§28.Тірі организмдердің көптүрлілігі. Сүтқоректілер эволюциясы
Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы І.Үргенішбаев атындағы орта мектептің биология пәні мұғалімі Оразбаева Жансәуле
Күні: 22.12.10 ж. Аудандық семинарға
Сабақ тақырыбы: §28.Тірі организмдердің көптүрлілігі. Сүтқоректілер эволюциясы.
Сабақ мақсаты: а) Оқушыларға қарапайым организмдердің түрлерін,тіршілігін,маңызын,сондай-ақ өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің даму тарихын түсіндіру.
а)Оқушыларды пәнге деген ќызығушылыққа, өсімдіктер мен жануарлар дүниесін қорғауға тәрбиелеу.
б) Оқушылардың ойлау,сөйлеу,есте сақтау қабілеттерін дамыту.
Сабақ типі: Аралас
Сабаќ түрі: Дәстүрлі емес,сайыс сабақ
Сабақ әдісі: Сұрақ-жауап,өз бетілік
Пән аралық байланыс: Тарих,география, ботаника,зоология
Көрнекілігі: нақыл сөздер,карточкалар
Барысы: 1)ұйымдастыру:
Егер есеп шотыңызда 86400$ АҚШ доллары түсіп тұрса, ол өзіңіздікі екеніне сенімдісіз, ол ақшаға не алар едіңіз?
2) Үй тапсырмасын сұрау
Ғылым,білім жастардың болашағы, әрдайым болашаққа жол ашады, деп үй тапсырмасына көшейік.
Биобизнес ойыны
Ι-топ-Халық банкі
ΙΙ-топ-БТА банкі
ΙΙΙ-топ-Темір банкі
Мұғалім-банкир
Оқушылар клиенттер
1. Жер тарихы неше заманға бөлінеді? (5)
2. Замандардың ең көнесі? Архей
3.Тіршіліктің дамуына жол ашатын маңызды процесс? (Фотосинтез)
4. Фотосинтез нәтижесінде ауаға не бөлінеді? (Ауа)
5. Органикалық дүниеге қандай-қандай деп екіге бөлінеді? (өсімдіктер,жануарлар әлемі)
6. Жердің тарихи дамуындағы ұзаққа созылған заман? (Протерозой)
7. Протерозой заманының ерекшелігі? (Тау түзілу,теңіз,құрлықтар пайда болды)
8. Протерозой заманында басым тіршілік еткен жәндіктер? (Ішекқуыстылар,құрттар)
9. Тіршіліктің судан құрлыққа біртіндеп ауысуы қай заманда жүрді? (Полеозой)
10. Псилофиттер дегеніміз не еді?(Алғашқы құрлық өсімдіктері)
11. Палеозой заманында жер беті қандай болды? (Ну орманды)
12. Динозаврлар немесе жорғалаушылар ғасыры? (Мезозой)
13. Гүлді өсімдіктер қай заманда кең дамыды? (Мезозой)
14. Кайназой заманы неге жаңа өмір заманы деп аталады? (Қазірге дейін жалғасуда)
15. Кайназой заманында климаттың өзгеруіне байланысты қандай өзгерістер болды? (Ну орман)
16. Қазіргі адамның арғы тегі қай заманда пайда болды? (Кайназой)
Тіршілік құпиясы
Табиғаттағының бірі шындық, бірі заңды, жаңылысу мен қателесу тек адамда ғана болады деген екен. Келесі тапсырма тіршілік құпиясы:
Халық банкі: Архей, протерозой заманын түсіндіреді.
БТА банкі: Полеозой, мезозой заманын
Темір банкі: Кайназой заманын түсіндіреді.
ΙΙΙ) Актуалдау
«Ќұпия сан»
1)Бактериялармен көк жасыл 1)палеозой
балдырлардың қалдықтары
қай заманнан табылған?
2)330-340млни жылға созылған заман? 2)кайназой
3)Адам пайда болған заман? 3)архей
4)Жабық тұқымды өсімдіктер
Қай заманда шықты? 4)протерозой
5)Алуан түрлі балдырлардың
Қаулап өскен заманы? 5)мезозой
1-оре
2-кті
3-сүтқ
4-эвол
5-юциясы
5-лер
Шешуі: 312545 (сүтқоректілер эволюциясы)
ІV Жаңа сабақты түсіндіру
Сұтқоректілер эволюциясы.Тірі организмдердің көптүрлілігі.
Білгенге-маржан
Халық банкі-қарапайымдарды
БТА банкі-өсімдіктерді
Темір банкі-жануарларды түсіндіреді.
Халық банкі
Организмдер
Жасушалыќ Жасушалыќ емес
прокаритор эукориоттар вирустар бактериялар
Маңызы
Вирусты алғаш Мвановский тапты.Вирустың барлығы дерлік зиянды.Одан жұқпалы,жазылмайтын аурулар таралады.Вируспен ауырған адамның иммунитеті жайылады,аурумен күресе алмай,ақыры өледі.Бактериялардың да зиянды,өсімдіктерде,адам,жануарларда да ауру тудыратын түрлері бар.Оларды алғаш Л.Пастер тауып ашты.
БТА банкі
Өсімдіктер жемі
жоғары төменгі
ашық,жабық тұқымды балдырлар,мүктер,
өсімдіктер споралы өсімдіктер
(қайың,емен,шырша,гүлдер) (балдыр,мүк,папа-
ротник)
Саңырауқұлақтар-ерекше топ.
Маңызы
Ауаға оттегі бөледі.Құрылыс материялы,қорек.тағам көзі.Ауаға фитонцид бөледі.
Темір банкі
Жануарлар дүниесі
Жануарлар-гетератрофты организмдер.Өсімдіктерден ерекшелігі-өз беттерімен тіршілік етеді.
Жануарлар
Бір жасушалылар Көпжасушалылар
амеба,кірпікшелі кебісше,арцелла барлық жәндіктер
домалағы т.б жануарлар
Сүтқоректілер эволюциясы
Сүтқоректілер мезозой заманында тіршілік еткен ақтісті жорғалаушыдан шықты деп есептелінеді.
Сүтқоретілердің кеңінен таралуы дене мүшелерінің жүйке жүйелерінің гүлделенуімен жылықандылығымен байланысты болды.
Жануарлар класы
жұмыртқа салушылар қалталылар ұрықжолдастылар
құс кенгуру жылқы,қой,піл
Негізгі тіршілік кайнозой заманында пайда болды демекші сүтқоректілердің ішінде маймылдармен адамдар да бөлініп шыққан.
V) Жаңа сабақты бекіту
"Сөзжұмбақ шешу"
VІ) Үйге тапсырма: §28 Сүтқоректілер эволюциясы.Тірі организмдердің көптүрлілігі.
Адам эволюциясы.
Ойтолғау: "Тіршілік туралы ой"
VІІ) Бағалау