Тау жыныстарының бұзылу салдарынан жер бетінің өзгеруі

Пәні:

Дүниетану

Мұғалім: Магазова Эльзиба

Оқушылардың жасы

9-10 жас (4 сынып)

Сабақтың тақырыбы:

Тау жыныстарының бұзылу салдарынан жер бетінің өзгеруі

Сілтеме

Дүниетану 4 сынып оқулығы, әдістеме, интернет материалдары, «Бастауыш мектепте оқыту» журналы

Жалпы мақсаттар

Тау жыныстарының бұзылу себептерін түсіндіру. Ойлау, әңгімелесу қабілетін дамыту.

Оқыту нәтижесі

Негізгі идеялар

*Фото слайд тамашалау (әңгімелеу, сипаттау)

*Мәтінмен жұмыс (өздері оқу, топта талқылау, тірек сөздерді пайдаланып әңгімелеу)

Тапсырмалар

*«Келісемін- келіспеймін» ойыны

1 топ: 1. Аласа таулар Қазақстанның Батыс өңірінде орналасқан дегенге келісесіңдер ме? (Орталық Қазақстан, Сарыарқа)

2. Бір-бірімен жалғасқан төбелер тауларды құрайды дегенге келісесіңдер ме? (Қыраттар)

2 топ: 1. Тянь-Шань тауының ең биік шыңы Эверест дегенге келісесіңдер ме? (Хан Тәңірі)

2. Картада ойпатты жерлерді қоңыр түспен белгілейді дегенге келісесіңдер ме? (жасыл)

3 топ: 1. Таулардың арасын бөліп жатқан терең, әрі тар аңғарларды жыралар деп атайтынына келісесіңдер ме?(шатқалдар)

2. Каспий маңы ойпаты Оңтүстік Қазақстанда орналасқан дегенге келісесіңдер ме? (Батыс Қазақстан)

* Тірек сөздермен жұмыс

1 топ: Температура, шық, жаңбыр

2 топ: Өсімдіктер, қына , бұта, ағаш

3 топ: Жел, құм қиыршықтары

*Топтық тапсырма

Әр топқа топтық тапсырма беріледі .

Тау жыныстарының бұзылу салдарын жаз

Кейінгі тапсырма

1.Тау жыныстарының бұзылуы қандай күштердің әсерінен болады?

А) ішкі және сыртқы күштердің әсерінен

Ә) мұхиттар, көлдер

Б) жануарлардың

2. Тау жыныстарының бұзылуын не деп атайды?

А) үгілу Ә) жер сілкіну Б) су тасқыны

3. Таулар қандай тау жыныстарынан тұрады?

А) жұмсақ Ә) борпылдақ

Б) тығыз әрі қатты тау жыныстары

4. Сыртқы күш қалай аталады?

А) экзогендік Ә) эндогендік Б) физикалық

5. Жазық жерлер не үшін қолайлы?

А) шаруашылық Ә) теңіздер Б) таулар

6. Картада сарғыш түс нені білдіреді?

А) ойпат Ә) қыратты жазықтар Б) таулар

7. Медеу мұз айдыны қайда орналасқан?

А) Кіші Алматы шатқалында

Ә) Астанада Б) Атырауда

8. Қазақстанда қысқы Азияда ойындары қай жылы болды?

А) 2010ж Ә) 2011ж Б) 2012ж

9. Бетінде төбе көп кездесетін жазық қалай аталады?

А) таулы жазық Ә) төбелі жазық Б) гүлді жазық

10. Жазықтар бөлінеді:

А) таулы және қыратты Ә) тегіс және төбелі

Б) гүлді және орманды

Кезекті оқу

Жүргізетін жұмысым

Уақыты

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушылардың іс-әрекеті

5 минут

3 минут

6 минут

5 минут

2 минут

2 минут

2 минут

5 минут

2 минут

5 минут

5 минут

1 минут

2 минут

Сыныппен сәлемдесу.

Сыныптың оқушыларын 3 топқа бөлу.

Оқушыларға әріп кеспелері беріледі

Критерийімен таныстыру.

Оқушыларды бүгінгі сабақтың тақырыбымен және мақсатымен таныстыру. Бағалау критерийлерімен таныстыру.

Критерий

10 ұпай————-5

9-8 ұпай—————4

7ұпай————–3

7 төмен————–2

1.Білім

«Келісемін-келіспеймін» ойыны.

Әр оқушыға жұлдызша мен төртбұрыш беріледі. Әр топқа екі сұрақ жауаптарымен беріледі.

2. Түсіну

Слайдттан жартастар фотосуретін тамашалау. Кітаптағы жаңа сабақ мәтінін 3 топқа бөліп беру.

3. Қолдану

1 топ: Температура, шық, жаңбыр

2 топ: Өсімдіктер, қына , бұта, ағаш

3 топ: Жел, құм қиыршықтары

4. Талдау

Тау жыныстарының бұзылуы

Ішкі күштердің әсері эндогендік

(Жанартаулардың атқылауы, жер сілкінуі)

Сыртқы күштердің әсері экзогендік

(Жел, жаңбыр, күн)

Үгілу дегеніміз не?

Сергіту сәті

5. Жинақтау

Топтық тапсырма: Әр топқа топтық тапсырма беріледі .

Тау жыныстарының бұзылу салдарын жаз

6. Бағалау

10 сұрақтан тұратын тест тапсырмаларын тарату

Үйге тапсырма:

Адамның іс әрекеті салдарынан жер бетінің беткі қабатының өзгеруі туралы ізденіп келу.

Рефлекция

Мұғаліммен сәлемдесу.

Әріптерден таудың атын құрайды.

1 топ: Алтай

2 топ: Тянь-Шань

3 топ: Алатау

Егер жауаптарына келіссе төртбұрышты, келіспесе жұлдызшаны көтеріп дәлелдейді.

Фотосуретті тамашалау, әңгімелеу, сипаттау.

Топ оқушылары өздері оқиды, бір-біріне түсіндіреді.

Осы тірек сөздерді пайдаланып әр топ тау жыныстарының бұзылуын әңгімелейді.

1топ:Ауа температурасы күні бойы өзгеріп отыра-

ды. Күндізгі ыстықтан тау жыныстары қатты қызып, түнде суып, салқындайды. Темпера– тураның өзгеруінен жа-рықшақ пайда болады.

Сол жарықшаққа шық пен жаңбыр кіреді. Күн суытқанда жарықшақ-

тағы су мұзға айналып оларды кеңіте түседі.

2 топ:

Жалаң құздардың бетін қына басады. Олар шіріп, жарықшақ арасына кіріп топырақ түзеді. Сөйтіп , онда шөп, бұта , ағаштардың өсіп шығады. Өсімдік тамыры жайылып , жарықшақты кеңейте түседі

3 топ:

Жел құм қиыршықтарын үрлеп, ұшырып тастарға әкеліп соғады. Осындай мыңдаған құм қиыршығы жартастарды соққылап , оны біртіндеп үгітіп бұзады.

Тірек сызба бойынша оқушыларды сөйлету.

Жаңа сөздерді дәптерге жазу.

Қатты тау жыныстарының бұзылуы үгілу деп аталады.

«Бегемот» билеу

Тау жыныстарының бұзылу салдарына

постер дайындайды

Оқушылар орындап , жауаптарымен тексереді де өз-өздерін бағалайды.

Бүгінгі сабақтан алған әсерлері туралы, ойландыратын сұраққтары туралы стикерге жазу.