Филология

Түбір мен қосымша

 Қызылорда облысы, Арал қаласы №71 орта мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Ахметова Самал Ағытайқызы

Қазақ тілі, 6-сынып

Сабақтың тақырыбы: Түбір мен қосымша

Мақсаты: Оқушылардың түбір мен қосымша тақырыбы бойынша білімдерін арттыру. Жұрнақ пен жалғауды ажырата білуге үйрету.

Дамытушылық: Жаттығу жұмысы барысында дұрыс талдаулар жасай білуге, қызығушылықтарын,ойлау қабілеттерін арттыруға,қиялын дамытып,көркем жазуға дағыландыру;

Тәрбелеу: Сауаттылыққа,білімділікке,мейірімділікке,адамгершілікке баулу;

Сабақтың типі: Жаңа білім беру;

Түрі: Дәстүрлі емес

Әдісі: Деңгейлік тапсырмалар

Пәнаралық байланыс: Орыс тілі, қазақ әдебиеті;

Сабақтың барысы: Ұйымдастыру: сәлемдесу, түгелдеу, даярлау

            Үй тапсырмасы:

1.     Біріккен сөздер қалай жасалады ?

2.     Қос сөздер қалай жасалады ?

3.     Қысқарған сөздер қалай жасалады ?

4.     Тіркескен сөздер қалай жасалады?

             Жаңа сабақ:

І Қызығушылығын ояту

       Ой қозғау

            Құлақ (тан)  кір(іп)  бой(ды)  ал(ар),

Жақсы  ән (мен)  тәтті  күй

                                                ( Абай)

 

           ІІ Мағынаны  тану  (Мұғалім түсіндіреді)

 

                                                                            Сөз 

 

    

  Түбір                                                                                                              Қосымша

 

Негізгі түбір: жол,сау;                                                            Жұрнақ                                                               Жалғау                                                                                  

 

Туынды түбір: жол+дас,сау+ын;                                       Сөз тудырушы:қой+шы,                            1.Көптік

                                                                                             Өнер+паз,тау+лы                                           2.Септік

                                                                                             Сөз түрлендіруші:үй+шік,                            3.Тәуелдік

                                                                                             Сандық+ша,қала+шық ;                                  4.Жіктік

 

Түбірлес сөздер: Өн- өнім, өндіріс, өніс, өнгіш,өнімді т.б.

 

Дәптермен  жұмыс: Деңгейлік  тапсырмалар

 

                            І деңгей

1.49- жаттығу. Берілген сөздерден жұрнақ арқылы туынды сөздер жасап,дәптерлеріңе жазыңдар

Үлгі: Сый-лы

І топқа: Күз, қыс, көктем;

ІІ топқа: Сауық, от, темір;

ІІІ топқа: Тәрбие, бақыт, ағайын,жақ;

 

                          ІІ деңгей

1.     50-жаттығу. Оқып шығып,сөйлемдердегі қарамен жазылған сөздерді құрамына қарай талдаңдар.

                     Қосымшалардың түрін ( жұрнақ па, жалғау ма?)

 

Үлгі:  Ата-анадан: ата-ана қос сөз,-дан шығыс септігінің жалғауы.

І топқа: Есті, білгені;

ІІ топқа: Көргені, жақсыда;

ІІІ топқа: Білімді,  адамға;

 

                  ІІІ деңгей

1.51-жаттығу. Берілген сөздерге қосымшалар жалғап,сөйлем құрап жазыңдар.

Үлгі: Өнерлі жігіт өрге озар.

 

І топқа: Ақыл, дала, бала;

ІІ топқа: Тату, үлгі, тәртіп;

ІІІ топқа: Таза,оқу;

 

                 ІV деңгей

1.53- жаттығу. «Түбір мен қосымша» тақырыбында шағын ертегі жазып,өз достарыңа оқып беріңдер.

                              Қорытындылау

54-жаттығу. Алған білімдеріңді қорыту үшін түбір сөзге 10 мысал, туынды сөзге 10 мысал жазыңдар немесе ойын ойнауға болады. Мысалы, бір оқушы бір сөздің түбірін айтады. Басқалары туынды сөз жасайды:ой,ойла,ойшыл т.б.

               Бағалау

                Үйге тапсырма : 52- жаттығу. Білімдіден шыққан сөз.

Добавить комментарий

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте, как обрабатываются ваши данные комментариев.