Популяция-түрлік деңгей – эволюцияның бастапқы кезеңі. 11 сынып

Мұғалім

ескертпелері

Көпір тапсырмалары

(оқушылар үй тапсырмасына дайындалып келеді)

Жауабын тап.

1.Организмнің бүркеніш реңдерден басқа қандай бейімделушілігі бар? Түйсік-сезімдік

2.Тағанаққұс қорегін қалай жинайды? Бұтақтарға іліп қояды

3.Жабайы құм аралары жұмыртқаларын қайда салады? Жұлдызқұрттың үстіне

4.Бейімделушілік ненің нәтижесінде пайда болады? Табиғи сұрыпталу

5.Улы жыланның уы қандай жануарларға әсер етпейді? Хатшықұс,кірпі,шошқа

Теориясы

«Білу»(кім?не?

қашан?қандай?

қалай?нені?не істеді?)

ІІ деңгей (топтық жұмыс)

Жаңа сабақты меңгерту тапсырмалары

Популяция-түрлік деңгей-эволюцияның бастапқы кезеңі.

Бос орындарды толтыр.

1.Эволюциялық процестің сапалы кезеңін түр деп атаймыз.

2.»Түр өзгермейді, әуел баста қанша болса,сол күйінде қалады» деген кім еді? К.Линней

3.Ч.Дарвиннің «Түрлердің шығуы» еңбегі қашан дәлелденіп жарық көрді? 1859 ж

4Түр критерийлерінің қандай түрлері бар?

Морфологиялық ,генетикалық, физиологиялық , _биохимиялық,

Географиялық , экологиялық, этологиялық .

5.Морфологиялық критерийді қалай анықтайды?

Организмдердің ішкі-сыртқы белгілерімен.

Теориясы

«Түсіну»(неге?

неліктен?себе-

бі неүшін?)

Тест.Себебін анықта

1.Неліктен гентикалық критерий деп аталады?

а) Себебі,ішкі-сыртқы белгілерінде айырмашылық болады.

ә) Себебі әр организмде хромосоманың саны әртүрлі болады

б) Себебі барлық тірі организмдердің зат алмасу,көбею,тітіркену қасиеттері ұқсас

2.Неліктен түрлер топ құрады?

а) Себебі әр түр басқа түрден мінез-қылығымен ерекшеленеді

ә) Себебі сыртқы орта жағдайымен күресу үшін

б) Себебі айдалада аштықтан өлмес үшін

3.Неге этологиялық критерий тек жануарларға байланысты айтылады?

а) Себебі жануарлар түрлердің ең жоғарғысы

ә) Себебі жануарлардың өзіне тән мінез ерекшелігі бар

б) Себебі жануарлар өте көп болғандықтан

Теориясы

«Талдау»

)1.Салыстыр

2.Айырмашылығы неде? Ұқсас-

тығы неде?)

Венн диаграммасы

Теориясы

«Жинақтау»

(Қорытынды шығар,анықтама бер,тірек-сызба,сөзжұмбақ құрастыр т.б.)

Сөзжұмбаққа қарсы сұрақ қой,сұраққа шек жоқ.

(сөзжұмбақ экранда көрсетілген)

Практикасы «Қолдану»

(қарапайым тапсырма.

Оқулықпен жұмыс)

Биологиялық домино

1.Критерий бір ұқсастығы сыртқы, ішкі түрдегі даралардың морфологиялық белгілерінің.

Морфологиялық критерий бір түрдегі даралардың ішкі-сыртқы ұқсастығы.

2.Бедеу пайда шағылыстырудан болады болған ұрпақтар түраралық.

Түраралық шағылыстырудан шағылыстырудае пайда болған ұрпақтар бедеу болады.

3.Анықтайды географиялық түрдің крийтерий таралу аймағын.
Географиялық критерий түрдің таралу аймағын анықтайды.

Практикасы

«Баға беру»

(Сіз қалай ойлайсыз,не істер едіңіз?)

Ойланып жауап бер

Қандай жағдайда түрдің түзілуі жүзеге аспауы мүмкін? Өз ойыңды қос.

Теориясы

«Білу»

(кім?не?

қашан?қандай?

қалай?нені?не істеді?)

Артығын тап

1Морфологиялық,биосфералық,генетикалық,биохимиялық

2.Түр,популяция,критерий,коацерват

3.Ж.Б.Ламарк,К.Линней,Ч.Дарвин,Д.Рей

4.Зат алмасу,көбею,хромосома,тітіркену

Практикада «Қолдану»

(қарапайым тапсырма)

Еңбектерін жаз.

ІІІ Бағалау кезеңі.Деңгейлік тапсырмаларды орындап,ұпайжинаңдар.

Теориясы «Білу»

(Кім? не? қандай?қалай? нені?

қашан? не істеді?)

І деңгей 5 балл

1.Генетикалық күрделі жүйені не дейміз? Түр

2.Түр түзілу қалай жүреді? Эволюциялық процесс нәтижесінде.

3.Түр түзілуді толықтай анықтап берген кім,және қандай мысалдармен.? Ч.Дарвин

4.Қандай жағдайдағы түрлер шағылысуы мүмкін, ал қандай жағдайдағы түрлер шағылыспауы мүмкін? Генетикалық жақындығы бар түрлер ғана шағылысады.

Прпактикасы

«Қолдану»

(Қарапайым тапсырмалар)

Биологиялық диктант

1.Түр -эволюциялық процестің сапалы кезеңі.

2.К.Линней «Түр өзгермейді,әуелде қанша болса сол күйінде қалады»,-деді.

3.Популяция-белгілі бір таралу аймағында ұзақ уақыт тіршілік ететін бір түрге жататын даралар тобы.

ІІ деңгей (5 балл+4балл=9балл)

Теориясы

«Түсіну»

(Неге,себебі,

Неліктен, не үшін?)

1.Неге түрді анықтау үшін бір критерий жеткіліксіз?

Барлық критерийді қосып барып нақты бір түрді анықтауға болады.

2.Не үшін гентикалық алшақтығы бар түрлер шағылыспайды?

Себебі әр түрдің хромосомалар саны сәйкес келмейді.

Теориясы

«Талдау»

(1.Салыстыр.

2.Айырмашылығы неде?

3.Ұқсастығы неде?)

Салыстыр,айырмашылығын айт.

Екі түрді салыстыр

Практикасы

«Қолдану»

(Қарапайым тапсырма)

Термин сөздермен жұмыс.

Анықтамасын айт.

Морфологиялық,генетикалық,физиологиялық,биохимиялық,географиялық,

экологиялық,этологиялық.

ІІІ деңгей (9балл+3балл=12балл)

Теориясы

«Жинақтау»

(жүйеле,анықтама бер,ребус,кесте,

сызба шешу)

1) Тақырыпқа байланысты сөйлем шығады.

14-тобы 4-таралу

8-тіршілік 1-Популяция

3-бір 10-бір

5-аймағында 7-уақыт

9-ететін 11-түрге

13- даралар 6-ұзақ

12-жататын 2-белгілі

Шешуі:

Популяция- белгілі бір таралу аймағында ұзақ уақыт тіршілік ететін

бір түрге жататын даралар тобы.

2) Популяция-түрлік деңгей тақырыбына тірек-сызба құрастыр.

(Оқушылар өздері тақырыптан қарап құрады.)

Практикасы

«Баға беру»

(Сіз қалай ойлайсыз? Не істер едіңіз?)

Мына суретке анықтама бер.