткенін, жалпы әлсіздік пайда болғанын және пульсінің баяулағаны туралы шағым айтады. Соңғы уақытта оған киген жейдесі мен тоқыма свитерінің мойыны тар болып, үнемі тамағын қысатын болған…..

3 топқа Дәрігер қабылдауына келген ауру С әлсіздіктің пайда болғанын, әсіресе физикалық күш түсіргенде тез шашрап қалатынын айтады. Тексеру кезінде дәрігер оның көзінің астының көгеріп, түрі бозғылт тартып тұрғанын байқайды…….

3 тапсырма Тест «сенемін– сенбеймін» әр топ жылдам жауап беру керек.

  1. Атомдық деңгейде тірі және өлі табиғат арасында еш айырмашылық жоқ (-)
  2. Мырыш тырнақты, терінің қызметін қалыпқа келтіреді, ағзада белок синтезіне қатысады (+)
  3. Зоб ауруы тамақ құрамында фтор жетіспегенде пайда болады (-)
  4. Ағзаның көп бөлігі судан құралған (+)
  5. Өсімдік жасушасында жануарларға қарағанда көмірсулар көп(+)
  6. Кальций сүйектің негізгі құрылымдық қызметін атқарады (+)
  7. Организм селен элементін теңіз тағамдарын жеу арқылы қабылдайды (-)
  8. Ферменттердің құрамына тек микроэлементтер кіреді (-)
  9. Микроэлементтерағзаға тек тағамарқылытүседі (-)
  10. Темір қанмен байланысып, оттегімен ағзаны қамтамасыз етеді (+)

4 тапсырма Қалыптастырушы бағалау тапсырмаларын орындайды.

Википедиядағы тізім:

http://en.wikipedia.org/wiki/Composition_of_the_human_body

http://alhimik.ru/kunst/man’s_elem.html

http://lgfl.skoool.co.uk/viewdetails_ks3.aspx?id=447

Адам ағзасында оттегі:

Айна, әк суы, түтікше

Сабақтың соңы

3 минут

Талылау/сұрау – оқушылар нәтижеге жеткендіктерін тексеру. Бас бармақты пайдалана отырып барлық оқушылардан жеке белгі алу.
Үйге тапсырма

2 мин

Берілген видео арқылы эссе жазу «Менің ағзам және химиялық элементтер».
Қосымша ақпарат
Саралау Бағалау Пәнаралық байланыс

Денсаулық пен қауіпсіздік ережелері

АКТ
Құндылықтармен байланыс (тәрбие)

Барлық оқушылар: Адам ағзасындағы элементтердің түрлерін біледі.

Көптеген оқушылар: Адам ағзасында кездесетін элементтердің функциясын біледі.

Кейбір оқушылар: Адам ағзасына қажетті микроэлементтердің жетіспеушілігінен болатын ауруларды біледі және оның алдын алу шараларын ұсына алады.

Сұрақ жауап арқылы үй тапсырмасын еске түсіреді (1)

Зерттеу жұмысы арқылы проблемалық сұрақтарға жауап береді (2)

Тест орындайды (3)

Оқушылардан ағзада кездесетін элементтердің қазақ пен орыс тілінде қалай болатынын сұрау (4)

Бірегейлік және сындарлық оқушылардың тәжірибеден алған деректерді өңдеу кезінде қолданатын әдіс-тәсілдері арқылы байқалады. Жұптасып және топта жұмыс, сондай-ақ бір — бірімен және мұғаліммен жұмысты талқылау, басқалар пікірін құрметтеуді және бір-бірімен және мұғаліммен тиісті үлгіде араласу қасиетін дамытуы керек. Құралдарды пайдалану, химикаттармен жұмыс істеу және нұсқаулықты дәл сақтау оқушының сау және қоршаған ортаға назар аудару туралы сезімін дамытып басқалармен жұмыс істеген жағдайда кейбір шамада қауіпсіздік шараларын сақтауда жауаптылығын көрсетеді.
Дифференциация

Сабақ мақсаты/зерттеу мақсаты дұрыс қойылды ма? Бүгін оқушылар нені үйренді? Оқу атмосферасы қандай болды? Менің жоспарлаған дифференциациям жақсы жұмыс істеді ме? Берілген уақытты тиімді, дұрыс пайдалана алдым ба? Менің жоспарым бойынша қандай өзгерістер болды және неге?

Сабақ бойынша ой жүгірту үшін бос бағананы пайдалану керек. Сол жақтағы бағанадан сабақ туралы анағұрлым маңызды сұрақтарға жауап беру керек.
Қорытынды бағалау

Ең жақсы өткен екі әрекетті атап көрсетіңіз (оқытуға және үйренуге қатысты)

1: Оқушылардың ақпаратты қабылдауына қарай тапсырмалар беру.

2: Сыни тұрғыдағы тапсырмалар беру.

Қандай екі әрекет сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізуші еді? (оқытуға және үйренуге қатысты)

1: Тапсырмаларды ағылшын тілінде беру.

2: Тапсырманы орындауға арналған уақытты нақтылау.

Осы сабақтың барысында менің келесіс абағыма қажет болуы мүмкін барлық сынып немесе жекелеген оқушылар туралы қандай ақпаратты алдым?

Сыныптың ерекшелігіне келетін болсақ, оқушылардың ақпаратты қабылдау деңгейі әр түрлі екен. Келес сабақтарда оқушыларды ақпаратты қабылдауына қарай бағалауды жүргізу барысын жылғастыруыма болады.

Добавить комментарий

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.