Қатты денелердің қасиеттері тарауын зертханалық тәжірибелер жасай отырып қорытындылар

 Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданы, Қызылту ауылы
Кішкенетау орта мектебінің, физика және информатика пәнінің мұғалімі
Шакенов Тұрсынбек Құдышұлы

1. Таразымен жұмыс жасағанда өте мұқият болыңыз, ұқыпты орындаңыз.
2. NOVA құралын дұрыс іске қосыңыз.
3. Ыстық сумен жұмыс жасағанда абай  болыңыз.
4. Интерактивті құралдармен жұмысты  дұрыс ұйымдастырыңыз.
5. Жұмысты аяқтағаннан соң құралдарды ретімен жинастырыңыз.

№ 4 Зертханалық жұмыс

І.Жұмыстың тақырыбы:  Металдардың молярлық жылусыйымдылықтарын

                                                                                  Салыстыру

 

ІІ.Жұмыстың мақсаты:  Жылусыйымдылықтың классикалық теориясынан 1 кмоль жылусыйымдылық қатты күйдегі барлық денелер үшін бірдей. C=3R=25 Дж/моль К. Ол үшін массасы қатты дененің температурасын белгілі бір ∆Т интервалына суығанда беретін ∆Q жылу мөлшерін анықтау.

 

ІІІ.Керекті құралдар:   Калориметр, мензурка, суы бар ыдыстар, электр плитка, термометр, гір тастары бар таразы, массалары 50 – 100 г болатын алюминий, мыс, темір денелер.

ІҮ.Жұмыстың орындалу тәртібі:

1. Таразының көмегімен калориметрдің және мыс, темір, алюминий денелердің массаларын өлшендер. Өлшеу нәтижелерін есеп беру кестесіне еңгізіңдер.

m_к = ………..(калориметр массасы)

m_м = ………..(мыс дене массасы)

m_т = ………..(темір дене массасы)

m_а = ………..(алюминий дене массасы)

1. Денені ыдыстағы қайнап жатқан суға батырыңдар.

1. Калориметрге бөлме температурасындағы 100 см³  суды құйып, судың және калориметрдің  t₁ температурасын өлшеңдер.

      

1. Калориметрге 100 ⁰ С-қа дейін қыздырылған мыс денені салып, жылулық тепе – теңдік орнағаннан кейінгі θ температураны өлшеңдер.

         t₁– калориметрдің температурасы

         θ – жылулық тепе-теңдік температурасы

1.  Калориметрдегі суды алмастырып, осы тәсілмен басқа денелермен тәжірибені қайталаңдар.
   1. Жылу балансының теңдеуін пайдаланып, үш дененің әрқайсысының су мен калориметрге берген жылуларының мөлшерін есептеңдер:

 

∆Q=(m_кc_к + m_cyc_cy) (θ – t₁)

 

Мұндағы:

m_к – калориметр массасы

c_к – калориметр дайындалған заттың меншікті жылусыйымдылығы

m_cy –калориметрдегі судың массасы

c_cy – судың меншікті жылусыйымдылығы

t₁ мен θ – су мен калориметрдің бастапқы  және соңғы температурасы
 

Өрнегін пайдаланып, мыстың, темірдің және алюминийдің молярлық жылусыйымдылығын есептеңдер

T=273 K + t

∆T = 100 ⁰ – t₁

M – мольдік масса

 

Ү. Жүргізілген өлшеулерді мына кестеге бағалаңдар:

 

Зат	Дене массасы m, кг	Калориметрдің массасы m к, кг	Су мен калориметрдің бастапқы температурасы  t1, 0 С	Жылулық тепе-теңдіктің орнығу температурасы  Ө, 0 С	Дене температурасының өзгерісі, ∆t = 100 0 C – θ	Дененің берген жылу мөлшері, ∆Q, Дж	Заттың мольдік массасы, М,   кг моль -1	Заттың жылусыйымдылығы, С, Дж град – 1 кмоль – 1
Мыс
Темір
Алюминий

ҮІ. Есептеу:

Мыс үшін:   М (Cu) = 64_* 10 ^{– 3} кг/моль

m_м = ………..(мыс дене массасы)

                                    ∆Q=(m_кc_к + m_cyc_cy) (θ – t₁)

                     ∆T = 100 ⁰ – t₁

Темір үшін:   М (Fe) = 64_* 10 ^{– 3} кг/моль

m_т = ………..(темір дене массасы)

                                           ∆Q=(m_кc_к + m_cyc_cy) (θ – t₁)

                            ∆T = 100 ⁰ – t₁

Алюминий үшін:   М (Al) = 27_* 10 ^{– 3} кг/моль

m_а = ………..(алюминий дене массасы)

                                           ∆Q=(m_кc_к + m_cyc_cy) (θ – t₁)

                            ∆T = 100 ⁰ – t₁

ҮІІ. ҚОРЫТЫНДЫ:

 

Оқушылар бүгінгі жасалған зертханалық жұмыстын мақсатын, есептеу нәтижесін, жасалған жұмыстарына қарай қорытындылап, өз ой пікірлерін жазады.

Үйге тапсырма: Тарауды қайталау