Әкімшілік құқық субъектілері
4- модуль 1-2 сабақ
Сабақтың тақырыбы:
Әкімшілік құқығының түсінігі. Әкімшілік құқықтың субъектілері.
Сәрсенғалиева Б.Ж.
Көпір тапсырмалары:
1. әкімшіліктің қандай міндеті бар?
Жауабы: қызметкеолердің жұмысын ұйымдастыруға міндетті.
2. Зейнеткер деген кім?
Жауабы: Еңбек демалыса шыққан егде жастағы қарт адамдар.
3. Қазақстан республикасының зейнетақымен қамсыздандыру заңы қай жылдан бастап бастап қолданысқа енді?
Жауабы: 1997 жыл 20 маусым
4. жинақтаушы зейнетақы қоры деген не?
Жауабы: бұл заңды тұлға болып келетін арнайы ұйым.
5. 15 жастағы кәмілетке толмағандардың еңбек шарты қалай жасалады?
Жауабы: ата- ана және қамқоршыларының келісімі арқылы.
ІІ кезең Жаңа сабақты өз бетімен меңгерту тапсырмалары.
Теориясы 1. Әкімшілік құқық деген не?
«Білу» Жауабы: ол мемлекеттік басқарудағы қоғамдық
Кім? Не? қатынастарды реттейтін, әкімшілік құқық бұзушылық
Қашан? жасағаны үшін жауапталықты белгілейтін құқықтыңбір Қайда? саласы.
2. Әкімшілік құқықтың әдістері.
Жауабы: тапсырма беру, рұқсат ету, тиым салу.
3. әкімшілік құқықтың нормалары деген не?
Жауабы: Мемлекетпен белгіленген жалпыға міндетті
ережелер
4. әкімшілік құқықтық нормаларды ата
Жауабы: міндеттейтін, тиым салатын, уәкілдендіретін
әкімшілік құқықтың нормалары
5. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес
әрекет ету қабілетіне қай жаста қол жеткізе алады?
Жауабы:18 жасқа толғанда
6. Әкімшілік құқық субъектілеріне қандай органдар
жатады?
Жауабы: Қазақстан Республикасының Президенті, Үкімет,
орталық атқарушы органдар, ведомствалар, жергілікті
атқарушы органдар.
«Түсіну» 1. Әкімшілік құқықтың негізгі қайнар көзі- ҚР 1995 жылғы
Неге? конституциясы. Неге?
Себебі? Жауабы: конституция нормалары атқарушы үкімет
Неліктен? органдарының ұйымдастырылуын, қызметтің басқа
органдармен өзара қатынастарын белгілейді.
2. Неліктен шетелдік азаматтар мен азаматтығы жоқ
адамдар әкімшілік құқық субъектілері бола алады?
Жауабы: Олардың арнайы құқықтық мәртебесі болады.
«Талдау» (Салыстыр, айырмашылығы неде?)
Құқық
Азаматтық Әкімшілік
Жауабы:
Ұқсастық Айырмашылық
1.ҚР құқық саласының бірі. 1. Әдістері әкімшілік құқық
2. нормалар жиынтығы 2. Азаматтық құқық субъектілерінің
3. қайнар көзі бір- біріне бағанбайтындығы,
4. құқықтың субъектілері еріктілігі
3. заңды тұлға, мемлекетке бағынады.
4. Азаматтық құқық екеуі де тең
дәрежеде қарым- қатынаста
Теориясы: Жинақтау (қорытынды шығар, сызба, сөзжұмбақ, т.б)
1. Әкімшілік- құқықтың негізгі көздері:
Жауабы: ҚР 1995 ж конституциясы, мемлекеттік қызмет туралы, ҚР Үкіметі туралы және басқа заңдар, әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс (ӘҚБК).
2.Әкімшілік құқықтың субъектілері:
Жауабы: ҚР жеке тұлғалары (азаматтары, шетелдіктер және азаматтығы жоқ тұлғалар), мемлекеттік органдар мен мекемелер, мемлекеттік емес ұйымдар, қоғамдық бірлестіктер.
Практикасы Қолдау
1. тапсырма беру және тиым салу қалай жүзеге асады?
Жауабы: міндетті бұйрықтар шығару, құқық бұзушылық жасағаны үшін әкімшілік жаза берумен жүзеге асады.
2. ҚР Үкімет қандай роль атқарады?
Жауабы:Республика бюджетін жасайды, парламентке заң жобасын өткізеді, заңдардың орындалуын қадағалайды, атқарушы органдардың қызметіне басшылық жасайды.
Практикасы «Баға беру»
(сен қалай ойлайсың? Не стер едің? Келісесің бе?)
1. Шет ел азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар ҚР азаматтарының құқығындай құқықты пайдаланады
Жауабы: иә
2. Мемлекеттік билік органдарын сайлай алмайды, сайлана да алмайды
Жауабы: иә
3. Әскери міндет атқармайды
Жауабы: жоқ
4. Олар ҚР Конституциясын құрметтеуге міндетті
Жауабы: Бәрі де
5. Қазақстан аумағында тұру немесе орын ауыстыру үшін рұқсат алуға міндетті
Жауабы: иә(келісемін)
ІІІ бағалау кезеңі (жеке жұмыс)
Теориясы Білу (Кім? Не? Қашан? Қайда? Не істеді?)
І деңгей
1. Заңды факт деген не?
Жауабы: әрекеттер мен оқиғалар
2. Әкімшілік құқық субъектілеріне мемлекеттік кәсіпорындар, мекемелер, мемлекеттік емес ұйымдар жатады
Жауабы: Иә
3. Ал қоғамдық бірлестіктер, саяси партиялар, қоғамдық қозғалыстар, діни бірлестіктер жата ма?
Жауабы: иә
4. Әкімшілік құқықтық нормалар деген не?
Жауабы: басқару саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейтін мемлекетпен белгіленген жалпыға міндетті ережелер
Жауабы: иә
Практикасы «Қолдану»
1. Асановтың жауабы: Отанын қоғауға міндетті
2. Серіковтың жауабы: Отанын қорғауға құқылы.
3. ҚР азаматтары бірігуге еріктілік құқығы бар (міндетті).
4. Заңды түрде белгіленген салықтарда, алымдарда төлемдерді төлеуге құқылы (міндетті).
ІІ деңгей (5 балл+ 4 балл= 9 ұпай)
Теориясы: «Түсіну»
(Неге? Себебі? Неліктен?)
1. ҚР Конституциясы неліктен әкімшілік құқықтың негізгі қайнар көзі ретінде қолданылады?
Жауабы: Өйткені ол мемлекеттің негізгі заңы.
2. Министрліктер неліктен денсаулық сақтау, білім мен ғылым, қорғаныс болып салаларға бөлінеді?
Жауабы: басқарудың негізгі салалары.
Теориясы: «Талдау»
1. Әкімшілік құқық 1.
әдістерін ата 2.
3.
Жауабы: 1. тапсырма беру
2. рұқсат беру
3. тиым салу
2. әкімшілік құқықтық нормалар 1. 1.
және олардың міндеттері: 2.
2. 1.
2.
3.
3. 1.
2.
Жауабы: 1. мазмұны 1.іс жүргізушілікъ
2. материалдық
2. тәртібіне ықпал ету 1. міндеттейтін
2. тыйым салатын
3. уәкілдендіретін
3. мақсаттылық 1. реттелетін
2. қорғалатын
ІІІ деңгей 9+ 3= 12 ұпай
Теориясы: «Жинақтау»
1. Әкімшілік құқықтың негізгі көздері мыналар:
1. ҚР Конституциясы
2. 2001 ж 30 қаңтар ҚР әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі
3. ҚР заңдары
4. Президент актлері (жарлықтар, өкімдер)
5. ҚР Үкіметінің қаулалары
6. министрлік, агенттіктердің, ведомствалардың нормативтік актлері
7. Парламет нормативтік қаулылары
8. Халықаралық шарттар
9. Жергілікті атқарушы органдарының нормативтік актлері
(шешімдер, өкімдер)
2. Әкімшілік құқықтың субъектілері мыналар:
1. ҚР жеке тұлғалары
2. Мемлекеттік органдармен мекемелер
3. Мемлекеттік емес ұйымдар
4. Қоғамдық бірлестіктер.
3. Құқық субъектілерін атап өтсек:
1. азаматтар, шетелдіктер, азаметтығы жоқ тұлғалар
2. мемлекеттік қызметкерлер, атқарушы билік органдары: үкімет, министрліктер, агенттік, ведомстволар, әкімдіктер, кәсіпорын, мекемелер)
3. шаруашылық серіктестері, соның ішінде АҚ, ЖШС, т.б.
4. саяси партиялар, кәсіподақтар, қорлар, діни бірлестіктер, қоғамдық қозғалыстар.