Без рубрики

«Атажұрт»

Едилбаева Венера Лазеровна тарих пәнінің мұғалімі.
Қарағанды облысы,Ұлытау ауданы,Жезді кенті,
Жезді аралас орта мектеп –интернаты.

 Тақырыбы: «Атажұрт»

Мақсаты:

  • Оқушылардың 6-7 сыныптарда өтукентарихи жолдары қайталау;
  • Қосымша әдебиеттермен жұмыс істеу машықтарын жетілдіру, қосымша деректерді пайдалана білуге үйрету, өткен тақырыптарды қайталау арқылы ойлау, есте сақтау қабілеттерін арттыру;
  • Өткен тарихқа құрметпен қарап, мақтаныш етуге және еңбекқорлыққа тәрбиелеу;

Сабақтың түрі: топтық жұмыс

Көрнекілігі: нақыл сөздер, карта, плакат, суреттер.

Сабақтың барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі

8 «А», 8 «В», 9 «А» сыныптарын топқа бөлу

ІІ. Тапсырма. Іріктеу сұрақтары

«Кім жылдам?» алғырлықты тексеру.

8 «А» сынып «Сақтар»

  1. Сақ патшайымы кім? (Томирис)
  2. Кирдің қолынан қаза тапқан Томиристің ұлы (Спаргапис)
  3. «Алтын адамды» тапқан археолго (К.Ақышев)
  4. Сақ қоғамы қанша топқа бөлінді? (3 жауынгерлер, абыздар, малшылар)
  5. «Аңдық стиль» қай ғасырға жатады? (7-6 ғасыр)
  6. Сақтардың шаруашылығы (мал шаруашылығы, егіншілік)
  7. Сақтардың астанасы (Шірік – Рабат қаласы)

9 «А» сынып «Ғұндар»

  1. Ғұн тайплары нешінші ғасырда құрылды? (4-3ғғ)
  2. Ғұн билеушісін қалай атайды?
  3. Мемлекет неше бөлікке бөлінді? (3-оңтүстік, солтүстік, орталық)
  4. Ғұн мемлекеті нешінші жылы 2-ге бөлінді? (б.з.б 55 жыл)
  5. Атақты қолбасшы, айлакер , дипломат (Атилла)
  6. Еділ қай жылдары өмір сүрді? (400-435 ж)
  7. Ғұндардың баспанасы? (киіз үй)

8 «В» сынып «Үйсіндер»

  1. Үйсіндер тайпасы нешінші ғасырда құрылды? (б.з.б4 ғ)
  2. Үйсіндер қай жерді мекендеді? (Қытайдың солтүстік батысы, Шу, Талас)
  3. Үйсіндер Ордасы? (Қызыл -Аңғар)
  4. Үйсіндердің билеушісі(Гуньму)
  5. Үйсіндердің баспанасы неден жасалды? (кірпіштен қаланды?
  6. Шаруашылығы (мал шаруашылығы, суармалы егіншілік)
  7. Тайпа көсемі қалай аталады? (Бек)

ІІ. Тапсырма

Сәйкестендіру тесті

Орта ғысрлар кезеңінің астаналарын табу:

  1. Моғолстан –Алмалық
  2. Ақ Орда – Сығанақ
  3. Алтын Орда –Сарай Бату
  4. Шыңғыс империясы – Қарақорым
  5. Ноғай Ордасы –Сарайшық
  6. Әбілхайыр хандығы-Орда Базар
  7. Батыс Сібір –Чимги –Тура
  8. Мәуренахр –Самарқан

ІІІ.Тапсрыма

Хронологиялық шолу

  1. 15 ғасыр –Қазақ хандығы құрылды.
  2. 1680-1718жж. –Тәуке ханның ел билеген уақыты
  3. 1731ж- Әбілхайырдың ант беруі
  4. 1771-1781 жж. –Абылай ханның билік құрған жылдары
  5. 1837-1847жж. – Кенесары көтерілісі
  6. 1929ж-Қызылорданың астанасы Алматыға көшірілуі
  7. 1920ж-Қазақ АКСР құрылуы
  8. 1931-1932жж.-ашаршылық жылы. 2,1 млн. қазаға ұшырады.
  9. 1937ж.- Қазақ АКС-ның конституциясының қабылдануы
  10. 1726ж.-Бұланты өзенінде шайқас болды.
  11. 1729ж.-Аңырқайшайқасы болды.
  12. 1836-1838жж. – Исатай мен Махамбет көтерілісі
  13. 1854ж- Верный бекінісінің салынуы.
  14. 1804-1846жж. – Махамбеттің өмір сүрген жылдары
  15. 1835-1865жж.-Ш.Уәлихановтың өмір сүрген жылдары
  16. 1917ж-Алаш партиясының құрылуы
  17. 1680-1778жж. – Қанжығалы Бөгенбай батыр өмір сүрген жылдар.
  18. 1991ж –Тәуелсіздік алған жыл
  19. 1731ж – Қазақ елінің Ресей елінің бодандығы болуы.
  20. 1812ж-Бөкей хандығының құрылуы.

ІV.Жұмбақ кейіпкерді табу.

Тарихи оқиғаларға мәінездеме беріледі. ІІІ топ кезек-кезек шешімдерін табады.

  1. ІІ дүниежүзілік соғыстың даңқты жауынгері, халық қаһарманы, қазақтың көрнекті жазушысы. Туған жері Жамбыл облысы. Әскери міндетін өтеуге шақырылып, запастағы командир атағын алды. Қызыл Армия қатарына түрлі әскери бөлімдерді взвод, рота командирі болды.

Б.Момышұлы

2. Тәуке хандар жиынтығын өңдеуге қатысқан Жоңғар басқыншылығына қарсы азаттық күрес ұйымдастырушының бірі. XVIII ғ. 40ж. Абылайды жоңғар тұтқынынан құтқарған шешендігімен өз жауын жыққан 106 жасқа келген.

Қазыбек би

3.Қаазқ елінде 1916ж. Өріс алған ұлт-азаттық көтерілістің басшысы Торғай уезі Қайдауыл болысының 3 ауылында, кедей шаруа отбасында туған. Ол байларға жалшы болды. Еңбекші халықтың тартқан қайғы-қасіретін, ауыр тұрмысын көрді. 1905-1907жж.орыстың революциясының азаттық идеясы ықпалымен шаруалардың байларға қарсы күресіне қатысты.

А.Иманов.

4. Кеңес-Герман соғысында жасаған ерлігі аян. Ол алғашқылардың бірі болып, Берлинде Рейстагтың үстіне қызыл туды тікті. Ақмола облысында қыстақта дүниеге келген.

Рақымбек Қошқарбаев.

5. Қатаң тәртіп орнатуда атасының саясатын жүргізген Үш жүз руларының саясаткер, дипломат, хан ретінде бір ту астына жинаған әскер саны 20 мыңға жеткізген адам. І Никоай оның басын кесіп әкелгендерге бәйге жариялады. Оның Сардарбегі Амангелдінің атасы Иман болды.

Кенесары хан.

6.Әз-Жәнібектің ұлы оның тұсында қазақ хандығының саяси ықпал күшейетін бір қуатты хандыққа айналды. Хандық шекарасы солтүстік-шығыс Ұлытау қыраттары мен Балқаш өзенінің жағалауын қамтып, ал солтүстік-батысы Жайық өзеніне жететін. Оның кезінде қазақ саны 1 млн.-ға жетті.

Қасым хан.

Ғылымдар, туған жылы, жері

Ең басты еңбегі

Не туралы айтылған?

Жүсіп Баласағұн (1030-1090) қарахандар мемлекетінің астанасы Баласағұнда дүниеге келген.

«Құтадғу білік» («Құтадғу білі»- қалай бақытты болу жайындағы ғылым) деген дастанды жазды.

Саясат жүргізу, мемлекет басқару, әскери іс, адамдардың өмір сүруі, қайткенде әділетті, бақытты, ақылды, қанағатшыл болу сияқты адамдардың қасиеттері айтылады.

Махмұт Қашқари, толық аты*жөні Махмұт ибн әл-Хусейн ибн Мұхаммед-ХІ ғасырда Ыстықкөлдің оңтүстік жағалауындағы Барысқан қаласында туған.

«Диуани лұғат аттүрік» (Түркі тілінің сөздігі) еңбегін жазды.

Орта ғасырлардағы түркі тілдес халықтардың сөздеріндегі ұқсастықтар мен айырмашылықтарын тауып, ғылыми талдаужасаған. Мұнда түркі тайпаларының шығыстан батысқа қарайғы географиялық картасы берілген.

Қожа Ахмет Йасауи 1104 жылы Түркістан маңындағы Сайрам жерінде дүниеге келген.

«Диуани хикмат» (Даналық жайындағы кітап.)

Шығармада өзінің бала күнінен 63 жасқа дейінгі өмірін баян етеді. Сонымен қатар қазақ халқының ежелгі мәдениетіне, экономикасына қатысты бағалы деректер келтірілген.

Әбу Райхан Бируни Мұхаммед Ибн Ахмет (973-1050). Ежелгі Хорезмнің астанасы Қият қаласының іргесіндегі ауылда дүниеге келген.

«Астраномиялық кілт», «Асыл тастар», «Өткен буындардың ескерткіштері», «Үндістан», «Масуд таблицалары».

Ол дүниенің гелиоцентристік жүйесін Коперниктен 500 жыл бұрын, денелердің жерге тартылысын Галилейдің және Ньютоннан 600 жыл бұрын айтқан.

VІ тапсырма.

8 «А» сыныбы

  1. Жәңгір ханның баласы? (Тәуке)
  2. Тәуке хан қай жылдары билік құрды? (1680-1718жж)
  3. Тәуке ханның заңдар жинағы? (Жеті жарғы)
  4. Тәуке хан тұсында қазақ хандығының астанасы болған қала? (Түркістан)
  5. Жыл сайын қазақтың ру басылары жиналып, кеңес өткізетін жер? (Күлтөбе)
  6. Тәуке ханның қазақ елінің нығайтуға алға қойған мақсаты? (Ресей патшасымен қарым-қатынасын жақсартып, сауда –сатық қатынасы мен елшілі байланысын жолға қойды)

9 «А» сыныбы

  1. 18 ғасырдағы аса көрнекті қазақ билеушісінің бірі (Абылай)
  2. Абылай хан қай жылдары өмір сүрді? (1771-1781)
  3. Қалмақтар мен шайқаста «Абылайлап» ұран тастап өлтірген қалмақ батыры? (Шарыш)
  4. Ақ кигізге отырғызып үш жүздің ханы болып сайланған жылы және қай жерде? (1771ж Түркістан)
  5. Абылай ханның алға қойған мақсаты? (Тәуелсіз Қазақстан мемлектін құру қазақтардың басын қосып, ұлан-байтақ далада бір орталыққа бағынатын мемлекет құру)
  6. Абылай хан қай жерде дүние салды? (Түркістан қаласында дүние салып, Қожа Ахмет Иассауи кесенесінде жерленді)

8 «В» сыныбы

  1. Қасым сұлтанның бел баласы Абылау ханның туған немерсі? (Кенесары хан)
  2. Қай жылы қай жерде дүниеге келді? (1802 жылы Көкшетау өңірінде)
  3. Қай жылы ақ кигізге отырғызып хан сайланды? (1841 жылы Үш жүздің өкілдері жиналып Ұлытау өңірінде)
  4. Кенесары кезінде әскер сарбаздары неше мыңға жетті? (20 мыңға)
  5. Кенесарының алға қойған мақсаты? (Қазақ халқының егеменді мемлекеттілігін қалпына келтіру)
  6. Кенесары Қасымұлы қай жылы, қай жерде, кімдердің қолынан қаза тапты? (1847 жылы 45 жасында алатау баурайында Қырғыз манаптарынан қаза тапты)

8 «А» сыныбы:

  1. Жәңгір ханның баласы?
  2. Тәуке хан қай жылдары билік құрды?
  3. Тәуке ханның заңдар жинағы?
  4. Тәуке хан тұсында қазақ хандығының астанасы болған қала?
  5. Жыл сайын қазақтың ру басылары жиналып, кеңес өткізетін жер?
  6. Тәуке ханның қазақ елінің нығайтудағы алға қойған мақсаты?

8 «В» сыныбы

  1. Қасым сұлтанның бел баласы Абылай ханның туған немересі?
  2. Қай жылы, қай жерде дүниеге келді?
  3. Қай жылы ақ кигізге отырғызып хан сайланды?
  4. Кенесары кезінде әскер сарбаздары неше мыңға жетті?
  5. Кенесарының алға қойған мақсаты?
  6. Кенесары Қасымұлы қай жылы, қай жерде, кімдердің қолынан қаза тапты?

9 «А» сыныбы

  1. 18 ғасырдағы аса көрнекті қазақ билеушісінің бірі?
  2. Абылай хан қай жылдары өмір сүрді?
  3. Қалмақтар мен шайқаста «Абылайлап» ұран тастап өлтірген қалмақ батыры?
  4. Ақ кигізге отырғызып үш жүздің ханы болып сайланған жылы және қай жерде?
  5. Абылай ханның алға қойған мақсаты?
  6. Абылай хан қай жерде дүние салды?

Добавить комментарий

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.