Серіппені градуирлеу және динамометрмен күшті өлшеу
Батыс-Қазақстан облысы, Сырым ауданы, Жалпы білім беретін
Талдыбұлақ орта мектеп-балабақша кешені физика пәнінің
мұғалімі Бекмуханова Айнагуль Хамидуллиевна
Класы: физика 7-класс
Сабақтың тақырыбы: Серіппені градуирлеу және динамометрмен күшті өлшеу.
Сабақтың мақсаты: 1. Серіппені градуирлеп үйрену және бөлік құнын анықтау. 2. Күштерді динамометр көмегімен өлшеп, есептеу және өлшем бірліктерді тиімді қолдануға баулу. 3. Физикалық білімдерді практикада қолдана білу ептіліктерін дамыту.
Сабақтың түрі: Аралас. Сабақтың типі: Зертханалық жұмыс.
Әдіс – тәсілдері: Түсіндіру, сұрақ- жауап, дидактикалық, эксперименттік және практикалық әдіс.
Көрнекілігі: Динамометр, жүктер, сызғыш, штатив, перфокарта, сурет есептер.
Сабақтың барысы:
Ұйымдастыру бөлімі:
Оқушылармен амандасу.
Жоқ оқушыларды түгелдеу.
Сабаққа әзірлігін қадағалап, оқушы назарын сабаққа аудару
Үй тапсырмасын бекіту:
Жуан-жіңішке сұрақтар:
Күш дегеніміз не?
Деформациялау дегеніміз не?
Күш қандай шама?
Бүкіл әлемдік тартылыс дегеніміз не?
Ауырлық күші дегеніміз не?
Серпінділік күші дегеніміз не?
Дене салмағы дегеніміз не?
Fa, P Формуласы.
Fa мен P –ның айырмашылығы.
Күшті қандай прибор мен өлшейміз?
Күштің өлшем бірлігі.
Градуирлеу дегеніміз не?
ІІІ. Жұмысқа нұсқау:
Динамометрді вертикаль қалпында штативке қысып бекіту.
Динамометр көрсеткішінің алғашқы қалпын белгілеп, бұл көрсеткіштің нөлдік бөлігі болады.
m=102 жүк іліп, жүкке 1 Н-ға тең ауырлық күші Fa әсер етеді. Динамометр көрсеткішімен жаңа орнын да қағаз бетінде белгілеп, тұсына 1 Н деп белгіленеді.
Одан соң динамометрге массасы әлгідей (102 г) екінші, үшінші және төртінші жүкті іліңдерде, әрбір қосымша жүк ілінген сайын, динамометр көрсеткішінің тұрған орнын қағаз бетіне белгілеу.
Градуирленген динамометрмен бір дененің салмағын өлшеу.
Есептер шығару (сурет есептер)
№1 есеп
Мына динамометрдің бөлік құнын анықтап, оған әсер етуші дененің массасын анықта.
Берілгені:
a = 8H
в = 4H d=(a-в)/с d=(8H-4H)/2=4H/2=2H
c=2
d=?
ә) F=10H
g=10H/кг m=F/g m=10H/(10H/кг)=1кг
Т/к: m=?
Жауабы: d=2H
m=1кг
№2 есеп.
Мына динамометрдің бөлік құнын анықтап, оған әсер ететін дененің массасын анықта.
а) Берілгені: Формула шешуі:
a = 150
в = 100 d=(a-в)/с d=(150H-100H)/2=50H/2=25H
c=2
Т/к: d=?
ә) Fа=225H
g=10H/кг m=Fа/g m=225H/(10H/кг)=22,5кг
Т/к: m=?
№3 есеп.
Берілгені: Формула шешуі:
ρ=0,7г/〖см〗^3 ρ=mg
a = 500cм m=ρ*v m=0.7г/〖см〗^3 *(500см*150см*150см)=15
в = 150см
c=150см ρ=10Н/кг
Т/к: v -ρ=?
Кітаппен жұмыс. (Сандық есептер)
№276 есеп.
Пілдің массасы 4 т болса, онда оларға қандай ауырлық күші әсер етеді?
Берілгені: Формула шешуі:
m=4т=4000кг Fa=4000кг*10H/кг=4000H=40кH
g=10H/кг Fa=mg
Т/к: Fa=? Жауабы: 40кН
№5. 285 есеп.
«М-106» мотоциклінің салмағы 980 Н. Мотоциклдің массасы неге тең?
Берілгені: Формула шешуі:
ρ=980Н
g=10H/кг m=ρ/g m=980H/(10 H/кг)=98кг
Т/к: m=? Жауабы: m=98кг
Эксперименттік есептер:
№6 есеп.
Берілгені: Формула шешуі:
F=4H
g=10H/кг m=F/g m=4H/(10H/кг)=0,4кг
Т/к: m=?
Жауабы: m=0,4кг
№7 есеп.
Берілгені: Формула шешуі:
m=36кг Fa= ρ Fa=36*10H/кг=360H
g=10H/кг Fa=mg
Т/к: Fa=? ρ=? Жауабы: Fa=360Н
ІV. Сабақты қорыту:
Қазақтың ұлттық ойыны «Теңге алу» ойыны бойынша оқушылар таңдаған теңгелерін алып, тиісті жауаптары беріледі. Егер жауабын дұрыс тапса, теңге артындағы жасырын тарихи жылдардың бірі шығады.
№1
Берілгені: Формула шешуі:
m=4кг Fa=4кг*10H/кг=40H
g=10H/кг Fa=mg
Т/к: Fa=? Жауабы: 40кН
№2
Берілгені: Формула шешуі:
ρ=500Н
g=10H/кг m=ρ/g m=500H/(10 H/кг)=50кг
Т/к: m=? Жауабы: m=50кг
№3
Мына күшті Ньютонмен өрнекте.
Fa=7кН 1кН=1000Н
7кН=7000Н
Жауабы: Fa=7000Н
№4.
Fa=400Н 1Н=0,001 кН
400Н=0,4 кН
Жауабы: Fa=0,4 кН
Үйге тапсырма:
Әр оқушы өз салмағын анықтау.
Динамометр жасау.
VI. Бағалау.