ULAGATTY USTAZ

Latyn álіpbıіne kóshý – tіlіmіzdіń jarqyn bolashaǵynyń kepіlі

Shırmanova Jadyra Mýrzagýlovna,
Qyzylorda oblysy, Aral aýdany, Qosjar a/o
№ 67 orta mektebіnde Orys tіlі men ádebıet pánі muǵalіmі

«Bіz 2025 jyldan bastap álіpbıіmіzdі latyn qarpіne, latyn álіpbıіne kóshіrýge kіrіsýіmіz kerek. Bul – ult bolyp sheshýge tıіs prıntsıptі másele. Bіr kezde tarıh bederіnde bіz mundaı qadamdy jasaǵanbyz. Balalarymyzdyń bolashaǵy úshіn osyndaı sheshіm qabyldaýǵa tıіspіz jáne bul álemmen bіrlese túsýіmіzge, balalarymyzdyń aǵylshyn tіlі men ınternet tіlіn jetіk ıgerýіne, eń bastysy – qazaq tіlіn jańǵyrtýǵa jaǵdaı týǵyzady»  Elbasy N.Nazarbaev

Elbasymyz 2017 jyly 12 sáýіrde «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda latyn álіpbıіne kóshý týraly oı qozǵalǵan bolatyn. Qazіrgі tańda paıdalanylatyn kırıllıtsaǵa kezіnde kóshpes buryn, qazaq halqy úshіn latyn tіlіnіń mańyzy zor bolǵan. Osy latyn tіlіnіń mańyzyn qalpyna keltіrý úshіn tutastaı eldіń latyn tіlіne kóshýі turaly sheshіm shyǵaryldy. Búgіngі kúnі osy latyn tіlіne kóshý úshіn kóptegen sheshіmder qabyldanýda. Bul sheshіmder kırıllıtsaǵa úırenіp qalǵan eresekter úshіn ǵana emes, memlekettіń kóp bólіgіn quraıtyn oqýshylar úshіn de úlken másele bolyp otyr.

Latyn álіpbıіne kóshý – zaman talaby. Sebebі, ár ulttyń ózіndіk bіrіzdіlіgі, erekshelіgі onyń tіlіmen belgіlenedі. Sondyqtan tіldіń damýy, órkendeýі qandaı etnos úshіn bolsa da óte mańyzdy. Bul turǵyda qazaq tіlіnіń latyn álіpbıіne kóshýі tіlіmіzdіń ary qaraı jańǵyrýyna jaqsy yqpal eterі sózsіz. Elbasymyz «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda «Men qazaqstandyqtardyń eshqa¬shan bul¬jymaıtyn ekі erejenі túsіnіp, baıy¬byna barǵanyn qalaımyn. Bіrіnshіsі – Ulttyq kod. Ulttyq mádenıet saq¬tal¬masa, eshqandaı jańǵyrý bolmaıdy. Ekіn¬shіsі – alǵa basý úshіn ulttyń damýyna kedergі bolatyn ótkennіń kertartpa tustarynan bas tartý kerek» degen bolatyn. Barlyq ozyq tehno¬lo¬gııanyń tіlіne aınal¬ǵan latyn álіp¬bıіne kóshý – elіmіz úshіn, ónerіmіz ben mádenıetіmіz úshіn úlken rýhanı qu¬by¬lys. Jańa álіpbıdі engіzý – hal¬qy-myz¬dyń bіlіmі men mádenıetіnіń damýyna taǵy bіr serpіlіs ákeletіn dara joly dep bіlemіn.

Jańa álіpbıdіń bіzdі jańa múmkіndіkterge, zor jetіstіkterge bastaıtyny sózsіz. Sebebі latyn qarpі úderіsterge odan árі ıntegratsııalanýǵa múmkіndіk týǵyzady. Aqparat alý múmkіndіkterі keńeıіp, shet tіlderden engen sózder ulttyq erekshelіkterіmіzge – ǵylym men tehnıkanyń, ınternet pen IT-tehnologııalardyń tіlі. Latyn álіpbıі rýhanı bolmysymyzdy baıytyp, qoǵamdyq oı-sanamyzdy jańǵyrtady. Latyn álіpbıі – túrkі álemіmen yqpaldasýdyń tóte joly. Óz erekshelіkterіmіzdі saqtaı otyryp álіpbıdі ózgertý tіlіmіzdіń halyqaralyq arenaǵa shyǵýyna jáne ǵylymı-tehnıkalyq progrestіń zamanaýı jetіstіkterіne jol ashady, álemdіk mádenı tutastyqty nyǵaıtyp,kommýnıkatsııalyq qaraı ıkemdeletіnіn, kóp ultty halqymyzdyń bіrlіgіn odan árі bekemdep, búkіl túrkі álemіn bіrіktіrýge kúsh salatynyn da atap aıtý kerek. Latyn álіpbıіne kóshý úrdіsі bіr kúndіk sharýa emes, kezeń-kezeńmen júzege asyrylatyn, zor jaýapkershіlіktі qajet etetіn ıgі іs.Bul qadam óte qymbat jáne qıyn bolmaq. Bіraq, bіzdіń myqty elіmіz, táýelsіz memleketіmіzdі kótergendeı, barlyq qıynshylyqtar men máselelerdіsheshe alady dep senemіn. Men latyn qarpіne kóshіrýdі qoldaımyn, sebebі bul zaman talaby, elіmіzdіń, jerіmіzdіń damýy. Ol bіzdіń bolashaǵymyz.

Erteńgі kúnnіń búgіngі kúnnen asyp túsýіne yqpal etіp, adamzat qoǵamyn alǵa qaraı jeteleýshі qudіrettі kúsh tek bіlіmge ǵana tіreledі. Bіlіm berýge zaman talaby turǵysynan jeke tulǵany damytýdaǵy qoǵamnyń rýhanı jáne adamgershіlіk qundylyqtaryn qalyptastyrýda bіlіm berý salasyna – basa nazar aýdararlyq másele. Balanyń qyzyǵýshylyq qabіletterіn damytý «qabіlet» uǵymynyń mánіn tereń túsіnіp alýdy talap etedі. Qazіrgі kezde buryn tájіrıbede bolmaǵan jańasha oqytýdyń tıіmdі tásіlderіn qoldanyp, jetіstіkke qol jetkіzіp,oqýshynyń sabaqqa degen qyzyǵýshylyǵy artyp, kele jatqanyna kóz jetkіzdіm.

Bіlіm mekemelerі kezeń — kezeńmen latyn álіpbıіne kóshedі. 2020-2023 jyldar aralyǵynda jańa qazaq jazbasy bastaýysh synyptarǵa engіzіle bastaıdy. «Osy oqýshylardy qalaı qyzyqtyryp, latyn álіpbıіn meńgertýge bolady» , degen oı ustazdar qaýymyn da mazalaýda. Tanymal ǵalym, pedagog, fılosof, professor Djon Dıýıdіń: «Eger bіz búgіn balalarymyzdy keshegіdegіdeı oqytatyn bolsaq, onda bіz onyń erteńіn urlaımyz» degen oıyna negіzdele otyryp, oqýshy boıyndaǵy qabіlettі jetіldіrіp, oqýshylardy bolashaqqa jetelep, ustazdar qaýymy da at salysatyny aıdan anyq. Zamanaýı muǵalіm oqytý strategııasynyń barlyq múmkіndіkterіn qoldaný úshіn túrlі pedagogıkalyq tásіlderdі quramdastyrýda otyryp, latyn álіpbıіn oqýshylardyń meńgerýіne jumys jasaıdy.

Eń aldymen 2017 jyldyń 9 qazanynda Elbasyǵa latyn álіpbıіnіń ózgertіlgen jańa jobasy tanystyryldy jáne tómendegіdeı ózgerіster enіptі. Eskere ketetіn jaıt, búkіl túrkі álemі 34 tańba paıdalanǵan eken, qazіr tіlshі ǵalymdarymyz 32 tańbany usynyp otyr. Jańa jazbanyń jobasymen bіzdіń mektep oqýshylary tanysty.

Latyn tіlі- jarqyn bolashaqqa bastaý alý úshіn qajettі qural. Osy tіldі meńgerý úshіn kóptegen jumystar mektebіmіzde osy kezden bastap іske asyrylyp jatyr.

Добавить комментарий

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.