
{"id":130145,"date":"2019-01-25T21:12:02","date_gmt":"2019-01-25T15:12:02","guid":{"rendered":"https:\/\/45minut.biz\/?p=130145"},"modified":"2019-01-25T21:17:02","modified_gmt":"2019-01-25T15:17:02","slug":"sabaq-barysynda-ushtildi-bilim-bery","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/45minut.biz\/?p=130145","title":{"rendered":"SABAQ BARYSYNDA \u00daShTILDI BILIM BER\u00dd"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/45minut.biz\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/WhatsApp-Image-2019-01-25-at-18.50.47.jpeg?ssl=1\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"130148\" data-permalink=\"https:\/\/45minut.biz\/?attachment_id=130148\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/45minut.biz\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/WhatsApp-Image-2019-01-25-at-18.50.47.jpeg?fit=960%2C1280&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"960,1280\" data-comments-opened=\"1\" data-image-title=\"WhatsApp Image 2019-01-25 at 18.50.47\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/45minut.biz\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/WhatsApp-Image-2019-01-25-at-18.50.47.jpeg?fit=768%2C1024&amp;ssl=1\" class=\"size-medium wp-image-130148 alignright\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/45minut.biz\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/WhatsApp-Image-2019-01-25-at-18.50.47.jpeg?resize=225%2C300&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/45minut.biz\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/WhatsApp-Image-2019-01-25-at-18.50.47.jpeg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w, https:\/\/i0.wp.com\/45minut.biz\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/WhatsApp-Image-2019-01-25-at-18.50.47.jpeg?resize=113%2C150&amp;ssl=1 113w, https:\/\/i0.wp.com\/45minut.biz\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/WhatsApp-Image-2019-01-25-at-18.50.47.jpeg?resize=768%2C1024&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/45minut.biz\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/WhatsApp-Image-2019-01-25-at-18.50.47.jpeg?w=960&amp;ssl=1 960w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>SQO, Maml\u0131\u00fdt a\u00fddany, Bostandyq a\u00fdyly \u00abBostandyq JOBBM\u00bb KMM<br \/>\nQazaq tili men \u00e1deb\u0131eti p\u00e1ni mu\u01f5alimi<br \/>\nPirimbetova G\u00falja\u0131na Tal\u01f5atqyzy<\/p>\n<p>\u00abElbasyny\u0144 \u00ab\u00dash tu\u01f5yrly til\u00bb jobasy el bolasha\u01f5yn ba\u0131andy et\u00fdden t\u00fd\u01f5an, alysty k\u00f3zdegen maqsat. \u00ab\u00dash tu\u01f5yrly til\u00bb \u2013 qazaq, orys, a\u01f5ylshyn tilderin qatar qo\u0131yp, jarystyr\u00fd emes. Kerisinshe, bul \u00e1r tildi \u00f3zine la\u0131yqty ornymen qajetine qara\u0131 la\u0131yqty pa\u0131dalan\u00fd degen s\u00f3z. Munda memlekettik tildi\u0144 orny tipti b\u00f3lek. O\u01f5an eshkimni\u0144 talasy joq. \u00dash tu\u01f5yrly til jobasyn jele\u00fd etip, memlekettik tildi y\u01f5ystyr\u00fd m\u00falde durys emes\u00bb-de\u0131di. Osy s\u00f3zderdi o\u0131\u01f5a t\u00fa\u0131gen biz jastardy\u0144 t\u00e1rb\u0131esine \u00fash tildilikti barynsha kiristir\u00fddi bolashaq aldynda\u01f5y mindetim dep bilemin. Sebebi, elimizdi\u0144 erte\u0144i bolyp sanalatyn jas urpaqty durys ba\u01f5ytta t\u00e1rb\u0131elep, olardy\u0144 bo\u0131yna bar jaqsylyqty si\u0144ir\u00fd bilim ber\u00fd oshaqtarynan bastalatyny b\u00e1rimizge m\u00e1lim.<!--more--><\/p>\n<p>\u00abBala \u00f3mirge kelme\u0131 jatyp anany\u0144 qursa\u01f5ynda jatqannan bastap t\u00e1rb\u0131elenedi\u00bb degen, bala t\u00e1rb\u0131esine ba\u0131lanysty a\u0131tyl\u01f5an s\u00f3zdi\u0144 astarynda k\u00f3p o\u0131 jatqany ras. Ke\u0131bire\u00fdler balany \u00f3mirge kelgen k\u00fannen bastap, endi bire\u00fdleri bir jastan bastap t\u00e1rb\u0131ele\u00fddi durys sana\u0131dy. Osy a\u0131tyl\u01f5an s\u00f3zderdi\u0144 qa\u0131synda bolmasyn shyndyq bar. Bala t\u00e1rb\u0131esi \u2013 zor adamgershilik, shydamdylyq, ba\u0131saldylyq pen \u0131mandylyqty talap etedi. Balany t\u00e1rb\u0131ele\u00fd tek ata-ana\u01f5a \u01f5ana t\u00e1n emes, qo\u01f5amny\u0144 da t\u00e1rb\u0131ege qosar \u00falesi zor. Bala otbasynda t\u00e1rb\u0131e alyp \u00f3sip-\u00f3nip jetiledi de, al qo\u01f5amda belgili bir tul\u01f5a bolyp qalyptasady. Kez kelgen ata-ana balasyny\u0144 jaqsy t\u00e1rb\u0131elenip, \u00f3mir s\u00far\u00fdine yqpal jasa\u0131dy. \u00d3skelen urpaqty\u0144 til bilimin arttyr\u00fd maqsatynda o\u0131yn-jatty\u01f5\u00fd, sergit\u00fd-o\u0131yndary, d\u0131dakt\u0131kalyq maqsatta\u01f5y o\u0131yndar, s\u00f3zdik o\u0131yndar j\u00e1ne a\u01f5ylshyn tilinde taqpaqtar, jumbaqtar, m\u00fdzyka sabaqtarynda a\u01f5ylshyn tilinde \u00f3le\u0144der jattalady. Atal\u01f5an o\u0131yndardy\u0144 balalardy\u0144 komm\u00fdn\u0131kat\u0131vtik quzyrettilikterin damyt\u00fdda \u00falesi zor. Qazirgi ta\u0144da balalardy\u0144 a\u01f5ylshyn tiline degen qyzy\u01f5\u00fdshylyqtary jo\u01f5ary. \u00d3mir t\u00e1jir\u0131besi \u00f3zi k\u00f3rsetip otyr\u01f5anda\u0131, basqa tildi me\u0144ger\u00fd kez kelgen tul\u01f5any\u0144 b\u0131ikten k\u00f3rin\u00fdine sheksiz m\u00famkindikter bereri s\u00f3zsiz dep o\u0131la\u0131myn.<\/p>\n<p>\u00abQazaqstanda barlyq etn\u0131kalyq toptardy\u0144 tilderin damyt\u00fd\u01f5a ja\u01f5da\u0131 jasalyp otyr. Biz \u00fash tildilikti damyt\u00fd qarqynyn \u00fadetip otyrmyz. Bul o\u0131dan shy\u01f5ar\u01f5an d\u00fan\u0131e emes, qajettilik. Qazirdi\u0144 \u00f3zinde qazaqstandyqtardy\u0144 20 pa\u0131yzy a\u01f5ylshyn tilin me\u0144gerdi. I\u0430\u01f5n\u0131, \u00fash tildi me\u0144ger\u00fd, bil\u00fd \u2013 bul jahandyq \u00e1lemge joldama degen s\u00f3z. Bul adamny\u0144 \u00f3mirdegi tabystylyq, jetistik pr\u0131ns\u0131pi. Qazaqstandyqtardy\u0144 a\u01f5ylshyn tilin bil\u00fdi elimizdi\u0144 otyz damy\u01f5an eldi\u0144 qataryna en\u00fdini\u0144 sharty bolyp tabylady. So\u0144\u01f5y jyldary \u00abqazaq tilini\u0144 dam\u00fdy tar\u0131hta osynda\u0131 a\u00fdqymdy qarqynmen j\u00fargizilgen emes\u00bb-dep a\u0131typ \u00f3tti Qazaqstan Resp\u00fdbl\u0131kasyny\u0144 prez\u0131denti N.\u00c1.Nazarbaev. Elbasy qazaq tili memlekettik til tur\u01f5ysynan basymdyqqa \u0131e ekenin ashyp k\u00f3rsetip, memlekettik jumys qazaq tilinde j\u00faretinin basa a\u0131tty. Bul \u2013 osyna\u00fd ma\u0144yzdy m\u00e1selege jalpy qo\u01f5amny\u0144 dam\u00fdy \u00fardisinen, \u00f3z elimizdi\u0144 odan \u00e1ri ba\u0131ypty dam\u00fdy tur\u01f5ysynan da til m\u00e1selesine, t\u00faptep kelgende, durys ba\u01f5a berilip otyr\u01f5anyny\u0144 d\u00e1leli. Orys tilin bil\u00fd \u2013 tar\u0131h\u0131 artyqshyly\u01f5ymyz. Orys tili arqyly qazaqstandyqtar birneshe \u01f5asyr bo\u0131y qosymsha bilim alyp, el ishinde de, shet jerlerde de \u00f3z d\u00fan\u0131etanymdary men aralasatyn ortalaryn ke\u0144e\u0131tip jatyr. A\u01f5ylshyn tilin me\u0144ger\u00fd \u2013 jastar\u01f5a \u00e1lem tan\u00fddy\u0144 kilti bolmaq. A\u01f5ylshyn tilin bil\u00fd bizdi\u0144 jastar\u01f5a sheksiz m\u00famkindikter ashady. Ol \u2013 jahandan\u00fddy\u0144 kepili. Qazaq tili \u2013 memlekettik til. Elimizdi\u0144 t\u00e1\u00fdelsizdigini\u0144 nyshany. Qazaqstanny\u0144 bolasha\u01f5y \u2013 qazaq tilinde, \u0131a\u01f5n\u0131 qazaq tili \u2013 bolashaqty\u0144 tili. \u00d3zge ult \u00f3kilderini\u0144 tilderin oqyp-bil\u00fdge, \u00fa\u0131ren\u00fdge ja\u01f5da\u0131 jasa\u00fd arqyly \u00e1r tildi\u0144 \u00f3zindik ereksheligin bilemiz, salt-d\u00e1st\u00farimen tanys bolamyz. Uly Aba\u0131 atamyz \u00abbala\u01f5a minez \u00fash al\u00fdan adamnan ju\u01f5ady, birinshi ata-anasynan, ekinshi ustazynan, \u00fashinshi qurbysynan\u00bb-degen eken. \u00c1rbir qazaq balasy \u00f3z otbasynda ana tilinde s\u00f3\u0131le\u00fdge da\u01f5dylansa, odan t\u00e1lim-t\u00e1rb\u0131e alatyn bala da \u00fa\u0131renedi emes pe. Sondyqtan, balany\u0144 \u00f3z ana tilinde erkin s\u00f3\u0131lep, o\u0131yn anyq jetkiz\u00fddi osy kezden bastap qol\u01f5a alsaq, ony\u0144 bolashaq \u00f3mirine qajetti da\u01f5dylardy\u0144 bastamasyna jol ashqanymyz. A\u01f5ylshyn tili \u2013 \u00e1lemdik b\u0131znes tili, memlekettik til \u2013 ult tili. Memlekettik tilde s\u00f3\u0131le\u00fd \u2013 \u00e1rbir Qazaqstan azamatyny\u0144 boryshy. \u00c1lemdik \u01f5alamdandyr\u00fddy\u0144 \u00f3tkizgishi, \u01f5alamdandyr\u00fd tili bolyp tanyl\u01f5an a\u01f5ylshyn tilin bil\u00fd \u2013 a\u01f5ylshyn tildi eldermen t\u0131imdi ba\u0131lanysqa t\u00fasken \u00e1lemdik de\u0144ge\u0131de \u00f3z ornyn ala basta\u01f5an Qazaqstan \u00fashin asa ma\u0144yzdy.<\/p>\n<p>Til m\u00e1selesi adam, qo\u01f5am \u00f3mirindegi erekshe orny bar asa k\u00fardeli de ma\u0144yzdy qubylys. Memlekettik tildi, shetel tilin bilme\u0131, d\u00fan\u0131ej\u00fazilik ekonom\u0131ka ke\u0144istigin, bilim, aqparat k\u00f3zderin jete me\u0144ger\u00fdge qol jetkize alma\u0131myz. Sonda\u0131-aq ja\u0144a tehnolog\u0131\u0131any jete me\u0144germe\u0131, tilderdi de \u0131ger\u00fd jedel \u00e1ri t\u0131imdi bola qo\u0131ma\u0131dy. Qazirgi jalpy bilim beretin mekemelerdi\u0144 k\u00f3pshiliginde sabaq ja\u0144a tehnolog\u0131\u0131any iske asyr\u00fd arqyly, ony\u0144 mehan\u0131zmderin tildi me\u0144ger\u00fdde durys qoldan\u00fd arqyly \u00f3tedi. Bul \u2013 til mamandaryny\u0144 izdenisi, degenmen \u00e1li de bolsa, bul ba\u01f5ytty jetildir\u00fd qajet ekendigi s\u00f3zsiz. Qazaq, orys, a\u01f5ylshyn tilin me\u0144ger\u00fd balalar\u01f5a mektepte oqy\u01f5anda, keleshekte b\u00e1sekege qabyletti maman retinde jaqsy tabystar\u01f5a qol jetkiz\u00fd \u00fashin yqpaldy j\u00e1ne isker adamdarmen qarym-qatynas ornata al\u00fd, qajettilikterin qana\u01f5attandyr\u00fd \u00fashin qajet. Sondyqtan, \u00f3mir t\u00e1jir\u0131besi \u00f3zi k\u00f3rsetip otyr\u01f5anda\u0131, basqa tildi me\u0144ger\u00fd kez kelgen tul\u01f5any\u0144 b\u0131ikten k\u00f3rin\u00fdine sheksiz m\u00famkindikter bereri s\u00f3zsiz dep o\u0131la\u0131myn. \u00d3zekti m\u00e1selelerdi j\u00fazege asyr\u00fd \u00fashin basty maqsatymyzdy anyqtap aldyq. Ol \u2013 Qazaqstan Resp\u00fdbl\u0131kasyny\u0144 memlekettik jalpy\u01f5a mindetti orta bilim standarttary talaptary de\u0144ge\u0131inde \u00fash tilde bilim me\u0144gergen, k\u00f3ptildi komm\u00fdn\u0131kat\u0131vtik quzyrlylyqtary qalyptasqan, k\u00f3p m\u00e1den\u0131etti, r\u00fdhan\u0131a damgershilik qas\u0131etteri damy\u01f5an tul\u01f5any t\u00e1rb\u0131ele\u00fd. \u00abTili birdi\u0144 \u2013 tilegi bir\u00bb, \u00abTil ta\u01f5dyry \u2013 el ta\u01f5dyry\u00bb ekendigin jadymyzda usta\u0131 otyryp, el birligini\u0144 negizi \u2013 til birligine qol jetkiz\u00fd jolynda qyzmet et\u00fd paryz. Endeshe jas urpaqty\u0144 qazaq tiline degen s\u00fa\u0131ispenshiligin, \u00f3zge tilderdi oqyp bil\u00fdge degen qyzy\u01f5\u00fdlary men umtylystaryn arttyr\u00fd arqyly olardy\u0144 Otan\u01f5a degen mahabbattaryn o\u0131atyp, \u00f3z ta\u01f5dyryn el ta\u01f5dyrymen m\u00e1\u0144gilikke ba\u0131lanystyratyn urpaq bolyp qalyptas\u00fdyna qol jetkiz\u00fd \u2013 basty mindetimiz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>SQO, Maml\u0131\u00fdt a\u00fddany, Bostandyq a\u00fdyly \u00abBostandyq JOBBM\u00bb KMM Qazaq tili men \u00e1deb\u0131eti p\u00e1ni mu\u01f5alimi Pirimbetova G\u00falja\u0131na Tal\u01f5atqyzy \u00abElbasyny\u0144 \u00ab\u00dash tu\u01f5yrly til\u00bb jobasy el bolasha\u01f5yn ba\u0131andy et\u00fdden t\u00fd\u01f5an, alysty k\u00f3zdegen maqsat. \u00ab\u00dash tu\u01f5yrly til\u00bb \u2013 qazaq, orys, a\u01f5ylshyn tilderin qatar qo\u0131yp, jarystyr\u00fd emes. Kerisinshe, bul \u00e1r tildi \u00f3zine la\u0131yqty ornymen qajetine qara\u0131 la\u0131yqty pa\u0131dalan\u00fd degen s\u00f3z. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_wpcom_ai_launchpad_first_post":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[213196878,589689009],"tags":[],"class_list":["post-130145","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsabak","category-ulagatty-ustaz"],"blocksy_meta":[],"acf":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p17n9Y-xR7","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130145","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=130145"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130145\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130151,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130145\/revisions\/130151"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=130145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=130145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/45minut.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=130145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}