Толық тізбек үшін Ом заңы

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Оқушыларға толық тізбек үшін Ом заңын түсіндіру, білімдерін тұрмыста

күнделікті қажетке қолдана алу.

Дамытушылық: Жүйелі ойлау қабілетін дамыту, өзін – өзі бағалауға дағдыландыру.

Өздіктерінен қорытынды жасауға машықтандыру.

Тәрбиелік: Өзіне сын көзімен қарай білуге, ұжымдық бірлестікте жұмыс істей білуге

тәрбиелеу.

Сабақтың типі:Жаңа оқу материалын меңгерту.

Сабақтың түрі:Топтық, ізденіс сабақ

Сабақтың әдісі: Түсіндірмелі, сұрақ – жауап, баяндау.

Пән аралық байланыс:Математика, тарих

Сабақтың көрнекілігі:Плакаттар, ғалымдардың портреттері, оқушыларды бағалау парағы, электрондық оқулық, компьютер,эксперимент жабдығы.

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі:

а) оқушылармен сәлемдесу.

ә) оқушыларды түгелдеп, назарын сабаққа аудару.

б) оқушыларды 3 топқа бөліп орналастыру.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру кезеңі:

І, ІІвариант (нұсқада)10 сұрақтанбарлық оқушының білімін тексеруге мүмкіндік беретін тестті қолдандым.Тестті орындап болғаннан кейін тақтаға мұғалім жауабын іледі. Әр оқушы өзін – өзі тексереді және топ басшысы кестеге бағаларын түсіріп отырады.

ІІІ.Жаңа сабақты түсіндіру

Жаңа тақырып оқушыларға электрондық оқулықты пайдалану арқылы теориялық білім түсіндіріледі

Толық тізбек үшін Ом заңы

Қарама-қарсы таңбалы зарядтар тасыйтын екi ток өткiзетiн денелердi алайық. Егер осы денелердi өткiзгiш арқылы қоссақ, сол зарядтардың электр өрiсiнiң әсерiнен өткiзгiште электр тогы пайда болады (5.5 сурет). Бiрақ бұл ток өте қысқа уақыт болады. Екi дене арасындағы электр өрiсi әлсiзденедi де, ақыр аяғында денелердiң потенциалдары теңесуiнiң нәтижесiнде жоқ болады.

5.5-сурет

Ток тұрақты болуы үшiн өткiзгiштiң ұштарындағы потенциалдардың айырымы тұрақты болуы қажет, яғни өткiзгiште өзгермейтiн электр өрiсi болуы керек. Ол үшiн денелердiң зарядтарға әсер ететiн электростатикалық күшiнiң бағытына қарама-қарсы бағытта зарядтарды бiр денеден екiншi денеге тасымалдайтын ерекше құрылғы – ток көзi керек. Мұндай құрылғыда зарядтарға, электр күштерден басқа тегi электрлiк емес күштер әсер ету тиiс (5.5 сурет). Мұндай күштердi бөгде күштер дейдi.

5.6-сурет

Тұйық контурдағы электр қозғаушы күш (қысқаша ЭҚК) зарядты контурдың бойымен орын ауыстыруындағы бөгде күштердiң жұмысының сол зарядқа қатынасын анықтайды:

. (5.13)

Толық тiзбек үшiн Ом заңы. ЭҚК-i ε, кедергiсi r (iшкi кедергi) ток көзiнен кедергiсi R болатын сыртқы тiзбек бөлiгiнен тұратын тұйық тiзбектек үшiн Ом заңы

(5.14)

формуласымен өрнектеледi (5.6 сурет). Тұйық тiзбектегi ток күшi ток көзiнiң ЭҚК-нiң, тiзбектiң сыртқы және iшкi кедергiлер қосындысына қатынасына тең.

ІV. Жаңа сабақты есеп шығару және сұрақ – жауап арқылы бекіту

№1І топ

Галваникалық элементтің электр қозғаушы күші1.5 В, ал ішкі кедергісі0.8 Ом, оның сыртқы кедергісі 5.2 Ом болғанда тізбекте қандай ток аламыз?

№2ІІ топ

Э.Қ.К – і 2 В және ішкі кедергісі 0.8 Ом, ток көзі ұзындығы 2.1 м жәнеқимасы 0.21 мм2никелин сымментұйықталған.Элементтің қысқыштарындағы кернеуқандай?

№3ІІІ топ

ЭҚК – 1.2 Вэлементтің ішкі кедергісін есепте. Сыртқы кедергісі

5 Ом болғанда токтың шамасы 0.2 А болады.

Сұрақтар:

1. Диэлектриктен жасалған денелер?
2. Дененің электрленгенін зерттейтін прибор?
3. Электр тогы дегеніміз не?
4. Неше сақталу заңы бар?
5. Электр зарядтарын өткізу қабілетіне қарай заттар нешеге бөлінеді?
6. Өткізгіштерді ата?
7. Өткізбейтіндерді яғни диэлектриктерді ата?
8. Біздің пайдаланатын, немесе тұтынушының қолданылатын тоғы қандай тоқ?
9. Желідегі кернеу нешеге тең?
10. Ом өз заңын қалай ашқан?

Бұл кім?

(3 топқаүш ғалымның суреті және кестесі беріледі, соны толтырып қорғап шығады. Мысал ретінде Ампер Андре Мари көрсетілген. Тапсырманы толық осылай орындау керек. )

№	Ғалымның аты – жөні	Туған жылы	Ашқан жаңалығы
1	Ампер Андре Мари	1775 – 1836	Француз физигі және математигі. Ол электрлік және магниттік құбылыстар арасындағы байланыстар туралы алғаш теорияны жасады.

Біз қалай тізбектелеміз?

(3 топқа құрал – жабдық беріледі. І топ аралас, ІІ топ тізбектей, ІІІ топ параллель жалғауы керек)

SHAPE * MERGEFORMAT

ІІ топ Тізбектей

І топ Аралас

ІІІ топ Параллель

І топ. Ом заңын өрнектеңдер ІІ топ. Өткізгіштердіқосу түрлерін жазыңдар ІІІ топ. Вольтпен өлшенетін физикалық шамалар

V. Сабақты қорытындылау.

Венн диаграммасы

SHAPE * MERGEFORMAT

Толық тізбек үшін I=E/R+r

Тізбек бөлігіне арналған I=U/R

Ом заңы I=[A] Амперметр (тізбектей)

VI. Үйге тапсырма:

§9.5Толық тізбек үшін Ом заңын оқу

18 – жаттығу.1- 3 есептердішығару

VII. Бағалау

Р/с	Оқушы- ның аты-жөні	Топ	тест	Есептер шығару	Физикалық сан – сауал	Бұл кім?	Біз қалай тізбектеле міз?	Венн диаграм масы	Қоры тынды баға
1 2 3 4	Күмісай Назгүл Алтынбек Данияр	І	5 4 3 3	5	* * * * * *	Ом	І	+	5 4 3 4
5 6 7 8 9	Нұрлыайым Мөлдір Ақбота Дәулет Еркін	ІІ	5 3 4 3 3	4	* * * * * * *	Вольта	ІІ	+	5 4 4 3 4
10 11 12 13	Гүлназым Айсұлу Нұртілек Айнаш	ІІІ	5 3 3 5	5	* * * * * * *	Ампер	ІІІ	+	5 4 3 5