
{"id":130323,"date":"2019-02-11T17:22:09","date_gmt":"2019-02-11T11:22:09","guid":{"rendered":"https:\/\/45minut.biz\/?p=130323"},"modified":"2019-02-11T17:22:09","modified_gmt":"2019-02-11T11:22:09","slug":"latyn-alipbiine-koshy-zaman-talaby","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/45minut.biz\/?p=130323","title":{"rendered":"Latyn a\u0301lipb\u0131ine ko\u0301shy\u0301 &#8211; zaman talaby"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u0416\u0435\u043a\u0435\u043d\u043e\u0432\u0430 \u0413\u0430\u0443\u0445\u0430\u0440 \u041c\u0443\u0440\u0430\u0442\u043e\u0432\u043d\u0430 <\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u0406 \u0441\u0430\u043d\u0430\u0442\u0442\u044b \u0431\u0438\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u044f \u043f\u04d9\u043d\u0456 \u043c\u04b1\u0493\u0430\u043b\u0456\u043c\u0456<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u0411\u049a\u041e, \u0416\u0430\u04a3\u0430\u049b\u0430\u043b\u0430 \u0430\u0443\u0434\u0430\u043d\u044b \u0416\u0430\u04a3\u0430\u049b\u0430\u0437\u0430\u043d \u0430\u0443\u044b\u043b\u044b<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u041c.\u0416\u04af\u043d\u0456\u0441\u043e\u0432 \u0430\u0442\u044b\u043d\u0434\u0430\u0493\u044b \u0436\u0430\u043b\u043f\u044b \u043e\u0440\u0442\u0430 \u0431\u0456\u043b\u0456\u043c \u0431\u0435\u0440\u0435\u0442\u0456\u043d \u043c\u0435\u043a\u0442\u0435\u0431\u0456<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Qazaq tili &#8211; \u0131irimi men so\u0301zdik qorynyn\u0301 moldyg\u0301y, ko\u0301rkemdigi jag\u0301ynan da\u0301rejesi b\u0131ik tilderdin\u0301 qatarynan oryn alady. Qazaqtyn\u0301 jazba tili sonay\u0301 ko\u0301ne zamandardan bastay\u0301 alyp, ku\u0301ni bu\u0301ginge de\u0131in ult tili, ana tili, memlekettik til bolyp b\u0131iginen tu\u0301sken joq. Qazaq a\u0301lipb\u0131i ku\u0301ni bu\u0301ginge de\u0131in 3 a\u0301lipb\u0131men arab,latyn, k\u0131r\u0131ll a\u0301lipb\u0131imen qoldanylyp kelgeni belgili. Qazaqtan Respy\u0301bl\u0131kasynyn\u0301 Prez\u0131denti N.A\u0301.Nazarbaev &#8220;Bolashaqqa bag\u0301dar: ry\u0301han\u0131 jan\u0301g\u0301yry\u0301&#8221; atty maqalasynda qazaq tilin latyn a\u0301lipb\u0131ine ko\u0301shiry\u0301 ty\u0301raly a\u0131typ, og\u0301an aldag\u0301y jyldary u\u0131ymdastyry\u0301 ja\u0301ne a\u0301distemelik jumystar ju\u0301rgizily\u0301i kerektigin a\u0131typ o\u0301tti. Sonymen latyn a\u0301lipb\u0131ine ko\u0301shy\u0301 bizge ne u\u0301shin kerek? Qazaq tilinin\u0301 ma\u0301rtebesinin\u0301 b\u0131ik boly\u0301y u\u0301shin latyn a\u0301lipb\u0131inin\u0301 yqpaly qanda\u0131? <!--more--><br \/>\nBu\u0301gingi ku\u0301ni BAQ pen qog\u0301amda ken\u0301inen talqylanyp jatqan akty\u0301aldy ma\u0301selelerdin\u0301 biri &#8211; qazaq tilin latyn a\u0301lipb\u0131ine ko\u0301shirily\u0301i. Jazy\u0301 &#8211; tek a\u0301ripterdin\u0301 basyn qosyp so\u0301z quray\u0301 emes, ulttyn\u0301 o\u0301zindik bolmysyn tanytatyn tan\u0301balar ju\u0301\u0131esi, so\u0301\u0131ley\u0301 tili, sol ulttyn\u0301 tar\u0131hy, a\u0301deb\u0131eti men ma\u0301den\u0131etin ko\u0301rsetetin quraly. Jazy\u0301 arqyly o\u0301tkenimiz ekshelenip, bu\u0301gini men keleshegi jalg\u0301asady, urpaqtar sabaqtastyg\u0301yn ko\u0301rsetedi. Al sol jazy\u0301dyn\u0301 halyqtyn\u0301 qog\u0301amdyq o\u0301mirinin\u0301 barlyq salasyna a\u0301ser etedi, jan\u0301ashyldyqqa basta\u0131dy.<\/p>\n<p>Artqa sheginsek, 1929 jyly 7 tamyzda KSRO Ortalyq Atqary\u0301 Kom\u0131teti men KSRO Halyk Kom\u0131ssarlar Ken\u0301esinin\u0301 Prez\u0131d\u0131y\u0301my latyndandyrylg\u0301an jan\u0301a a\u0301lipb\u0131 &#8211; &#8220;Birtutas tu\u0301rki alfav\u0131tin&#8221; engizy\u0301 ty\u0301raly qay\u0301ly qabyldady. Latyn a\u0301lipb\u0131inin\u0301 negizinde jasalg\u0301an jazy\u0301 u\u0301lgisi 1929 jyldan 1940 jylg\u0301a de\u0131in qoldanylyp, ke\u0131in k\u0131r\u0131ll\u0131sag\u0301a ay\u0301ystyryldy. &#8220;Qazaq jazy\u0301yn latyndandyrylg\u0301an a\u0301lipb\u0131den orys graf\u0131kasy negizindegi jan\u0301a a\u0301lipb\u0131ge ko\u0301shiry\u0301 ty\u0301raly&#8221; zan\u0301 qabyldandy. Elbasymyz: &#8220;Biz 2025 jyldan bastap a\u0301lipb\u0131imizdi latyn qarpine, latyn a\u0301lipb\u0131ine ko\u0301shiry\u0301ge kirisy\u0301imiz kerek. Bul &#8211; ult bolyp sheshy\u0301ge t\u0131is pr\u0131ns\u0131pti ma\u0301sele. Bir kezde tar\u0131h bederinde biz munda\u0131 qadamdy jasag\u0301anbyz. Balalarymyzdyn\u0301 bolashag\u0301y u\u0301shin osynda\u0131 sheshim qabylday\u0301g\u0301a t\u0131ispiz ja\u0301ne bul a\u0301lemmen birlese tu\u0301sy\u0301imizge balalarymyzdyn\u0301 ag\u0301ylshyn tili men \u0131nternet tilin jetik \u0131gery\u0301ine, en\u0301 bastysy &#8211; qazaq tilin jan\u0301g\u0301yrty\u0301g\u0301a jag\u0301da\u0131 ty\u0301g\u0301yzady&#8221; &#8211; dep latyn a\u0301lipb\u0131ine ko\u0301shy\u0301din\u0301 basty qajettilikterin atap ko\u0301rsetti.<br \/>\nTu\u0301rki elderinin\u0301 barlyg\u0301y derlik qazirgi tan\u0301da latyn a\u0301lipb\u0131inde oqyp, jazyp, qoldanyp keledi. Latyn a\u0301lipb\u0131ine ko\u0301shy\u0301 &#8211; g\u0301ylymg\u0301a, jan\u0301alyqqa jol ashady. Latyn qarpin qoldany\u0301 &#8211; til tazalyg\u0301yna, qazaq tilinin\u0301 tab\u0131g\u0301\u0131 qalpyn saqtay\u0301g\u0301a yqpal etedi, sonda\u0131-aq qazaq tilinin\u0301 halyqaralyq da\u0301rejege shyg\u0301y\u0301yna a\u0301keledi. Qazir jan\u0301a tehnolog\u0131\u0131alar arqyly aqparat ken\u0301istigine shyg\u0301y\u0301g\u0301a birden bir jol &#8211; latyn a\u0301lipb\u0131i dey\u0301ge bolady. Sa\u0131yn dala to\u0301sinde erkin jelgen qazaq u\u0301shin ana tilinin\u0301 taza, tab\u0131g\u0301\u0131lyg\u0301yn saqtap, o\u0301z tug\u0301yrynan ta\u0131ma\u0131, ja\u04bbandany\u0301dyn\u0301 man\u0301yzdy quralyna a\u0131nalsa, odan asqan baqyt joq. Azattyg\u0301ymyz ara\u0131ly, tilimiz tug\u0301yrly, ma\u0301rtebesi arta bersin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0416\u0435\u043a\u0435\u043d\u043e\u0432\u0430 \u0413\u0430\u0443\u0445\u0430\u0440 \u041c\u0443\u0440\u0430\u0442\u043e\u0432\u043d\u0430 \u0406 \u0441\u0430\u043d\u0430\u0442\u0442\u044b \u0431\u0438\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u044f \u043f\u04d9\u043d\u0456 \u043c\u04b1\u0493\u0430\u043b\u0456\u043c\u0456 \u0411\u049a\u041e, \u0416\u0430\u04a3\u0430\u049b\u0430\u043b\u0430 \u0430\u0443\u0434\u0430\u043d\u044b \u0416\u0430\u04a3\u0430\u049b\u0430\u0437\u0430\u043d \u0430\u0443\u044b\u043b\u044b \u041c.\u0416\u04af\u043d\u0456\u0441\u043e\u0432 \u0430\u0442\u044b\u043d\u0434\u0430\u0493\u044b \u0436\u0430\u043b\u043f\u044b \u043e\u0440\u0442\u0430 \u0431\u0456\u043b\u0456\u043c \u0431\u0435\u0440\u0435\u0442\u0456\u043d \u043c\u0435\u043a\u0442\u0435\u0431\u0456 Qazaq tili &#8211; \u0131irimi men so\u0301zdik qorynyn\u0301 moldyg\u0301y, ko\u0301rkemdigi jag\u0301ynan da\u0301rejesi b\u0131ik tilderdin\u0301 qatarynan oryn alady. Qazaqtyn\u0301 jazba tili sonay\u0301 ko\u0301ne zamandardan bastay\u0301 alyp, ku\u0301ni bu\u0301ginge de\u0131in ult tili, ana tili, memlekettik til bolyp b\u0131iginen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_wpcom_ai_launchpad_first_post":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[589689009],"tags":[],"class_list":["post-130323","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ulagatty-ustaz"],"blocksy_meta":[],"acf":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p17n9Y-xTZ","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130323","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=130323"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130323\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=130323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=130323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=130323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}