балабақша

Қызылорда облысы Қармақшы ауданы

Төретам кенті №4 Күн -Нұры

балабақша тәрбиешісі

Рахманова Ақзибаш Қыстаубайқызы

 

Қоршаған ортаға саяхат 

Мақсаты:  Балалардың   жабайы   аңдар  туралы  түсініктерін   тиянақтау. Аңдарды  жекеше, көпше  түрде   білуге  үйрету. Осы   аңдарды, табиғатты   қамқорлауға, аңдарға  деген  сүйіспеншілікке   баулу. Халық   ауыз    әдебиетінің    артылмас   қазынасы – мақал – мәтел, жұмбақ, өтірік нақыл  сөздер, тақпақтарды  айтқыза   отырып  еліне, жеріне  деген    сүйіспеншілігін   арттыру, тілдерін  дамыту.

 

Көрнекілік   құралдар:  үлгі  суреттер, ойыншық  аңдар, құстар, ағаштар   атрибуттар, сандар.

 

Әдіс  тәсілдер:  түсіндіру, әңгімелеу, көрсету, сұрақ – жауап, ойын.

 

Сабақтың  барысы:

І. Қатармен   топқа  кіру. Амандасу. Шеңберге   тұрып   бір – біріне  алақан    арқылы  жылу  беріп  «сәлем» айту. Көктем   мезгілі  шуақты, көңілді, біз де   көктем   мезгіліндей  күлімдеп   шуақ   берейік.

Кәне, біздер   қол  ұстасып,

Күлімдесіп  қарайық.

Бір – бірімізге  «сәлем» айтып,

Шүбірелесіп  тарайық.

Біз   өз  еліміздің   патриотымыз Отанды , жерді, елді   сүйеміз.  Әнұран.

Ендеше, кім  айтады   Қазақстан   рәміздері   нелер?

 

Балалар:   — Қазақстанның  туы, елтаңбасы, әнұраны.

 

Тәрбиеші: — Туда, елтаңбада  ненің  бейнесі    бейнеленген   және   түстері  қандай?

 

Маржан:  — Мынау   Қазақстанның туы. Тудың  түсі  көк, ортасында   күн, күннің   түсі  сары   күннің   астында  Бүркіт, бүркіттің  түсі сары, оң  жағында  өрнек. Елтаңба  туралы  айту.

 

Тәрбиеші: — Қазақстан  Республикасының Елбасшысы  кім?

Балалар:   — Нұрсұлтан  Әбішұлы  Назарбаев.

Тәрбиеші: — Еліміздің   ел  ордасы   қай  қала?

Балалар:   — Астана қаласы .

Тәрбиеші: — Туған   еліміз, жеріміз  туралы  кім   нақыл  сөздер  біледі?

Балалар:   — Отан – оттан  да  ыстық.

«Отансыз   адам, ормансыз   бұлбұл», т.б.

Мадақтау, тамаша, өте  жақсы, жарайсың.

 

Таңдану  сәті:  Қонаққа  қонжықтың кіруі.

Амандасу. Мен  анамнан  адасып  қалдым, маған   көмек  беріңдерші. Орманға   қалай  баратынымды   білмеймін.

 

Тәрбиеші: — Балалар   көмек-тесейік пе?  Ендеше, орманға  қандай   транспорт  түрлерімен   баруға  болады?

 

Балалар:  — Пойыз, машина, такси, трамвай, т.б.

 

Тәрбиеші. – Транспортқа   кіру  үшін, не  төлеу  керек?

 

Балалар: — Ақша, билет  алу  керек.

 

Тәрбиеші:  -Жарайды, ренжімеңдер, біздер   серуендеп, орманға  жаяу  барамыз. Бара  жатқанда  «қорқақ  қоян»   әнін   айту.

 

 

Тәрбиеші:  — Балалар, біздер  қайда  келдік?

 

Балалар:  — Орманға.

 

Тәрбиеші: — Жарайды, ренжімеңдер, біздер   серуендеп, орманға   жаяу  барамыз. Бара   жатқанда  «қорқақ  қоян» әнін  айту.

 

Тәрбиеші: — Балалар, біздер  қайда  келдік?

 

Балалар: — Орманға.

 

Тәрбиеші: — Міне, қонжық   орманға  де  келдік. Апанға   бара  ғой! (шығып кетеді).

 

Тәрбиеші: — Балалар  орманда  нелер   мекендейді?

 

Балалар: — Құстар, жәндіктер, жабайы  аңдар, т.б.

 

Тәрбиеші:  Мына  ағашқа   қараңдар, қандай   әдемі!  Мынау  хат  қой!!!

 

Кімде – кім   бізбен   ойын  ойнаса, соларға   сыйлығымыз   бар  делінген. Ойынның  аты «Кім  білгіш?» деп  аталады. Сұрақтарға   жауап   айту   керек екен. Кім  ойнайды?

 

Қасқырдың  сұрағы:

• Қазір  жылдың   қай мезгілі?

• Көктем  мезгілін, ерекшелігін айт.

• Көктем   мезгілінің   айлары  қандай? (Наурыз, Сәуір, Мамыр)

• Қазір  қай ай? (Сәуір)

• Қасқырдың   түсі  қандай? (сұр)

• Қасқыр  қалай   ұлиды? (у-у-у-у)

• Қасында  несі  тұр? (бөлтірігі)

• Кім  қасқыр туралы  тақпақ, өтірік   өлең   біледі?

 

Асылзат:  Бір  топ  қасқыр  қозымен

Келе  жатыр   бірге  өсіп,

Гүл  теріп тау   тоймен.

Жүреді  атқа  мінгесіп. (өтірік  өлең)

Түлкінің   сұрағы  (қызғылт сары)

Жолдас:

—    Апта  деген  ағайдың  неше  ұлы  болыпты?

—          Апта  күндерін  атаңдар.

—          Бүгін   аптаның  қай  күні?

—          Түлкінің  жанында   несі  бар? (баласы)

—          Түлкінің   түсі  қандай? (қызғылт  сары)

—          Түлкі  туралы  өлең, жұмбақ   кім  айтады?

 

Жұмбақ: «Өзі   бір қу, жүрген   жері  айғай шу». (түлкі)

 

Қоянның  сұрақтары. (күлгін  қызыл)

 

Абылай: 

• Қоянның  терісі  қыста  қандай   болады, ал  жазда  ше? (Қыста  ақ, жазда  сұр)

Қоянның  артқы  аяғы   қандай, ал   алдыңғы  аяғы  ше?  (Қыста   ақ, жазда сұр)

Қоянның  жанында   несі  тұр?  (көжегі)

Олар  не  жегенді  ұнатады?  (сәбіз)

Қоянның  құлағы  қандай? (ұзын)

Қоянның  көлемі  қандай? (кішкентай)

Қоян, көжек  туралы   тақпақ кім  айтады?

 

Тақпақ:  — Ақ  қоян – ау, ақ қоян

Қорқақ  қоян, сақ  қоян.

Қаша   берсең   қалыңға

Қорқағым   деп  ат   қоям.

 

Жұмабақ:  «Өзі  қорқақ, қыс  пен  жазда   екі   түрлі  тон  киеді»  (қоян)

 

Аюдың   сұрақтары:   (Қоңыр)

 

Ерсұлтан:  — Аю  жылдың  қай  мезгілінде   ұйықтайды?  (Қыста)

 

—          Қай  кезде  оянады? (көктемде  оянады)

—          Аюдың   жанында  несі  отыр?  (қонжығы)

—          Аю мен  қонжық   не жегенді   жақсы  көреді? (бал)

—          Аюдың  түсі  қандай, дене мүшелерін  атаңдар. (түсі қоңыр)

—          Аю туралы  өлең, тақпақ, жұмбақ  кім  айтады.

 

Ерсұлтан: Аю  отыр  партада,

Екі  қолы  қалтада.

«А» деді  «Б» деді,

«Р»  -ға  тілі  келмеді.

 

Өтірік  өлең:

Қ.Б :     — Аю  жатыр   үйінде

Төрт  түлік  мал  күйінде

Барлық   аңдар   шаттанып

Басты  көктем  биіне.

 

Жұмбақ: «Қыста  ұйықтайды

Жазда   қыдырады» (аю).

 

Кірпінің  сұрағы:   Рима:

• Мынау   ағаштың   қай  түрі (Ақ  қайың)

Ағаштың   көлемі   қандай? (Жуан, жіңішке)

Ағаштың   ұзындығы  қандай? (Ұзын, қысқа)

Ағаш  туралы  нақыл   сөз    білесіңдер ме?

 

Әлишер:  Ағаш   ексең   аялап,

Басыңа  болар  сая  бақ.

Ауыл  сәні  терек,

Терек  егу  керек!

 

—          Кірпі  туралы  өлеңдер, жұмбақтар  кім  айтады?

 

Жұмбақ:  Дегендей   ешкім   тимесін

Алыпты   қадап  түймесін.

 

Азамат:  Кірпі, кірпі, кірпі,

Үстің   толған  ине

Бірін  берсең  шіркін

Қадар  едім   түйме.

 

 

 

 

Жаңылтпаш:   Кірпі  пияз   жемейді.

Кірпі, кірпияз.

Мына   ағашқа  қараңдар, балалар:

• Ағаш  бұтағында   нелер  отыр? (құстар  отыр).

Қане, санайық: 1 – 5 ке   дейін тура   және  кері  санау. 2 торғай   ұшып  кетті, нешеу  қалды, 1 торғай   ұшып  келді, нешеу   болды. Осы   құстар   туралы   тыйым  сөз   білеміз, кім  айтады?

 

Тыйым   сөздер:  «Аққуды  атпа», «Құстың   ұясын  бұзба» .

 

Мына  сұрақтар   жазылған   пішіндерді  бәріміз   атап  айтайық  және   түстерін  айтамыз. Сандарға  байланысты  кім  жаңылтпаш, санамақ   айтады?

 

Санамақ: 

Қуаныш: Бір  дегенім – білім

Екі дегенім – еңбек

Үш  дегенім  — үміт

Төрт  дегенім – төзім

Бес  дегінім  — бестік.

 

Жаңылтпаш: 

Рима: Төрт  төртім   бар,

Төрт  тортым  бар,

Төрт   төртім  маған,

Төрт  тортым   саған.

 

Дидактикалық  ойын:  1. «Не  жоқ»  2. «Танграм»

Рахмет  балалар,  енді   балабақшаға   оралайық. Міне, балабақшаға   да  келдік. Балалар, біздер   аңдар  туралы   ертегіні   білеміз. Соны   қонақтарға   драмалап, сахнаға   қойып  берейік. Ертегі «Мектеп» деп  аталады. Қуыршақ  театры.

 

Бой  сергіту:  Алдына.

Орнымыздан  тұрайық!

Біз   тынығып   алайық.

Оңға  бір  иіліп,

Солға    бір  иіліп,

Бір  отырып, бір  тұрып.

Орнымызды  табайық.

 

Дидактикалық  ойын:

1) «Малдарды   ретімен  қой»

2) «Жабайы аңдарды тап».

 

Сурет   бойынша  әңгімелесу, жандарына  сандарды  қою, құрастыру (аңдардың   қиылған суретін).

 

Үйге:  Сурет  салу  аңдардың.