Жаңа сабақтар

Омирбаева Меруерт Даулетбековна

ШҚО Семей қаласы «Қ. Рысқұлбеков атындағы №33 жалпы орта білім беретін мектеп» КММ

Тарих пәнінің мұғалімі Омирбаева Меруерт Даулетбековна

Тақырыбы:Абылай хан тұсындағы қазақ хандығы

Мақсаты: Оқушыларға Абылай хан тұсындағы қазақ хандығына толықтай мағлұмат беру, ҰБТ тапсыруды пысықтауға арналған тапсырмалар.

І.Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Жаңа сабақ

Абылай хан(шын есіміӘбілмансұр) —17711781жылдар аралығында билік құрған, қазақ хандығының18-ші ханы. Қазақ Ордасының тарихындағы ең ұлы хандардың бірі. Арғы тегіАқ Орданыңнегізін қалағанОрда Ежен ханнанбастау алады. Абылай онымен қосаҰрыс хан,Барақ хан,Әз-Жәнібек хансияқты билеушілердің тікелей ұрпағы. Абылай хан қазақ тарихындағы бірегей тұлғаКенесары ханныңатасы.

1730-33жылдар аралығында болған бір ұрыста бұрын белгісіз жас жігіт Әбілмансұр жекпе-жекке шығып, қалмақтың бас батыры, қоңтажы Қалдан Сереннің жақын туысы (кейбір деректерде күйеу баласы) Шарышты өлтіреді. Үлкен әкесінің аруағын шақырып, жауға Абылайлап ат қойған Әбілмансұр жеңісті ұрыстан соң, Орта жүздің сұлтаны деп танылып, қазақ даласындағы ең беделді әміршілердің біріне айналады. Бұдан соңғы жерде Әбілмансұр есімі ұмытылып, Абылай атанады.

Абылай дарынды хан, аса ірі қайраткер, қолбасшы болды. Әбілмәмбет ханның тірі кезінде қазақ халқы оны өзінің қорғаушысы, көсемі санады. Ол патша өкіметінің губернаторларының ыңғайына жүрмей, елінің еркіндігін, бостандығын қорғай білді.

1-тапсырма Нұсқа 9

  1. Абылай хан қай жылдар аралығында өмір сүрді?

А. 1710-1780жж

В. 1711-1781жж

С. 1712-1782жж

Д. 1713-1783жж

Е. 1714-1784жж

  1. Абылай хан қай қалада дүниеге келген?

А. Ташкент

В.Түркістан

С. Суяб

Д. Тараз

Е. Баласағұн

  1. Абылай хан шығыстың неше тілін білген?

А. 3

В. 4

С. 5

Д. 6

Е. 7

  1. Абылай ханның өзі шығарған нешеден астам күйі бар?

А. 10

В. 20

С. 30

Д. 40

Е. 50

  1. Абылайдың аты халық арасында неше жасынан-ақ кеңінен танымал бола бастады?

А. 10

В. 20

С. 30

Д. 40

Е. 50

  1. Әбілмәмбет ханның әскери жасағына кірген Абылай бір шайқастың кезінде «Абылайлап» ұран тастап, жоңғар қалмақтарының атақты батыры кімді жекпе-жек ұрыста өлтіреді?

А. Батыршаны

В. Шеренді

С. Кансиді

Д. Шарышты

Е. Аюкені

  1. Абылай хан қай жылы Түркістан қаласында қазақтың үш жүзінінң ханы болып сайланды?

А. 1770 жылы

В. 1771 жылы

С. 1772 жылы

Д. 1773 жылы

Е. 1774 жылы

  1. Абылайдың азан айтып қойылған аты?

А. Сабалақ

В.Абылай

С. Әбілмансұр

Д. Әбілмәмбет

Е. Әмірсана

  1. Абылайдың жасырын аты?

А. Сабалақ

В.Абылай

С. Әбілмансұр

Д. Әбілмәмбет

Е. Әмірсана

  1. Абылайдың кеңесшісі?

А. Шернияз

В. Бұқар

С. Марғасқа

Д. Тәттімбет

Е. Базар

  1. 1759 жылы патша үкіметі Абылай ханға қай ханның орнына хан болуға ұсыныс жасаған еді?

А. Сәмеке

В. Айшуақ

С. Әбілмәмбет

Д. Әбілпейіз

Е. Сүйік

  1. Қай жылдан бастап патша үкіметі Абылайды бір ғана Орта жүздің ханы деп таныды?

А. 1772 жылы

В. 1774 жылы

С. 1776 жылы

Д. 1778 жылы

Е. 1780 жылы

  1. 1741 жылы қазақтарға қарсы жорыққа шықан ел?

А. Қытай

В. Жоңғар

С. Ресей

Д. Башқұрт

Е. Татар

  1. 1741 жылы тұтқынға түскен хан?

А. Сәмеке

В. Айшуақ

С. Абылай

Д. Ералы

Е. Нұралы

  1. 1742 жылы Галдан-Церенге жіберілген майор?

А. Левшин

В. Витевский

С. Шпрингер

Д. Миллер

Е. Татищев

  1. 1755 жылы Жоңғарияға елеулі әскер күшін кіргізген ел?

А. Қытай

В. Иран

С. Ресей

Д. Швеция

Е. Византия

  1. 1758 жылы Жоңғарияны түгелдей бағындырып алған қай елдің армиясы?

А. Қытай

В. Иран

С. Ресей

Д. Швеция

Е. Византия

  1. 1758 жылы неше миллионға жуық қалмақ қырғынға ұшырады?

А. 1 млн

В. 2 млн

С. 3 млн

Д. 4 млн

Е. 5 млн

  1. Қай жылы Қытай өзінің Жоңғариядағы жағдайын біржолата нығайту үшін онда империясының Синьцзянь немесе Шыңжаң (Жаңашеп) атты жергілікті аймағын құрды?

А. 1760 жылы

В. 1761 жылы

С. 1762 жылы

Д. 1763 жылы

Е. 1764 жылы

  1. 1755 жылы Қытай шекара мәселелерін реттеп қайту үшін қазақтың қай ханына елші жіберді?

А. Сәмеке

В. Айшуақ

С. Абылай

Д. Ералы

Е. Нұралы

  1. 1756 жылдың көктеміне қарай қазақ жасақтары қай елдің әскеріне қарсы Жоңғарияның ішкі бөлігіне жорық жасап, терең еніп кетті?

А. Қытай

В. Иран

С. Ресей

Д. Швеция

Е. Византия

  1. Қай жылдың жазында Тарбағатай тауының солтүстік сілемдерінде Қытай әскерлері мен Абылайдың жау жүрек қосындары арасында ең соңғы ірі шайқас болып өтті?

А. 1751 ж

В. 1753 ж

С. 1755 ж

Д. 1757 ж

Е. 1759 ж

  1. Қай жылы Қытай боғдыханы қазақтардың Аягөз өзенінің оңтүстік жағына қарай көшіп-қонуына тиым салатыны туралы жарлық шығарды?

А. 1761 ж

В. 1763 ж

С. 1765 ж

Д. 1767 ж

Е. 1769 ж

  1. Абылайдың артында неше ұл неше қызы қалды?

А. 15 ұлы мен 25 қызы

В. 20 ұлы мен 30 қызы

С. 25 ұлы мен 35 қызы

Д. 30 ұлы мен 40 қызы

Е. 35 ұлы мен 45 қызы

  1. Абылай қайтыс болғаннан кейін хан тағына отырған оның үлкен ұлы?

А. Сәмеке

В. Қайып

С. Уәли

Д. Ералы

Е. Болат

р/с Нұсқасы — 9 Дұрыс жауабы Түсінген жоқпын Естімеген сұрақ
1 В
2 А В
3 Е + +
4 В
5 Д В
6 Д
7 В
8 С
9 А +
10 В
11 С
12 Е Д
13 В
14 С
15 Д +
16 А
17 А
18 А
19 В +
20 С
21 С А
22 Д
23 А
24 Д
25 С
Жинаған балы — 21

2-тапсырма

р/с Жыл Сан Ғасыр
1 1711 20 XVIII
2 1771 15 XVIII ғ аяғы
3 1759 300 XVIII ғ 60-70 жылдары
4 1778 200
5 1741 1 млн
6 1742 30
7 1755 40
8 1758 20
9 1761 2
10 1756 19
11 1755 120 мың
12 1757
13 1761
14 1767
15 1765
16 1770
17 1779
18 1781
19 1795
20 1788
21 1798
22 1904-1905
р/с Абылай хан қай жерлерге өзінің ұлдары мен жақын туыстарын билеуші етіп тағайындады Аталған жерлерді басқарған ұлдары мен жақын туыстары
1 Жетісуда Әділ және Сүйік сұлтан
2 Орталық Қазақстанда Қасым сұлтан
3 Ертіс бойы өңірінде Немере туысы Сұлтанбет
4 Шығыс Қазақстанда Әбілмамбеттің ұлы Әбілпейіз
р/с Тақырыпқа қатысы бар адамдар Аталған адамдар туралы қысқаша мәлімет
1 Абылай Үш жүздің және орта жүздің ханы. 1711-1781 жж өмір сүрген.
2 Уәли Абылайдың үлкен ұлы 1781-1819 жж билік еткен хан.
3 Шарыш Жоңғар қалмақтарының атақты батыры
4 Бұқар жырау 1693-1787 жж қазақтың әйгілі ақын жырауы. Абылай ханның бас кеңесшісі.
5 Галдан-Церен Жоңғар қонтайшысы
6 Әділ Абылай хан тұсында Жетісуды басқарған сұлтан
7 Сүйік Абылай хан тұсында Жетісуды басқарған сұлтан
8 Қасым Абылай тұсында Орталық Қазақстанды басқарған сұлтан
9 Сұлтанбет Абылай хан тұсында Ертіс бойы өңірін басқарған сұлтан
10 Әбілпейіз Абылай тұсында Шығыс Қазақстанды басқарған Әбілмамбеттің ұлы
11 Миллер 1742 жылы Қалдан-Церенге елші болып жіберілген мойор
12 Әмірсана 1722-1757 жж жоңғар нояны. Давациидің бақталасы
13 Бөгенбай Қытайдың оңтүстіктен келе жатқан әскерге қарсы аттанған батыр
14 Алихан Бөкейханов “Қырғыздар” (“қазақтар”) еңбегінде Абылай туралы мәлімет келтірген
15 И.Крафт Орыс ғалымы Абылай туралы жазған зерттеуші

Қорытынды: Белсене қатысып отырған оқушыларға мадақтама беру және қалыс қалып отырған оқушыларға ескертпе беру арқылы сабақты қорытындылау.


Добавить комментарий

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.